Nữ đại gia chiếm đoạt 79 tỷ đồng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu vì 'khó khăn do dịch Covid-19'

Vi phạm do khó khăn từ dịch bệnh

Ngày 2/11, TAND Tp.Hà Nội mở phiên tòa xét xử sơ thẩm bị cáo Chu Thị Thành - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Thiên Minh Đức, cùng 22 bị cáo khác về các tội Tham ô tài sản, Trốn thuế và Mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước.

Tại phiên tòa, bà Thành thừa nhận đã chỉ đạo cấp dưới bán xăng dầu không xuất hóa đơn nhằm giải quyết khó khăn trong kinh doanh. Tuy nhiên, khi được hỏi về cáo buộc tham ô gần 79 tỷ đồng từ Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, bị cáo ban đầu cho rằng quy kết này chưa phù hợp.

Theo lời khai, Tập đoàn Thiên Minh Đức được thành lập năm 2001, hoạt động trong nhiều lĩnh vực, với vốn điều lệ hơn 2.000 tỷ đồng. Bà Chu Thị Thành là một trong những cổ đông sáng lập, đồng thời giữ chức Chủ tịch HĐQT và là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp.

Năm 2020, dịch Covid-19 bùng phát khiến hoạt động kinh doanh xăng dầu gặp nhiều khó khăn. Giá xăng dầu thế giới liên tục biến động, hàng hóa tiêu thụ chậm, lượng tồn kho lớn, trong khi doanh nghiệp vẫn phải thực hiện các nghĩa vụ thanh toán với đối tác nước ngoài.

Bà Chu Thị Thành - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Thiên Minh Đức tại tòa (Ảnh: Hồng Nguyên).

Trước tình hình này, bà Thành tổ chức họp với cấp dưới để tìm phương án đẩy nhanh tiêu thụ hàng hóa. Tại cuộc họp, một số nhân viên đề xuất bán xăng dầu không xuất hóa đơn nhằm tăng lượng hàng bán ra. Bà Thành thừa nhận đã đồng ý với phương án này.

"Ai mua hóa đơn thì vẫn bán, không có hóa đơn cũng vẫn bán", bị cáo khai tại tòa. Lý giải về quyết định trên, bà Thành cho biết doanh nghiệp khi đó chỉ mong muốn tiêu thụ được hàng hóa, thu hồi tiền để duy trì hoạt động và thanh toán các hợp đồng nhập khẩu. Nếu không nhận hàng hoặc thanh toán đúng thời hạn, công ty có thể bị đối tác nước ngoài phạt.

Nữ Chủ tịch khẳng định thời điểm đồng ý cho cấp dưới bán xăng dầu không xuất hóa đơn, bản thân không nghĩ đến việc chiếm đoạt tiền từ Quỹ Bình ổn giá mà chỉ muốn giải quyết lượng hàng tồn kho.

Liên quan đến cáo buộc tham ô tài sản, bà Thành cho biết chưa đồng tình với quan điểm truy tố. Theo bị cáo, việc trích lập Quỹ Bình ổn giá được thực hiện căn cứ vào quy định điều hành giá xăng dầu và hóa đơn bán hàng. Do đó, doanh nghiệp phải có hóa đơn, chứng từ mới xác định được số tiền cần trích lập, chi sử dụng quỹ.

Trước lập luận này, chủ tọa phiên tòa đặt câu hỏi: "Nếu doanh nghiệp bán xăng dầu không xuất hóa đơn thì căn cứ vào đâu để xác định số tiền phải trích lập vào Quỹ Bình ổn xăng dầu?".

Bà Thành trả lời việc xác định số tiền trích lập phải căn cứ vào hóa đơn bán hàng. Chủ tọa tiếp tục truy vấn: "Nếu bán hàng không xuất hóa đơn thì lấy căn cứ nào để xác định khoản tiền phải trích nộp?".

"Không thể căn cứ được, phải chờ xuất hóa đơn mới căn cứ được", bà Thành trả lời.

Từ lời khai này, HĐXX đặt vấn đề doanh nghiệp đã bán xăng dầu nhưng không xuất hóa đơn, đồng nghĩa không thực hiện việc trích lập Quỹ Bình ổn giá theo quy định, có phải là hành vi vi phạm hay không.

Trước câu hỏi của chủ tọa, bà Thành thừa nhận doanh nghiệp đã vi phạm quy định về trích lập quỹ. Tuy nhiên, bị cáo tiếp tục giải thích việc bán hàng không xuất hóa đơn xuất phát từ khó khăn do dịch Covid-19, chứ không nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản của nhà nước.

