Nữ sinh Hà Nội giành giải thưởng Nhà nghiên cứu sinh viên xuất sắc tại Mỹ
Vũ Hà Châu, sinh viên Việt Nam tại Pomona College, vừa được Computing Research Association trao giải thưởng nghiên cứu sinh viên uy tín hàng đầu Bắc Mỹ. Từ lựa chọn 'gap year' khác biệt đến loạt công trình AI hướng con người, nữ sinh Hà Nội đang tiếp tục mục tiêu học thuật bậc cao.
Canh bạc “gap year” và lựa chọn đại học khai phóng
Tại Việt Nam, việc một học sinh có thành tích cao quyết định tạm dừng một năm sau khi tốt nghiệp phổ thông thường bị xem là rủi ro. Nhưng với Vũ Hà Châu, cựu học sinh chuyên Anh của Trường THPT Chuyên Ngoại ngữ, đó là một bước lùi có tính toán.
Sở hữu IELTS 9.0, SAT 1510 và GPA 9,5, Châu có nhiều lựa chọn an toàn. Tuy nhiên, cô quyết định dành một năm “gap year” để tự học Lập trình, Kinh tế học và Tâm lý học qua các nền tảng trực tuyến. Quãng thời gian này giúp cô định hình rõ hơn mối quan tâm với Khoa học Máy tính và Khoa học Nhận thức - những lĩnh vực giao thoa giữa công nghệ và hành vi con người.
Tại Pomona, Châu theo đuổi hướng nghiên cứu Tương tác Người – Máy (HCI) và trí tuệ nhân tạo lấy con người làm trung tâm
Sau đó, Châu nhận học bổng toàn phần trị giá khoảng 6,5 tỷ đồng (260.000 USD) tại Pomona College, một trường đại học khai phóng hàng đầu tại Mỹ.
Thay vì theo đuổi các trường kỹ thuật thuần túy như Massachusetts Institute of Technology hay Georgia Institute of Technology, Châu chọn môi trường đề cao học tập liên ngành. Theo chia sẻ của cô, mục tiêu là xây dựng các hệ thống công nghệ vừa sáng tạo vừa xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dùng.
Tại Pomona, Châu theo đuổi hướng nghiên cứu Tương tác Người – Máy (HCI) và trí tuệ nhân tạo lấy con người làm trung tâm. Giáo sư hướng dẫn nhận xét cô thể hiện năng lực nghiên cứu và tư duy đặt vấn đề vượt trội so với mặt bằng sinh viên bậc cử nhân.
Nghiên cứu công nghệ đặt con người ở trung tâm
Những công trình giúp Châu được CRA vinh danh không tập trung vào thuật toán thuần túy mà hướng đến trải nghiệm và năng lực của người dùng.
Nổi bật là nghiên cứu “Computational Scaffolding for Drawing” - hệ thống AI hỗ trợ người học vẽ nắm bắt bố cục và màu sắc. Công trình này nhận giải Best Paper tại hội nghị UIST 2025 (nhóm tỷ lệ rất nhỏ bài báo xuất sắc nhất). Thay vì để AI làm thay con người, hệ thống được thiết kế như một “giàn giáo số”, giúp người học phát triển kỹ năng sáng tạo của chính mình.
Một nghiên cứu khác về tính tạm thời trong theo dõi trẻ sơ sinh nhận giải Honorable Mention Best Paper tại hội nghị CHI 2025. Nghiên cứu cho thấy dữ liệu theo dõi không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn phản ánh cảm xúc và sự gắn kết gia đình thông qua cách cha mẹ tương tác với thông tin phát triển của con.
Hiện Châu đang phát triển luận văn tốt nghiệp “PianoSense” - hệ thống sử dụng găng tay xúc giác kết hợp mô hình hóa bàn tay 3D nhằm hỗ trợ việc dạy và học piano từ xa.
Cô cũng từng thực tập tại Microsoft ở Redmond trong mảng công nghệ đồ họa 3D, đồng thời nhận được một số lời mời làm việc trong lĩnh vực công nghệ. Tuy nhiên, lựa chọn ưu tiên của Châu vẫn là con đường nghiên cứu học thuật dài hạn.
Ngày 4/2/2026, Trường Kỹ thuật và Khoa học Ứng dụng (SEAS) của Harvard đã gửi thư mời cô theo học chương trình Tiến sĩ ngành Khoa học Máy tính - một trong những chương trình đào tạo nghiên cứu hàng đầu thế giới trong lĩnh vực này.
Một số đánh giá quốc tế, trong đó có tạp chí The Economist, từng xếp kết quả học tập phổ thông của Việt Nam vào nhóm cao dựa trên điểm PISA. Tuy vậy, điểm số tốt không tự động chuyển hóa thành năng lực nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.
Theo một số báo cáo lao động – giáo dục gần đây, Việt Nam vẫn có số lượng lớn thanh niên thuộc nhóm không học tập, không việc làm, không đào tạo (NEET). Bối cảnh thị trường lao động thay đổi nhanh theo công nghệ AI đặt ra yêu cầu mới về tư duy độc lập, năng lực nghiên cứu và khả năng học tập liên ngành.
Các chiến lược quốc gia cũng đã đặt mục tiêu nâng đầu tư cho nghiên cứu – phát triển và nâng vị thế đại học trên bảng xếp hạng quốc tế. Trong bối cảnh đó, những mô hình đào tạo khuyến khích sáng tạo, tư duy phản biện và nghiên cứu hướng con người được xem là hướng đi đáng chú ý.
Như Antony Blinken từng nhấn mạnh, trao đổi giáo dục là nền tảng quan trọng của quan hệ chiến lược Việt – Mỹ. Những sinh viên như Châu không chỉ tích lũy tri thức để đóng góp cho quê hương, mà còn góp phần thay đổi những định kiến cũ về một quốc gia chỉ giỏi gia công hay sao chép.
Từ câu chuyện của Vũ Hà Châu có thể thấy một hình ảnh thế hệ trẻ Việt Nam đang chủ động bước vào các phòng thí nghiệm và không gian nghiên cứu toàn cầu không chỉ để học hỏi, mà còn để đóng góp vào cách con người sẽ sống và làm việc cùng công nghệ trong tương lai.
