NSND Thu Huyền: Dòng chảy tinh hoa nghệ thuật truyền thống mãi trường tồn

Ngày 24/11 tới đây, NSND Thu Huyền sẽ mang làn điệu chèo Duyên phận phải chiều đến với công chúng trong chương trình nghệ thuật "Tinh hoa văn hóa Việt Nam - Hội tụ ba miền" do báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) tổ chức, hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 - 24/11/2026).

Trong kho tàng nghệ thuật chèo truyền thống có hàng trăm làn điệu, được sử dụng trong các lớp diễn, trò diễn khác nhau, mỗi làn điệu chèo đều có độc đáo riêng. Và làn điệu chèo Duyên phận phải chiều, hay còn gọi là Đường trường duyên phận, là một trong những làn điệu nổi tiếng của chèo được nhiều người yêu mến và biểu diễn thành một tiết mục riêng trên sân khấu.

NSND Thu Huyền cho biết, đây là làn điệu thuộc hệ thống "đường trường" của chèo cổ, nổi bật bởi giai điệu giàu cảm xúc, ca từ đẹp và khả năng chuyển tải những tình cảm sâu sắc của con người. "Duyên phận phải chiều là một trong những làn điệu nổi tiếng, độc đáo và đặc sắc của sân khấu chèo Việt Nam" - nữ nghệ sĩ chia sẻ.

NSND Thu Huyền dành nhiều tâm huyết gìn giữ và lan tỏa vẻ đẹp của nghệ thuật chèo truyền thống

Giới thiệu về nguồn gốc tác phẩm, NSND Thu Huyền cho biết Duyên phận phải chiều thường được thể hiện ở những cảnh "vu quy" trong nghệ thuật chèo, mang nội dung ca ngợi tình yêu đôi lứa, hạnh phúc và nghĩa tình vợ chồng.

Ở sân khấu chèo cổ, làn điệu này xuất hiện trong màn vu quy của vở chèo nổi tiếng Quan Âm Thị Kính, khi chàng Thiện Sĩ đến hỏi cưới và đón nàng Thị Kính về làm vợ. Trong không khí hạnh phúc của ngày thành hôn, lời ca vang lên như lời nguyện ước về một cuộc sống lứa đôi gắn bó, thủy chung.

Theo NSND Thu Huyền, những câu hát "Đôi ta duyên phận phải chiều/ Tơ hồng vấn vít chỉ điều se săn/ Cầm tay giao mặt dặn rằng/ Chỉ thề nước biếc đạo hằng chớ quên/ Rủ nhau lên miếu xuống đền…" đã phần nào thể hiện vẻ đẹp của tác phẩm. Bằng những hình ảnh giàu ý nghĩa, làn điệu gửi gắm khát vọng về tình yêu, sự hòa hợp và nghĩa tình bền chặt trong đời sống gia đình.

Cảnh Thị Kính và Thiện Sĩ trong vở chèo cổ "Quan Âm Thị Kính" do diễn viên Nhà hát Chèo Hà Nội thể hiện

Không chỉ mang giá trị nghệ thuật, Duyên phận phải chiều còn chứa đựng những quan niệm, tình cảm gần gũi với đời sống của người Việt Nam. NSND Thu Huyền cho rằng tinh thần ca ngợi tình yêu, hạnh phúc gia đình và sự thủy chung trong tác phẩm cũng rất phù hợp với ý nghĩa của Ngày Văn hóa Việt Nam.

Bởi theo nữ nghệ sĩ, hạnh phúc gia đình, tình nghĩa vợ chồng và sự thủy chung chính là những giá trị bền vững, góp phần làm nên những nét đẹp trong văn hóa và con người Việt Nam.

Với riêng NSND Thu Huyền, Duyên phận phải chiều còn gắn với một chặng đường dài theo đuổi nghệ thuật chèo. Chị kể, ngay từ khi mới 14, 15 tuổi, bắt đầu bước chân vào trường học nghệ thuật, chị đã được học làn điệu này. Từ những buổi học đầu tiên đến khi trở thành nghệ sĩ chuyên nghiệp, Duyên phận phải chiều vẫn luôn là một trong những làn điệu chị yêu thích và thể hiện nhiều lần trên sân khấu.

Qua năm tháng, cùng với sự trưởng thành trong nghề, tình cảm của nữ nghệ sĩ dành cho tác phẩm vẫn không thay đổi. Mỗi lần cất lên lời ca, chị lại cảm nhận được niềm vui, niềm hạnh phúc và những tình cảm đẹp đẽ mà làn điệu gửi gắm.

"Đây là làn điệu ca ngợi tình cảm gia đình, tình yêu và niềm hạnh phúc của mỗi con người. Vì vậy, mỗi khi thể hiện, tôi luôn cảm thấy rất vui, rất hạnh phúc và mong muốn truyền tải những thông điệp ý nghĩa, những giá trị nhân văn của làn điệu đến với khán giả, người nghe" - NSND Thu Huyền bày tỏ.

Tình cảm này cũng là điều nữ nghệ sĩ mong muốn gửi gắm trong lần biểu diễn sắp tới, khi những câu hát quen thuộc của chèo cổ được giới thiệu trong không gian nghệ thuật quy tụ nhiều sắc màu văn hóa truyền thống.

Chia sẻ về việc tham gia chương trình "Tinh hoa văn hóa Việt Nam - Hội tụ ba miền", NSND Thu Huyền bày tỏ niềm vui khi được mang một làn điệu chèo cổ mà mình gắn bó từ thuở thiếu thời đến giới thiệu với khán giả yêu dân ca, yêu nghệ thuật truyền thống.

