Nuôi con đặc sản 'cổ ngắn', nông dân Nghệ An thu tiền triệu, nhà hàng 'săn' vẫn không đủ hàng

"Nhất vịt bầu Quỳ, nhì gà chín cựa"

Vịt bầu Quỳ (hay còn gọi là vịt bầu Quỳ Châu) là giống vịt bản địa có xuất xứ từ Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An. Từ xa xưa, giống vịt này đã nổi tiếng bởi chất lượng thịt thơm, vị ngọt đậm đà, sợi thịt dai vừa phải và lớp mỡ mỏng không gây ngấy.

Người Thái ở Quỳ Châu thường chế biến vịt bầu Quỳ thành các món như: vịt hấp, vịt luộc, vịt xáo măng, vịt nướng ống tre,…Đây là những món khiến thực khách mê mẩn.

Vịt bầu Quỳ là đặc sản nổi tiếng của người dân tộc Thái ở xã Quỳ Châu.

"Nhất vịt bầu Quỳ, nhì gà chín cựa", đến Quỳ Châu mà chưa ăn vịt bầu Quỳ là chưa phải đến mảnh đất này. Đây là câu nói truyền miệng của người dân ở miền Tây Bắc Nghệ An.

Theo các vị già làng, trước đây vùng đất Quế Phong, Quỳ Châu được xem là "rốn vàng" ở miền Tây Nghệ An và trong quá trình mò tìm thức ăn tại các khe suối, lũ vịt nuốt cả vàng sa khoáng. Chính vì vậy, khi người ta giết thịt mới bắt gặp vàng cám trong mề vịt. Và điều này càng khiến cho vịt bầu Quỳ trở nên "trứ danh" trong nhóm thủy cầm. Vì vậy, vịt bầu Quỳ được xem là món ăn "phải thử" của du khách khi đến các xã miền Tây Nghệ An. Với vị ngọt đặc trưng, nhiều du khách sau khi thưởng thức thì muốn mua về làm quà.

Theo người dân địa phương, thịt vịt bầu Quỳ ngon đặc trưng là nhờ được chăn nuôi theo hình thức thả rông. Thức ăn chủ yếu của vịt là cá, tép, ốc, rêu… tự nhiên dưới các khe suối; một số hộ còn bổ sung thêm cám, vỏ trấu, lúa, sắn. Đây là giống vịt có sức đề kháng tốt, khả năng thích nghi cao với nhiều điều kiện thời tiết.

Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, đã có thời điểm giống vịt bầu Quỳ Châu đứng trước nguy cơ bị mai một. Trước thực trạng đó, địa phương đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo tồn và phát triển giống vịt quý này. Đến nay, việc bảo tồn vịt bầu Quỳ không còn dừng ở quy mô hộ gia đình nhỏ lẻ mà đã được triển khai thành các dự án kinh tế, nhận được sự hỗ trợ, đồng hành sát sao từ Nhà nước.

Giá vịt bầu Quỳ Châu hiện dao động từ 100.000 - 120.000 đồng/kg, có thời điểm lên tới 150.000 đồng/kg.

Nhằm bảo tồn giống vịt bầu thương phẩm, đồng thời chuyển giao phương thức chăn nuôi hiệu quả cho các hộ nông dân, qua đó góp phần thúc đẩy kinh tế hộ gia đình và phát triển kinh tế địa phương, tháng 10/2025, xã Quỳ Châu đã triển khai mô hình chăn nuôi vịt bầu thương phẩm giảm nghèo từ nguồn vốn Chương trình Mục tiêu Quốc gia giảm nghèo bền vững. Theo đó, địa phương đã lựa chọn, hỗ trợ hàng nghìn con giống cho hơn 70 hộ nghèo và cận nghèo trên địa bàn.

