Nước sắc chó đẻ răng cưa có tác dụng gì?

Cách chế biến nước sắc chó đẻ răng cưa tương đối đơn giản nên nhiều người lựa chọn sắc uống tại nhà. Tuy nhiên, nước sắc chó đẻ răng cưa có những tác dụng gì, nên sử dụng như thế nào cho an toàn và những ai cần thận trọng khi uống?

1. Nước sắc chó đẻ răng cưa có tác dụng gì?

Nước sắc chó đẻ răng cưa được sử dụng trong dân gian và các bài thuốc y học cổ truyền, chủ yếu với mục đích thanh nhiệt, giải độc, lợi thấp và hỗ trợ chức năng gan mật. Những tác dụng này có liên quan đến đặc điểm dược liệu cũng như các thành phần hóa học có trong cây.

- Hỗ trợ chức năng gan: Theo y học cổ truyền, chó đẻ răng cưa có vị đắng, tính mát, được dùng với công năng thanh nhiệt, giải độc, lợi thấp. Nước sắc chó đẻ răng cưa thường dùng cho các chứng thấp nhiệt ở can đởm, biểu hiện như vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu. Nghiên cứu hiện đại cho thấy cây chó đẻ răng cưa chứa nhiều tannin, flavonoid, lignan và axit phenolic, có tác dụng bảo vệ tế bào gan.

Nước sắc chó đẻ răng cưa có tác dụng hỗ trợ chức năng gan mật. Ảnh: AI.

- Chống oxy hóa, hỗ trợ giảm viêm: Các hợp chất như corilagin, geraniin, axit gallic và một số flavonoid có khả năng chống oxy hóa; điều hòa các chất trung gian gây viêm.

- Lợi tiểu, lợi mật: Nước sắc chó đẻ răng cưa được dùng cho chứng tiểu tiện không thông và các bệnh cảnh thấp nhiệt. Theo y học cổ truyền, phép thanh nhiệt, lợi thấp giúp đưa thấp nhiệt ra ngoài qua đường tiểu; khi thấp nhiệt uất ở can đởm, vị thuốc này được dùng để thanh can, lợi mật.

Cách sắc uống: Dùng khoảng 8 - 20 g chó đẻ răng cưa khô, rửa sạch, cho vào nồi với 500 - 700 ml nước. Đun sôi, hạ nhỏ lửa và sắc khoảng 15 - 20 phút, sau đó chắt lấy nước uống, chia 2 lần trong ngày, buổi sáng và buổi tối sau ăn.

2. Lưu ý khi sử dụng

Để sử dụng an toàn, người dân cần lưu ý:

- Không uống thay nước lọc hằng ngày: Nước sắc chó đẻ răng cưa là chế phẩm từ dược liệu, không phải trà giải khát dùng thường xuyên. Nếu sử dụng để hỗ trợ điều trị, nên dùng theo đợt khoảng 2 tuần và liều lượng do thầy thuốc chỉ định, tránh tự sắc uống kéo dài nhiều tháng.

- Phụ nữ mang thai không nên sử dụng: Chưa có đủ dữ liệu về độ an toàn đối với thai kỳ. Phụ nữ đang cho con bú cũng nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.

- Người mắc bệnh gan, thận hoặc đang dùng thuốc cần hỏi bác sĩ trước khi uống: Đặc biệt với người đang điều trị viêm gan B, viêm gan C, bệnh thận mạn hoặc sử dụng nhiều loại thuốc cùng lúc, cần thông báo rõ loại dược liệu, liều lượng và thời gian sử dụng để được đánh giá nguy cơ tương tác.

- Không tự dùng nước sắc chó đẻ khi vàng da hoặc tiểu ít: Vàng da, vàng mắt có thể liên quan đến tổn thương gan, tắc mật; tiểu ít có thể do mất nước, tổn thương thận hoặc tắc nghẽn đường tiết niệu. Những biểu hiện này cần được khám để tìm nguyên nhân trước khi sử dụng bất kỳ loại dược liệu nào.

- Chọn đúng dược liệu, không tự phối hợp nhiều loại cây thuốc: Cần phân biệt diệp hạ châu răng cưa với các loài diệp hạ châu khác. Cần lưu ý, tên gọi chó đẻ răng cưa có thể được dùng cho những loài Phyllanthus khác nhau. Diệp hạ châu răng cưa (Phyllanthus urinaria) và diệp hạ châu đắng (Phyllanthus amarus) không hoàn toàn giống nhau; cần xác định đúng loài trước khi áp dụng liều dùng.

- Sử dụng dược liệu có nguồn gốc rõ ràng, không bị ẩm mốc hoặc lẫn tạp chất.