Nước ép lá mơ lông có tốt nếu uống hằng ngày?

Nước ép lá mơ lông không chỉ là một loại nước giải khát độc đáo mà còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Lá mơ lông là loại rau gia vị quen thuộc trong bữa ăn của người Việt, đồng thời được sử dụng làm thuốc trong y học cổ truyền và kinh nghiệm dân gian ở nhiều nước châu Á. Không chỉ được ăn kèm một số món ăn, lá mơ còn được giã hoặc xay với nước để uống nhằm hỗ trợ các vấn đề tiêu hóa như đầy bụng, khó tiêu, đau bụng và tiêu chảy...

Tuy nhiên, việc sử dụng nước ép lá mơ lông hằng ngày có thực sự mang lại lợi ích cho sức khỏe hay không vẫn cần được xem xét thận trọng. Các nghiên cứu hiện đại về loại cây này chủ yếu được thực hiện trên động vật hoặc trong phòng thí nghiệm. Những kết quả bước đầu chưa đủ để khẳng định hiệu quả điều trị ở người, đặc biệt là đối với nước ép lá tươi chế biến tại nhà.

1. Lá mơ lông chứa những hợp chất nào?

Lá mơ lông có tên khoa học là Paederia foetida L. Các nghiên cứu về thành phần hóa học cho thấy cây chứa nhiều nhóm hợp chất như iridoid glycosid, flavonoid, sterol, terpenoid và hợp chất phenolic. Một số thành phần được quan tâm gồm paederoside, acid ursolic, beta-sitosterol và các polyphenol.

Những hợp chất này được nghiên cứu về nhiều hoạt tính sinh học, trong đó có khả năng chống oxy hóa, chống viêm và bảo vệ mô. Đây là cơ sở để các nhà khoa học tiếp tục khảo sát tiềm năng của lá mơ lông trong hỗ trợ sức khỏe và nghiên cứu phát triển thuốc.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa các dạng chế phẩm được sử dụng trong nghiên cứu và nước ép lá tươi. Nhiều công trình sử dụng cao chiết methanol hoặc ethanol với nồng độ, độ tinh khiết và liều lượng được kiểm soát. Trong khi đó, nước ép lá mơ lông tại nhà có thành phần và hàm lượng hoạt chất khác biệt. Vì vậy, không thể mặc nhiên cho rằng tác dụng quan sát được từ cao chiết cũng xuất hiện tương tự khi uống nước ép lá tươi.

Việc sử dụng nước ép lá mơ lông hằng ngày có thực sự mang lại lợi ích cho sức khỏe hay không vẫn cần được xem xét thận trọng. Ảnh AI.

2. Lợi ích tiềm năng của lá mơ lông

Lá mơ lông có tiềm năng hỗ trợ một số vấn đề tiêu hóa

Theo kinh nghiệm dân gian, lá mơ lông thường được sử dụng trong một số trường hợp đầy bụng, khó tiêu, đau bụng và tiêu chảy. Một số nghiên cứu tiền lâm sàng cũng bước đầu ghi nhận các tác động của loại cây này đối với hệ tiêu hóa.

Các dạng cao chiết từ lá mơ lông đã được khảo sát trên mô hình động vật bị tổn thương niêm mạc dạ dày, tiêu chảy hoặc viêm đại tràng thực nghiệm. Kết quả cho thấy những chế phẩm này có thể góp phần giảm tổn thương niêm mạc, điều chỉnh nhu động đường tiêu hóa và cải thiện một số chỉ số liên quan đến viêm, stress oxy hóa và tổn thương mô học.

Hoạt tính chống viêm và kháng khuẩn

Một số nghiên cứu trên động vật và trong phòng thí nghiệm cho thấy các chế phẩm từ lá mơ lông có hoạt tính chống oxy hóa, chống viêm và kháng khuẩn nhất định. Tuy nhiên, những kết quả này mới có ý nghĩa trong nghiên cứu dược lý, chưa đủ cơ sở để khẳng định nước ép lá mơ lông có thể điều trị viêm khớp, bệnh thận, đái tháo đường hoặc thay thế thuốc kháng sinh.

Đối với người bị tiêu chảy, cần ưu tiên bù nước và điện giải. Khi tiêu chảy kéo dài, sốt cao, đau bụng nhiều, có máu trong phân hoặc xuất hiện dấu hiệu mất nước, người bệnh cần đi khám thay vì chỉ sử dụng nước ép thảo dược.

