'Nữ tướng' đứng sau thành công 2.000 tỷ của SpaceX

Chủ tịch kiêm Giám đốc vận hành (COO) SpaceX Gwynne Shotwell cùng gia đình và các nhân viên SpaceX tại Nasdaq Marketsite ở New York sau đợt IPO của SpaceX hôm 12/6/2026

Năm 2002, nhà sáng lập SpaceX Elon Musk đã chiêu mộ bà Gwynne Shotwell, một trong những nhân sự đầu tiên gia nhập công ty khi start-up này còn chưa đầy một năm tuổi.

Hai mươi bốn năm sau, bà Shotwell hiện là Chủ tịch kiêm Giám đốc vận hành (COO), phụ trách điều hành các hoạt động thường nhật của SpaceX. Bà cũng là người thực hiện nghi thức rung chuông khai mạc phiên giao dịch trên sàn Nasdaq trong ngày IPO đình đám của công ty hôm 12/6.

Đồng thời, bà còn là một trong những cổ đông cá nhân lớn nhất của SpaceX, với giá trị cổ phần ước tính khoảng 2 tỷ USD tính đến khi thị trường đóng cửa trong ngày cổ phiếu ra mắt.

NGƯỜI GIÚP SPACEX LÀM NÊN LỊCH SỬ

Xuất thân là một kỹ sư, bà Gwynne Shotwell tốt nghiệp Đại học Northwestern với bằng cử nhân kỹ thuật cơ khí và bằng thạc sĩ toán ứng dụng.

Ban đầu, bà được tuyển dụng vào vị trí Phó chủ tịch phụ trách phát triển kinh doanh SpaceX. Đến năm 2008, Elon Musk bổ nhiệm bà giữ chức Chủ tịch công ty.

Trong cuộc phỏng vấn với CNBC được phát sóng vào đúng ngày IPO, bà Shotwell đã mô tả mối quan hệ làm việc giữa bà và Elon Musk như sau: “Khi Elon đề nghị tôi đảm nhận vị trí Chủ tịch, chúng tôi đã phân định rất rõ đâu là phần việc của tôi và đâu là phần việc của anh ấy.

“Tôi xem mình như một đối tác hỗ trợ Elon hoàn thành những việc cần làm. Tôi tập trung vào các hoạt động vận hành hàng ngày của doanh nghiệp, còn anh ấy tập trung vào chiến lược cấp cao cũng như đi rất sâu vào các vấn đề kỹ thuật”, bà Shotwell chia sẻ.

Trong suốt quá trình phát triển của SpaceX, bà Gwynne Shotwell đã tham gia quản lý ở nhiều lĩnh vực, từ phát triển tên lửa, xây dựng mạng internet vệ tinh Starlink cho đến gần đây là quá trình tích hợp công ty trí tuệ nhân tạo xAI. Bà cũng là người thường xuyên làm việc với khách hàng, cơ quan quản lý và hiện nay là các nhà đầu tư đại chúng. Ngoài ra, bà Shotwell còn là một trong tám thành viên hội đồng quản trị của SpaceX.

Bà Gwynne Shotwell chụp ảnh kỉ niệm trong lễ bàn giao bệ phóng 39A tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy cho SpaceX vào tháng 4/2014

Kathryn Lueders, người có hơn 15 năm làm quản lý chương trình và lãnh đạo tại NASA trước khi gia nhập SpaceX với vai trò tổng giám đốc trong giai đoạn 2023 - 2025, cho biết bà Gwynne Shotwell đã thể hiện khả năng lãnh đạo từ rất sớm. “Ngay từ những ngày đầu, bà ấy đã bán các hợp đồng phóng tên lửa ngay cả khi SpaceX chưa thực hiện được các vụ phóng thành công. Đồng thời, bà cũng là người giữ chân khách hàng hài lòng trong bối cảnh nhiều vụ phóng bị trì hoãn”, bà Lueders nói.

Theo bà, bà Gwynne Shotwell luôn được giao vai trò là cầu nối ổn định giữa khách hàng, các bên liên quan và công chúng.