Phân tích về hành vi bị cáo buộc, chủ tọa cho rằng việc doanh nghiệp bán xăng dầu nhưng không xuất hóa đơn, không thực hiện nghĩa vụ trích lập khoản tiền tương ứng vào quỹ chính là hành vi bị cáo buộc chiếm đoạt tiền bình ổn giá.

"Bị cáo bán hàng mà không xuất hóa đơn là bị cáo đang chiếm đoạt tài sản phải trích nộp còn gì nữa", chủ tọa nói, đồng thời nhấn mạnh dù doanh nghiệp gặp khó khăn vì bất kỳ lý do gì thì khi bán xăng dầu vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trích lập quỹ theo quy định pháp luật.

Sau phần phân tích của HĐXX, khi được hỏi có nhận thức được hành vi của mình hay không, bà Thành trả lời: "Có ạ".

Tại toà, bị cáo Mai Anh Tuyên – Phó Tổng giám đốc Công ty CP Tập đoàn Thiên Minh Đức, thừa nhận đã làm theo chỉ đạo của bà Thành, giúp nữ đại gia tham ô, chiếm đoạt từ Quỹ Bình ổn hơn 79 tỷ đồng. 

Theo lời khai của ông Tuyên, khi làm theo chỉ đạo của bà Thành, bị cáo biết là làm sai, vi phạm pháp luật nhưng vẫn làm. Cho đến khi làm việc với cơ quan điều tra, bị cáo thấy rõ hậu quả nghiêm trọng của những sai phạm mà mình đã gây ra.

Đã nộp gần 100 tỷ đồng khắc phục hậu quả

Nội dung vụ án thể hiện, Tập đoàn Thiên Minh Đức được thành lập năm 2001, với 2 cổ đông chính là Chu Thị Thành, hơn 77% và con trai bà là Chu Đăng Khoa (tức Khoa "Kim cương"), hơn 22%.

Sau khi được cấp phép làm thương nhân đầu mối xăng dầu, Công ty Thiên Minh Đức dùng các tài khoản tại BIDV và Vietcombank để thực hiện việc trích lập, quản lý, chỉ sử dụng Quỹ Bình ổn xăng dầu của công ty.

Các bị cáo tại tòa (Ảnh: Hồng Nguyên). 

Tuy nhiên, từ đầu năm 2020, Chu Thị Thành bị cáo buộc đã chỉ đạo cấp dưới bán xăng dầu không xuất hóa đơn giá trị gia tăng, với giá thấp hơn giá bán có hóa đơn. Cách làm này vừa giúp doanh nghiệp thu tiền ngay, vừa không phải thực hiện nghĩa vụ trích lập quỹ tại thời điểm có mức trích lập cao.

Sau đó, doanh nghiệp tìm khách hàng có nhu cầu mua hóa đơn khống tại những thời điểm được chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá hoặc mức trích lập thấp. Việc này nhằm hợp thức hóa lượng xăng dầu đã bán không xuất hóa đơn, đồng thời rút tiền từ quỹ để sử dụng. Nhóm bị cáo còn thu phí bán hóa đơn khống từ 300-500 đồng/lít xăng dầu.

Số tiền khách hàng thanh toán khi mua xăng dầu không có hóa đơn được doanh nghiệp hợp thức hóa bằng nội dung bổ sung vốn.

Để che giấu việc chiếm đoạt tiền từ Quỹ Bình ổn giá, Chu Thị Thành cùng các đồng phạm còn bị cáo buộc lập báo cáo định kỳ hằng tháng với số liệu không đúng sản lượng xăng dầu bán ra thực tế, gửi các cơ quan quản lý theo quy định.

Cơ quan tố tụng xác định, bằng những thủ đoạn trên, Chu Thị Thành giữ vai trò chủ mưu, cùng các đồng phạm chiếm đoạt hơn 79 tỷ đồng từ Quỹ Bình ổn giá. Ngoài ra, nhóm này còn thực hiện hành vi mua bán trái phép hơn 150 hóa đơn, thu lợi bất chính hơn 20 tỷ đồng.

Tại phiên tòa, khi được hỏi về việc khắc phục hậu quả, bà Thành cho biết đã nộp gần 100 tỷ đồng. "Bị cáo khắc phục và còn dư mấy trăm triệu", nữ bị cáo trình bày trước HĐXX.