Nữ thủ lĩnh của Cộng đồng Xanh Việt Nam Nguyễn Ngọc Ánh: Tuổi trẻ hãy sống vì một tương lai Việt Nam xanh

Chị Nguyễn Ngọc Ánh, thủ lĩnh Cộng đồng Xanh Việt Nam. Ảnh: N.V.C.C

Bắt đầu từ công việc dọn rác quy mô nhỏ, Xanh Việt Nam trở thành tổ chức toàn quốc và một số quốc gia. Theo chị Ngọc Ánh, với tuổi trẻ, hãy có trách nhiệm sống xanh vì tương lai xanh của đất nước. Xanh Việt Nam sẽ nỗ lực hơn nữa trong các chương trình truyền cảm hứng, huấn luyện học sinh trong các trường học kiến thức, kỹ năng ứng xử với môi trường; phối hợp doanh nghiệp trồng cây xanh trong khuôn viên doanh nghiệp.

Hành trình Xanh bắt đầu từ những điều nhỏ

* Từ khi nào chị bắt đầu quan tâm đến rác thải nhựa và dấu mốc nào để ra đời Xanh Việt Nam?

- Trước đây, tôi vốn dĩ như bao người khác, mặc dù vẫn biết là rác thải nhựa trong cuộc sống ngày càng nhiều, ảnh hưởng đến môi trường và cuộc sống của con người, thế nhưng chưa thực sự quan tâm đến tác hại của nó. Cho đến một lần đi du lịch ở Vũng Tàu, tôi mới chợt nhận ra rằng nếu xã hội không hành động, hệ lụy về lâu dài là rất lớn.

Khi đi dạo ven biển tôi thấy các em nhỏ chơi xây lâu đài, nhưng đâu đó có những lâu đài được các em xây bằng rác. Ngạc nhiên, dò hỏi thì các em hồn nhiên đáp lại là tụi em thấy gì thì xây bằng cái đó. Tôi giật mình. Nếu bây giờ mình không bắt đầu thì đến bao giờ mới làm. Sau chuyến đi ấy, về lại Thành phố Hồ Chí Minh, tôi bắt đầu ý thức hơn đến việc hạn chế sử dụng túi nylon, đồ nhựa. Dần dần tôi vận động và được những người bạn, đồng nghiệp, xung quanh thay đổi theo mình.

Đó là tiền đề để bắt đầu tổ chức những hoạt động dọn rác với quy mô nhỏ, lúc đó chưa có nhiều người tham gia, phần lớn là trong câu lạc bộ đọc sách, chạy bộ mà tôi đang sinh hoạt. Khi những người ủng hộ đã đông đảo hơn, chúng tôi thành lập nên Cộng đồng Xanh Việt Nam năm 2019 với mong muốn vì một Việt Nam xanh, sạch hơn.

* Nói thì vậy, nhưng chắc hẳn là các bạn đã gặp không ít khó khăn. Có khi nào chị cảm thấy nản khi có người nói đây là việc bao đồng, rồi cũng chẳng đi tới đâu?

- Thời gian đầu, Xanh Việt Nam chưa được nhiều người biết tới. Việc duy trì cũng gặp không ít trở ngại về tài chính và nguồn lực. Nhưng vấn đề đáng lưu tâm hơn lại là mình phải đối diện với nhiều định kiến khi mới bắt đầu: “Rác nhiều như thế thì làm sao nhặt hết?”, “Ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng”, “Lo chuyện bao đồng”. Cuộc sống, công việc của mình cũng bị ảnh hưởng. Có đôi lúc loáng thoáng nghĩ rằng hay là tạm dừng, sau này, đợi có điều kiện tốt hơn sẽ quay trở lại. Thật may là nhìn lại, tôi đủ nghị lực để vượt qua điều ấy, cả chuyện quyết định chuyển đổi công việc (đang có thu nhập tốt) để có nhiều thời gian hơn cho Xanh Việt Nam cũng là một sự đánh đổi.

* Đâu là cột mốc để từ những việc làm đơn lẻ của đội nhóm, Xanh Việt Nam trở thành một cộng đồng toàn quốc được nhiều người biết đến như hiện nay?

- Năm 2020, lần đầu tiên Xanh Việt Nam phát động một chương trình nhặt rác trên toàn quốc với tên gọi Clean Up Việt Nam. Lúc đó, chúng tôi nghĩ rằng, trên thế giới có nhiều chương trình cộng đồng về môi trường rộng lớn, tại sao Việt Nam lại không thể. Thật bất ngờ, có tới gần 40 tỉnh, thành cùng đồng loạt tham gia trong cùng ngày. Có những địa phương chỉ vài người, chục người, có địa phương lên tới hàng trăm người, đó là một kết quả rất đáng mừng.