Đối với chị, đây không chỉ là dịp được biểu diễn một tác phẩm quen thuộc, mà còn là cơ hội để chèo hiện diện cùng những loại hình nghệ thuật truyền thống khác, góp phần giới thiệu vẻ đẹp phong phú của văn hóa Việt Nam.

"Là một nghệ sĩ của sân khấu chèo, tôi mong rằng nghệ thuật chèo sẽ cùng hòa nhịp với những loại hình nghệ thuật truyền thống khác, mang đến cho khán giả những giá trị đẹp đẽ, để công chúng có thể cảm nhận được những tinh hoa của nghệ thuật truyền thống Việt Nam" - chị chia sẻ.

Với NSND Thu Huyền, nghệ thuật truyền thống là dòng chảy văn hóa bền bỉ, góp phần làm nên bản sắc Việt Nam

Theo NSND Thu Huyền, việc tổ chức một chương trình quy tụ những loại hình nghệ thuật truyền thống của ba miền nhân Ngày Văn hóa Việt Nam mang ý nghĩa đặc biệt. Trong bối cảnh đời sống nghệ thuật ngày càng phong phú, với sự xuất hiện của nhiều hình thức biểu diễn và thưởng thức mới, các giá trị truyền thống vẫn có vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần của người Việt Nam

Nữ nghệ sĩ nhấn mạnh: "Dòng chảy của văn hóa, nghệ thuật truyền thống không bao giờ có thể phai nhạt. Đó là dòng chảy lâu đời, bền vững và vẫn luôn tiếp nối trong đời sống của người Việt Nam".

Từ trải nghiệm nhiều năm gắn bó với sân khấu chèo, NSND Thu Huyền cho rằng mỗi người Việt Nam, bên cạnh việc tiếp cận những loại hình nghệ thuật mới mẻ, vẫn cần có ý thức gìn giữ các giá trị nghệ thuật truyền thống mà ông cha đã để lại. Bởi đó không chỉ là những hình thức biểu đạt nghệ thuật, mà còn mang trong mình dấu ấn về lịch sử, đời sống tinh thần và bản sắc văn hóa dân tộc.

NSND Thu Huyền mong muốn những giá trị nhân văn trong các làn điệu chèo cổ tiếp tục được lan tỏa đến công chúng

Đặc biệt, chị nhìn nhận văn hóa nghệ thuật truyền thống có ý nghĩa quan trọng trong việc khẳng định bản sắc Việt Nam khi giao lưu với bạn bè quốc tế.

"Khi bước ra thế giới, giao lưu với bạn bè quốc tế, văn hóa, đặc biệt là văn hóa nghệ thuật truyền thống, luôn là một bộ nhận diện của con người Việt Nam" - NSND Thu Huyền bày tỏ.

Từ tâm niệm này, nữ nghệ sĩ đánh giá cao ý nghĩa của chương trình "Tinh hoa văn hóa Việt Nam - Hội tụ ba miền" được tổ chức đúng dịp Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11. Theo chị, một chương trình dành riêng để tôn vinh các loại hình nghệ thuật truyền thống sẽ tạo thêm cơ hội để công chúng đến thưởng thức, tìm hiểu, cảm nhận những nét đẹp và tinh hoa của văn hóa nghệ thuật dân tộc.

Không giấu được sự háo hức trước ngày biểu diễn, NSND Thu Huyền cho biết chị được thông tin rằng khán giả đăng ký nhận vé rất đông, gần như đã kín chỗ. Sự quan tâm ấy mang lại niềm vui và sự khích lệ đối với những người đang hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật truyền thống.

Bên cạnh đó, nữ nghệ sĩ cũng đặc biệt ấn tượng với điều kiện tổ chức chương trình. Những làn điệu truyền thống sẽ được trình diễn trên một sân khấu hiện đại, hoành tráng, với sự tham gia của ê-kíp thực hiện tài hoa, am hiểu văn hóa nghệ thuật truyền thống.

Theo NSND Thu Huyền, đó là những yếu tố khiến các nghệ sĩ cảm thấy vui mừng, vinh dự khi được góp mặt trong chương trình. Chị mong chờ giây phút được gặp gỡ khán giả, mang đến những lời ca, làn điệu đặc sắc để công chúng có thể thưởng thức và cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp của nghệ thuật truyền thống Việt Nam.

Chương trình nghệ thuật "Tinh hoa văn hóa Việt Nam - Hội tụ ba miền" do Báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) tổ chức quy tụ nhiều nghệ sĩ thuộc các thế hệ

Với riêng NSND Thu Huyền, niềm vui ấy còn gắn với cơ hội được một lần nữa cất lên làn điệu Duyên phận phải chiều đã theo chị từ những năm tháng đầu tiên học chèo. Qua câu chuyện về tình yêu, nghĩa tình và hạnh phúc gia đình, nữ nghệ sĩ mong những giá trị nhân văn trong lời ca truyền thống tiếp tục được công chúng đón nhận, trân trọng và gìn giữ.

Chương trình nghệ thuật "Tinh hoa văn hóa Việt Nam - Hội tụ ba miền" sẽ diễn ra lúc 14 giờ ngày 24/11/2026 tại Nhà hát Vinpearl Theatre, Ocean City, tỉnh Hưng Yên, do báo Thể thao và Văn hóa (TTXVN) tổ chức.

Thực hiện: Công Bắc

Ảnh: NVCC, Tư liệu

Báo: Thể thao và Văn hóa