Nước sạch vùng cao Quảng Ninh: Có công trình, dân vẫn khó tiếp cận

Công trình xuống cấp, hàng trăm hộ chưa có nước sạch

Tại xã Hải Lạng (TP. Quảng Ninh), nơi đồng bào DTTS chiếm 48,12% dân số, chủ yếu là người Sán Dìu, Dao, Tày, nước sạch vẫn là nhu cầu cấp thiết của nhiều gia đình.

Trước đây, nhiều hộ dân, nhất là những hộ ở xa trung tâm, chủ yếu sử dụng nước khe, suối và nước mưa để sinh hoạt. Nguồn nước này phụ thuộc vào thời tiết, thiếu ổn định và khó kiểm soát chất lượng.

Đến nay, khoảng 73% số hộ trên địa bàn xã Hải Lạng đã được sử dụng nước sạch. Ảnh: Mỹ Dung

Theo ông Ngô Minh Tuấn - Trưởng phòng Kinh tế xã Hải Lạng, đến nay, khoảng 73% số hộ trên địa bàn đã được sử dụng nước sạch, nhưng vẫn còn gần 300 hộ chưa tiếp cận được nguồn nước này.

Thực tế cho thấy, việc đầu tư công trình mới chỉ là một phần của bài toán, trong khi mở rộng mạng lưới và bảo đảm nguồn cấp ổn định đến từng hộ dân vẫn còn nhiều khó khăn.

Tại Quảng Ninh, nhiều công trình cấp nước nông thôn được xây dựng từ nhiều năm trước đã xuống cấp, cần sửa chữa, nâng cấp.

Sau khi tiếp nhận 15 công trình từ các địa phương, Công ty Cổ phần Nước sạch Quảng Ninh phải từng bước khắc phục những tồn tại về hạ tầng, thiết bị và công tác quản lý, vận hành.

Các công trình được đầu tư qua nhiều giai đoạn, có hệ thống đưa vào sử dụng từ năm 2010, một số khác vận hành từ giai đoạn 2016 - 2017. Sau nhiều năm khai thác, nhiều hạng mục đã xuống cấp, trong khi công tác duy tu, sửa chữa trước đây gặp khó khăn do thiếu nhân lực chuyên môn và kinh phí.

Người dân vùng cao từng bước chuyển sang sử dụng nước sạch phục vụ sinh hoạt hằng ngày. Ảnh: Mỹ Dung

Đặc thù địa hình chia cắt, các hộ dân sinh sống phân tán khiến việc duy trì hệ thống đường ống, kiểm soát chất lượng nước và khắc phục sự cố tốn kém hơn.

Đáng chú ý, theo thống kê của ngành chức năng, tỷ lệ thất thoát nước tại các hệ thống được tiếp nhận ước tính khoảng 50%. Tuy nhiên, con số này chưa được xác định chính xác do đồng hồ tổng và đồng hồ khách hàng tại một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu kiểm soát lưu lượng.

Tình trạng đường ống rò rỉ, bục vỡ cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về sửa chữa, nâng cấp để hạn chế thất thoát, nâng cao hiệu quả vận hành.

Gỡ bài toán chi phí để người dân yên tâm sử dụng

Sau bàn giao, khôi phục khả năng cấp nước mới chỉ là bước đầu. Việc cải tạo công nghệ xử lý, thay thế thiết bị hư hỏng và duy trì vận hành lâu dài đòi hỏi nguồn kinh phí không nhỏ.

Trong khi đó, tăng giá nước có thể tạo thêm gánh nặng chi tiêu cho người dân vùng khó khăn. Ngược lại, thiếu nguồn lực đầu tư sẽ ảnh hưởng đến khả năng cung cấp nước ổn định.

Ông Trần Mạnh - Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nước sạch Quảng Ninh, trao đổi về các công trình cấp nước tại hội nghị thông tin báo chí thường kỳ. Ảnh: Mỹ Dung

Ông Trần Mạnh - Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nước sạch Quảng Ninh, cho biết trong giai đoạn đầu tiếp nhận, doanh nghiệp tập trung rà soát, khắc phục sự cố và cải tạo hệ thống xử lý nước.

Công ty đặt mục tiêu giảm tỷ lệ thất thoát nước xuống không quá 15%, qua đó hạn chế lãng phí, nâng cao hiệu quả khai thác các công trình.

Song song với việc nâng cấp hạ tầng, TP. Quảng Ninh đang nghiên cứu chính sách hỗ trợ để người dân vùng đồng bào DTTS có điều kiện tiếp cận nước sạch.

Theo bà Ân Thị Thìn - Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP. Quảng Ninh, thành phố đã giao Sở chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan tham mưu xây dựng chính sách hỗ trợ đường ống và giá nước cho người dân vùng đồng bào DTTS. Chính sách đang được lấy ý kiến, hoàn thiện để trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Với nhiều hộ dân vùng cao, ngoài khả năng tiếp cận hệ thống cấp nước tập trung, chi phí lắp đặt và sử dụng cũng là yếu tố quan trọng khi quyết định đăng ký đấu nối.

Ông Lý Xuân Hưng - Người có uy tín thôn Phủ Liễn, xã Lương Minh, cho biết nếu có chính sách hỗ trợ phù hợp, bà con sẽ phấn khởi, yên tâm hơn khi đăng ký sử dụng nước sạch, giảm bớt gánh nặng chi tiêu sinh hoạt.

Tuy nhiên, hỗ trợ giá nước cần đi đôi với cải tạo công trình, giảm thất thoát và bảo đảm chất lượng nguồn nước. Chỉ khi hệ thống vận hành ổn định, người dân mới có thể yên tâm sử dụng lâu dài.

Cùng với 15 công trình đã tiếp nhận, Công ty Cổ phần Nước sạch Quảng Ninh đang phối hợp với các địa phương rà soát thêm những hệ thống cấp nước khác để nghiên cứu phương án tiếp nhận, quản lý.