Sau sự kiện đó, Xanh Việt Nam bùng nổ thông tin trên mạng xã hội, truyền thông và được rất nhiều người biết đến, đăng ký làm tình nguyện viên. Xanh Việt Nam thành lập nên các đầu cầu trên cả nước. Tới bây giờ, Xanh Việt Nam có số lượng tình nguyện viên khoảng 200 ngàn người và có mặt tại một số quốc gia. Điều đó tạo nên sức mạnh cộng đồng to lớn cho một chương trình xã hội. Từ đó, chúng tôi có thể thực hiện nhiều chiến dịch với quy mô toàn quốc có thể kể đến như: Clean Up Việt Nam, Earth Day Việt Nam, Ngày Chủ nhật Xanh...

Đi xa hơn câu chuyện dọn rác

* Một điều rõ ràng là không thể phủ nhận những tác động tích cực, truyền cảm hứng mà Xanh Việt Nam mang lại. Nhưng nhặt rác mới là phần nổi, để sống xanh hơn thì phải bắt đầu từ ý thức cộng đồng, Xanh Việt Nam chú trọng đến vấn đề này như thế nào?

Hoạt động của Xanh Đồng Nai, một đầu cầu năng động của Xanh Việt Nam.

- Nhặt rác là hoạt động cộng đồng lớn, có thể huy động đông đảo tình nguyện viên tham gia, thực hiện đồng loạt khắp cả nước, điều này tạo thuận lợi để thu hút sự chú ý của người dân, tạo tác động lan tỏa trong xã hội. Và bên cạnh những chiến dịch lớn, cấp quốc gia, Xanh Việt Nam còn mở rộng nhiều lĩnh vực, nổi bật như trồng cây; truyền cảm hứng qua buổi thuyết giảng, talkshow hay workshop tại trường học; phối hợp với doanh nghiệp phát triển Chương trình ESG (environmental, social và governance); tổ chức hoạt động thiện nguyện...

Môi trường học đường là nơi rất phù hợp để chúng ta tiếp cận với những người trẻ, các em học sinh để chia sẻ, lan tỏa lối sống xanh, khơi gợi ý thức từ học sinh cùng hành động vì môi trường xanh. Các em vừa được chia sẻ kiến thức vừa có những trải nghiệm từ hướng dẫn phân loại rác đến các hoạt động hùng biện, thi tiểu phẩm, xây dựng vườn cây, sản phẩm tái chế... Nâng cao ý thức học sinh trong ứng xử với môi trường chính là hoạt động có thể tạo sự bền vững cho tương lai. Tôi cho rằng ngọn lửa yêu môi trường vốn đã có sẵn trong chúng ta rồi và nay, làm sao để thổi bùng ngọn lửa đó hơn nữa.

Chúng tôi cũng đang cố gắng để phối hợp với các công ty, doanh nghiệp có nhiều công nhân lao động thực hiện các chương trình trồng rừng, phủ xanh biên giới, ven biển... Điều đó vừa tạo mối quan hệ tốt với các doanh nghiệp vừa có thể huy động được nguồn lực, giúp Xanh Việt Nam thêm động lực xây dựng các chương trình ý nghĩa hơn nữa.

* Ở cấp độ quốc gia, chị kỳ vọng thế nào với những chính sách của Nhà nước về vấn đề môi trường?

- Bảo vệ môi trường là điều bắt buộc với toàn xã hội và là giải pháp triệt để nhất. Việt Nam đang hướng tới phát thải ròng bằng 0 vào giữa thế kỷ này. Các quốc gia trên thế giới cũng đặt ra những tiêu chí rất cao đối với hàng hóa, sản phẩm, buộc Việt Nam nói chung, các doanh nghiệp riêng lẻ cũng phải đáp ứng. Tôi nghĩ rằng, Nhà nước, với các chính sách, pháp luật liên quan đến môi trường ngày càng chặt chẽ hơn thì Việt Nam hoàn toàn có cơ hội để trở thành quốc gia xanh, thân thiện với môi trường tiêu biểu.

* Cùng với các địa phương khác, Xanh Đồng Nai thời gian qua đã có nhiều chương trình hoạt động sôi nổi về môi trường, chị đánh giá thế nào về hiệu quả hoạt động của các bạn tại Đồng Nai?

- Xanh Đồng Nai là một trong những đầu cầu được đánh giá cao của Cộng đồng Xanh Việt Nam. Giáp với Thành phố Hồ Chí Minh nên chúng tôi cũng được làm việc, phối hợp với địa phương thực hiện rất nhiều chương trình, nhất là có sự hỗ trợ từ Tỉnh đoàn, các cơ quan liên quan. Sự phối hợp, đồng hành của địa phương là rất quan trọng để các chương trình được tổ chức bài bản và huy động được nhiều người tham gia. Với Xanh Đồng Nai, các bạn ấy rất năng động, so với nhiều đơn vị khác thì nơi đây có thêm các hoạt động dọn rác về đêm, dọn rác trên sông, rạch và phối hợp tốt với các cơ quan, đơn vị trong những chiến dịch môi trường.

Trân trọng cảm ơn chị!

Vương Thế