Ông Nathan Silvernail, kỹ sư từng làm việc tại SpaceX từ năm 2014 đến 2021 trong các dự án như hệ thống hỗ trợ sự sống, cho biết: “Bà Shotwell là người chịu trách nhiệm thực thi hoạt động vận hành, đảm bảo doanh nghiệp vận hành trơn tru và huy động được nguồn vốn cần thiết. Bà ấy là người trực tiếp gặp gỡ khách hàng, xây dựng các mối quan hệ và chốt các hợp đồng”.

Hiện nay, ở tuổi 62, bà Gwynne Shotwell đang quản lý lực lượng lao động toàn thời gian gồm khoảng 22.000 nhân viên của SpaceX. Trước đó, bà đã đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn phát triển tên lửa Falcon và các hợp đồng hợp tác với NASA.

“CÁNH TAY PHẢI” CỦA ELON MUSK

Ông Phil McAlister, người có hơn 19 năm làm việc tại NASA, từng nhiều lần làm việc với bà Gwynne Shotwell và Elon Musk về chương trình phát triển tên lửa tái sử dụng Falcon 9 cũng như tàu vũ trụ Crew Dragon, nhận xét: “Tôi chưa bao giờ thấy bà ấy chần chừ khi phải đưa ra quyết định. Bà Shotwell luôn thu thập những thông tin sẵn có và nhanh chóng hành động, ngay cả khi dữ liệu chưa đầy đủ. Tuy nhiên, bà ấy cũng sẵn sàng xem xét lại quyết định nếu mọi việc không diễn ra như dự kiến. Tôi cho rằng đó là phẩm chất rất hiếm thấy ở các lãnh đạo cấp cao”.

Theo hồ sơ IPO của SpaceX công bố tháng trước, tổng thu nhập của bà Gwynne Shotwell trong năm 2025 đạt 85,8 triệu USD, trong đó phần lớn đến từ các quyền chọn cổ phiếu. Mức lương cơ bản của bà là 1,08 triệu USD.

Theo ông Phil McAlister, phong cách lãnh đạo của Elon Musk và Gwynne Shotwell dù hoàn toàn khác biệt nhưng lại bổ trợ cho nhau. “Gwynne luôn tạo được kết nối với mọi người. Bà ấy cực kỳ giỏi trong việc cảm nhận và quan sát không khí xung quanh, từ đó giúp mọi người cảm thấy thoải mái và bà luôn biết phải nói gì trong hầu hết các tình huống”, ông nói thêm.

Tỷ phú Elon Musk và bà Gwynne Shotwell

Trong khi đó, ông McAlister lại mô tả Elon Musk là người khó đoán hơn: “Bạn không bao giờ biết chính xác ông ấy sẽ nói gì tiếp theo và đôi khi các cuộc trò chuyện với ông ấy có thể trở nên khá gượng gạo”.

Derek Huerta, kỹ sư vệ tinh từng làm việc tại SpaceX từ năm 2017 đến 2024, cho rằng Elon Musk là người tạo ra cảm giác cấp bách và những thay đổi mang tính đột phá, đôi khi khiến tổ chức rơi vào trạng thái không thoải mái. Còn bà Gwynne Shotwell là người tiếp nhận tất cả điều đó và biến chúng thành hành động cụ thể. Bà ấy chuyển hóa các ý tưởng thành kế hoạch mà hàng nghìn kỹ sư có thể cùng thực hiện, đồng thời giúp gắn kết mọi người xoay quanh những vấn đề quan trọng nhất.

Trong cuộc phỏng vấn của CNBC với 4 người từng làm việc với bà Shotwell, tất cả đều cho rằng trong khi Elon Musk là người vạch ra tầm nhìn chiến lược cho SpaceX, thì Gwynne Shotwell chính là người biến những ý tưởng đó thành hiện thực.

Cựu kỹ sư SpaceX Nathan Silvernail cũng tiết lộ ông thường xuyên chứng kiến một mô hình quen thuộc trong các cuộc họp, đó là Elon Musk thường đưa ra những ý tưởng thô sơ, đôi khi rời rạc và chưa được sắp xếp rõ ràng còn Gwynne Shotwell sẽ “hô biến” chúng thành những kế hoạch có thể triển khai

Ông kết luận: “Elon là người mơ những giấc mơ lớn, nhưng Shotwell mới là người trực tiếp đào sâu và biến chúng thành hiện thực tại SpaceX”.