NXB Giáo dục Việt Nam lý giải tình trạng 'sốt sách' ở TP.HCM

Năm học 2026 - 2027 là năm đầu tiên học sinh cả nước sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa. Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định chọn bộ Kết nối tri thức với cuộc sống của NXB Giáo dục Việt Nam.

Tuy nhiên, ngay trước thềm năm học mới, ở một số địa phương xảy ra tình trạng ùn tắc và sốt sách, đặc biệt tại TP.HCM.

Về vấn đề này, NXB Giáo dục Việt Nam thông tin, hiện tượng phụ huynh học sinh tập trung xếp hàng tại các cửa hàng bán lẻ trong những ngày gần khai giảng không xuất phát từ việc thiếu nguồn cung tổng thể, mà do sự đứt gãy, gián đoạn tạm thời trong kênh đăng ký mua sách truyền thống tại nhà trường và các vướng mắc về mặt lộ trình chính sách.

Học sinh chọn sách của NXB Giáo dục Việt Nam. (Ảnh minh họa: Thanh Tùng)

Gián đoạn trong kênh đăng ký mua sách ở cơ sở giáo dục

Giai đoạn trước 30/7, tại TP.HCM chỉ có 925/1.501 cơ sở giáo dục (chiếm 62%) gửi đơn đặt hàng SGK qua các đơn vị phát hành thuộc hệ thống NXB Giáo dục Việt Nam. Đối với toàn bộ sản lượng đặt trước 30/7, NXB Giáo dục Việt Nam đã hoàn thành việc giao sách đầy đủ đến 925 trường đăng ký, đặt hàng.·

Tính đến sau ngày 15/8, có 385 trường mới đặt hàng lần đầu (chiếm gần 26%) và 222 trường đặt bổ sung với sản lượng rất lớn. Đặc biệt, tính đến ngày 25/8, vẫn còn 197 trường tại TP.HCM không gửi đơn đặt hàng SGK.

Nguyên nhân việc dừng/chậm đặt sách là do ngày 19/5 và tháng 6/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM có thông tin khẩn yêu cầu các trường dừng đặt sách để chờ chỉ đạo về đề xuất cấp phát miễn phí SGK. Đến ngày 14/7, Sở GD&ĐT TP.HCM tiếp tục có công văn về khảo sát nhu cầu mượn SGK và chưa có hướng dẫn mới về việc đăng ký mua sách như hàng năm. Điều này khiến tình trạng đặt sách của các trường bị nghẽn do phải chờ chỉ đạo.

Ngày 14/8, UBND TP.HCM mới chính thức ban hành kế hoạch về việc triển khai miễn phí SGK trên địa bàn thành phố. Theo đó, năm học 2026-2027 “triển khai miễn phí SGK theo nhu cầu mượn sách thực tế của phụ huynh học sinh để đảm bảo tiết kiệm, tránh lãng phí”.

Ngay sau khi Kế hoạch 446/KH-UBND được ban hành, các trường bắt đầu dồn dập gửi đơn đặt hàng đến các đơn vị phát hành của NXB Giáo dục Việt Nam (tại thời điểm gần kề năm học mới) với sản lượng rất lớn, tạo ra áp lực nhu cầu kép: (nhà trường mua SGK để cho mượn, phụ huynh tự mua SGK theo nhu cầu và được thông báo từ trường là phụ huynh tự trang bị SGK cho học sinh) cho NXB Giáo dục Việt Nam.

Điều đó dẫn đến việc phụ huynh ồ ạt đến các cửa hàng lẻ mua SGK, tạo ra cảnh xếp hàng dài tại một vài cửa hàng sách của NXB Giáo dục Việt Nam.

Thười gian, quy trình triển khai thực hiện miễn phí SGK

Ngày 21/7, NXB Giáo dục Việt Nam có công văn gửi Bộ Giáo dục và Đào tạo và các Sở Giáo dục và Đào tạo về việc triển khai thực hiện miễn phí SGK phục vụ năm học 2026 - 2027 và các năm tiếp theo.

Công văn nêu rõ: “Căn cứ quy định tại Khoản 3, Điều 33, Nghị định 271/2026/NĐ-CP ngày 3/7/2026, UBND tỉnh, thành phố có trách nhiệm: Phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu sách giáo khoa hằng năm trước ngày 30/10 để làm căn cứ lập dự toán; bảo đảm sách giáo khoa được nhập kho thư viện các cơ sở giáo dục chậm nhất vào ngày 15/6 hằng năm”.