3. Có nên uống nước ép lá mơ lông hằng ngày?

Hiện chưa có đủ cơ sở khoa học để khuyến nghị uống nước ép lá mơ lông mỗi ngày nhằm "thải độc", bồi bổ cơ thể hoặc phòng bệnh. Các nghiên cứu hiện có chủ yếu sử dụng cao chiết methanol hoặc ethanol, trong khi nước ép lá tươi có thành phần khác biệt và chưa có liều dùng được chuẩn hóa. Đến nay, chưa xác định được liều nước ép lá mơ lông phù hợp, thời gian sử dụng thích hợp cũng như mức độ an toàn khi uống liên tục trong nhiều tháng.

Một nghiên cứu năm 2023 trên chuột khảo sát việc uống cao ethanol lá mơ lông hằng ngày trong 8 tuần. Ở các mức liều được nghiên cứu, không ghi nhận thay đổi đáng kể về huyết học, men gan, chức năng thận hoặc mô học gan, thận. Tuy nhiên, ở mức liều cao nhất, trọng lượng gan tăng nhẹ. Nghiên cứu cũng ghi nhận cao lá làm giảm biểu hiện mRNA của các enzym Cyp3a1, Cyp2d1 và Cyp2c6 ở gan chuột theo mức liều. Kết quả trên chưa chứng minh nước ép lá mơ lông gây tương tác thuốc ở người, nhưng cho thấy cần thận trọng khi sử dụng lượng lớn hoặc kéo dài cùng thuốc kê đơn. 

4. Lưu ý khi sử dụng nước ép lá mơ lông

Người khỏe mạnh có thể sử dụng lá mơ lông như một loại rau gia vị trong bữa ăn. Nếu muốn chế biến thành nước ép theo kinh nghiệm truyền thống, cần xem đây là thực phẩm bổ sung trong thời gian ngắn, không phải thuốc điều trị.

Một số lưu ý khi sử dụng:

Xác định đúng cây mơ lông, không dùng cây không rõ nguồn gốc.
Chọn lá tươi, không bị sâu bệnh, dập úa hoặc nấm mốc.
Rửa kỹ từng lá dưới vòi nước sạch; vệ sinh dụng cụ xay, ép và cốc đựng.
Chỉ chế biến lượng vừa đủ và uống ngay sau khi ép, không để lâu ở nhiệt độ phòng.
Không pha thêm rượu hoặc tùy tiện phối hợp với nhiều dược liệu khác.
Không uống lượng lớn, không tự tăng lượng lá và không sử dụng liên tục kéo dài.
Nếu xuất hiện đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy tăng, ngứa hoặc biểu hiện bất thường khác, cần ngừng sử dụng.

5. Những ai không nên tự ý sử dụng kéo dài?

Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú, trẻ nhỏ, người cao tuổi có nhiều bệnh nền và người mắc bệnh gan, thận không nên tự uống nước ép lá mơ lông kéo dài với mục đích điều trị khi chưa được tư vấn.

Người đang sử dụng nhiều loại thuốc, đặc biệt là thuốc có phạm vi điều trị hẹp, cũng cần thận trọng vì khả năng tương tác giữa lá mơ lông và thuốc ở người chưa được nghiên cứu đầy đủ.

Không nên dùng nước lá mơ để trì hoãn việc khám bệnh khi có các biểu hiện như:

Bí tiểu hoặc tiểu rất ít.
Đau bụng dữ dội hoặc đau bụng kéo dài.
Tiêu chảy nhiều lần, có máu trong phân hoặc kèm sốt.
Nôn nhiều, khát nước, mệt lả hoặc có dấu hiệu mất nước.
Đau khớp kèm sưng, nóng, đỏ hoặc hạn chế vận động.
Sụt cân, thiếu máu hoặc rối loạn tiêu hóa tái diễn.

Nên sử dụng lá mơ lông với lượng vừa phải, phù hợp với mục đích sử dụng, thay vì coi nước ép là thức uống cần dùng thường xuyên để phòng bệnh hoặc bồi bổ cơ thể. Nước ép lá mơ lông không thay thế oresol, kháng sinh, thuốc điều trị dạ dày hay các phương pháp điều trị đã được bác sĩ chỉ định.