Tham gia mô hình, các hộ dân được hỗ trợ con giống, thức ăn, thuốc thú y; đồng thời được tập huấn kỹ thuật chăm sóc, xây dựng chuồng trại, vệ sinh sát trùng và các biện pháp phòng, chống dịch bệnh theo hướng an toàn sinh học.

Cùng với sự phát triển mạnh của du lịch cộng đồng miền Tây Nghệ An, vịt bầu Quỳ ngày càng được thị trường ưa chuộng, tiêu thụ thuận lợi. “Vịt nuôi đến đâu bán hết đến đó, thương lái vào tận nhà thu mua. Nhiều nhà hàng còn đặt hàng từ trước. Có thời điểm, khách muốn mua thêm về làm quà cũng không có hàng để bán”, ông Thái Minh Đức- một hộ nuôi vịt bầu Quỳ tại xã Quỳ Châu chia sẻ.

Tạo sinh kế bền vững cho người dân

Xã Quỳ Châu cũng đã đưa việc nuôi vịt bầu Quỳ vào kế hoạch trọng tâm nhằm vừa đảm bảo thu nhập, vừa giữ gìn bản sắc truyền thống, vịt bầu được xác định là sản phẩm chủ lực trong định hướng phát triển du lịch cộng đồng. Thực khách khi đến tham quan các danh lam thắng cảnh tại đây sẽ được trải nghiệm ẩm thực địa phương với món vịt bầu Quỳ trứ danh. Việc đưa vịt bầu Quỳ vào các điểm du lịch làm điểm nhấn không chỉ giúp tiêu thụ sản phẩm mà còn nâng cao giá trị thương hiệu cho đặc sản Quỳ Châu.

Ông Lang Văn Hạnh, trú tại bản Tà Lạnh, xã Quỳ Châu cho biết: "Gia đình tôi được Nhà nước hỗ trợ giống vịt Quỳ để nuôi. Nhờ tận dụng được nguồn nông sản phụ sẵn để chăn nuôi và áp dụng khoa học kỹ thuật khoa học nên đàn vịt phát triển nhanh. Sau 4 tháng nuôi, gia đình chuẩn bị xuất bán đàn vịt bầu gần 100 con vào dịp Tết, trung bình mỗi con cân nặng 2,5 – 3kg/con. Thời gian tới gia đình ông Hạnh cũng dự định sẽ nuôi vịt đẻ trứng, cho ấp con giống để bán ra thị trường. Nuôi vịt bầu Quỳ Châu không lo về đầu ra bởi nuôi lứa nào khách đặt hết lứa đó", ông Hạnh chia sẻ thêm.

Vịt bầu Quỳ là một trong những sản phẩm chủ lực trong phát triển du lịch cộng đồng tại xã Quỳ Châu.

Nhờ có thương hiệu, truyền thống chăn nuôi lâu năm nên đầu ra vịt bầu Quỳ luôn ổn định, có giá cao. Hiện tại, giá vịt bầu Quỳ Châu hiện dao động từ 100.000 - 120.000 đồng/kg, có thời điểm lên tới 150.000 đồng/kg. Mức giá này cao gấp đôi vịt thường, thậm chí cao hơn cả ngan.

Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Thái Văn Quang – cán bộ phòng Kinh tế UBND xã Quỳ Châu cho biết, mô hình nuôi vịt bầu Quỳ thương phẩm phù hợp với điều kiện địa phương và đang tiếp sức cho các gia đình thoát nghèo vươn lên làm giàu. Địa phương đang xây dựng và nâng cấp sản phẩm vịt bầu Quỳ Châu đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Quỳ Châu đã có đề án phát triển du lịch, nghỉ dưỡng cộng đồng gắn với những sản phẩm đặc thù, vịt bầu Quỳ là một trong những sản phẩm chủ lực. Phát triển vịt bầu Quỳ Châu không chỉ là giữ một giống vật nuôi, mà còn là giữ gìn bản sắc ẩm thực và tạo sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Hà Hằng - Hà Đan