Như vậy, nếu thực hiện cung cấp SGK miễn phí cho học sinh năm học 2026 - 2027 thì chậm nhất 30/10/2025, UBND tỉnh, thành phố phải phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu làm căn cứ lập dự toán, bảo đảm SGK được nhập kho các cơ sở giáo dục chậm nhất vào ngày 15/6/2026.

Theo NXB Giáo dục Việt Nam, việc các địa phương có kế hoạch miễn phí SGK ngay trong năm học 2026 - 2027 là chưa phù hợp với quy định của Nghị định 271/2026/NĐ-CP về thời điểm phê duyệt kế hoạch dự báo và thời điểm nhập kho thư viện các cơ sở giáo dục.

Việc đấu thầu, in, hoàn thiện SGK cần tối thiểu 6 tháng, nếu địa phương đặt hàng từ tháng 7/2026 thì đến tháng 2/2027 mới nhận được SGK. Mặt khác, trên thực tế, nếu địa phương tổ chức đấu thầu mua SGK tại thời điểm này (thời gian thực hiện còn lại rất ngắn) thì không có nguồn cung, vì SGK in trong kế hoạch đã có địa chỉ cung ứng theo đăng ký, đặt hàng của học sinh và các cơ sở giáo dục. Việc này có nguy cơ dẫn đến thiếu sách và thừa sách cục bộ, gây lãng phí nguồn lực.

Không thiếu hụt nguồn cung sách giáo khoa

Là đơn vị sản xuất và phát hành SGK, NXB Giáo dục Việt Nam đã chủ động triển khai kế hoạch sản xuất, in ấn và cung ứng từ rất sớm. Tính đến ngày 25/8, đơn vị in và phát hành 225 triệu bản SGK và hơn 76 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo, hoàn thành vượt kế hoạch đăng ký ban đầu của các địa phương.

Theo thông tin từ Nhà xuất bản, đến khai giảng, đơn vị sẽ phát hành bổ sung ra thị trường 10 triệu bản SGK theo nhu cầu thực tiễn từ các nhà trường, địa phương. Ngoài ra, ngày 26/8 Hội đồng thành viên NXB Giáo dục Việt Nam đã phê duyệt kế hoạch in bổ sung 8 triệu bản SGK để đảm bảo an ninh an toàn SGK, khắc phục thiên tai, bão lũ và các tình huống thực tiễn phát sinh khác.

Riêng tại TP.HCM, tính đến ngày 24/8, NXB Giáo dục Việt Nam cung ứng 25,5 triệu bản SGK, đạt 102% so với kế hoạch dự kiến ban đầu (25,1 triệu bản). Ngoài cung ứng đến các nhà trường theo đặt hàng, NXB Giáo dục Việt Nam còn trực tiếp đáp ứng nhu cầu mua sắm SGK của đông đảo phụ huynh học sinh tại các cửa hàng thuộc hệ thống NXB Giáo dục Việt Nam.

NXB Giáo dục Việt Nam khẳng định, về tổng sản lượng, hoàn toàn không có sự thiếu hụt nguồn cung SGK.

Nhà xuất bản cũng phối hợp với các Sở GD&ĐT đưa ra 7 giải pháp khẩn cấp: Điều tiết nguồn hàng tức thì, Kích hoạt lại kênh đăng ký tại nhà trường, Công khai danh sách điểm bán chính thống, Kéo dài thời gian phục vụ và bán hàng trực tuyến, Cung cấp SGK điện tử hoàn toàn miễn phí, Mở các kênh tiếp nhận phản ánh và hỗ trợ trực tiếp. Đặc biệt, nhà xuất bản khuyến khích học sinh tận dụng lại SGK cũ của bộ “Kết nối tri thức với cuộc sống” nhằm giảm áp lực mua sách mới và thực hành tiết kiệm.

NXB Giáo dục Việt Nam cam kết bảo đảm cung ứng đầy đủ 100% sách giáo khoa cho toàn bộ học sinh trên cả nước trong năm học 2026 - 2027. Để đảm bảo cung ứng SGK được đầy đủ theo nhu cầu của các trường, địa phương trong năm học 2027-2028, nhà xuất bản cũng đề nghị các địa phương phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu sử dụng SGK để cung cấp miễn phí, làm cơ sở để lập dự toán trước ngày 30/10/2026; Đăng ký, ký hợp đồng với NXB Giáo dục Việt Nam trước 1/12/2026 để cung ứng.