Ở tuổi 70 vẫn bền bỉ làm giàu từ vườn dẻ và đàn gà thả vườn

Vườn dẻ của gia đình ông Hoàng Văn Đồng, xóm Co Sầu 4, xã Trùng Khánh, bình quân mỗi năm thu hơn 1,2 tấn hạt, cho doanh thu khoảng 160 triệu đồng. Ảnh Quốc Sơn

Miệt mài với vườn cây ở tuổi 70

Tôi đến thăm gia đình ông Đồng khi ông đang miệt mài điều khiển chiếc máy cắt cỏ giữa vườn dẻ. Thấy có khách, ông tắt máy và thân tình mời tôi đi thăm vườn.

Vườn dẻ rộng 8.000 m2 nằm thoai thoải trên khu đất sau nhà mà trước đây từng bị bỏ hoang. Những cây dẻ xanh tốt, tán rộng sai trĩu quả, đan xen tạo thành một khoảng không gian mát rượi. Dưới tán cây, đàn gà thả vườn hơn 50 con thong thả kiếm ăn, khiến khu vườn trở nên trù phú.

Chỉ tay về phía những cây dẻ đang vào mùa thu hoạch, ông Đồng vui vẻ nói: “Trồng dẻ không thể nóng vội vì là cây lâu năm mới cho thu hoạch. Muốn cây khoẻ, người trồng phải chăm sóc thường xuyên. Mình bỏ công sức ra chăm thì cây sẽ trả công cho mình”.

Ở tuổi 70, nhìn ông Đồng vẫn khoẻ mạnh, nhanh nhẹn. Đôi bàn tay sạm màu, dáng người rắn rỏi và những bước chân chắc chắn giữa vườn cây cho thấy ông vẫn còn rất say mê với công việc.

“Tôi quen lao động. Nghỉ hưu mà chỉ ngồi một chỗ thì người cũng nhanh yếu. Có vườn, có đàn gà để chăm sóc, vừa có thêm thu nhập, vừa được vận động, tinh thần cũng thoải mái”, ông Đồng cười bảo.

Ngồi bên hiên nhà, ông Đồng pha ấm trà xanh và được nghe ông kể về hành trình biến ý tưởng xây dựng mô hình kinh tế gia đình của gần 30 năm trước được ông ấp ủ trở thành hiện thực.

Ông kể, trước khi nghỉ hưu, ông từng trải qua nhiều cương vị công tác. Đến năm 2016, ông về hưu từ vị trí Trưởng phòng Thống kê và Công nghệ thông tin, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Cao Bằng.

Những năm còn công tác, ông có dịp đi nhiều nơi, được tham quan, tìm hiểu nhiều mô hình phát triển kinh tế gia đình hiệu quả. Mỗi chuyến đi không chỉ giúp ông mở rộng hiểu biết mà còn khiến ông suy nghĩ nhiều hơn về việc phát huy đất đai ở quê nhà.

Quê ông có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp với nhiều loại cây trồng. Đặc biệt, địa phương vốn có cây dẻ - một loại cây đặc hữu cho hạt được nhiều người biết đến. “Hạt dẻ Trùng Khánh” có vị thơm, bùi, ngậy, giàu dinh dưỡng được thị trường rất ưa chuộng.

“Đi nhiều nơi, tôi thấy mỗi địa phương đều có một lợi thế riêng để phát triển kinh tế. Về quê mình, tôi nghĩ tại sao mình có cây dẻ cho sản phẩm hạt từng “nức tiếng” bao năm nay mà không phát huy. Nếu trồng mà chăm sóc tốt, nâng cao năng suất thì cây dẻ có thể trở thành cây mang lại thu nhập cho gia đình”, ông Đồng chia sẻ.

Ông tiếp lời, đến năm 1998, ông quyết định thực hiện ý tưởng của mình thành hiện thực. Trên diện tích khoảng 8.000 m2 trước đây bỏ hoang, ông bắt tay cải tạo đất, phát quang, đào hố trồng cây, làm cỏ, bón phân.

Thời điểm đó, ông vẫn đang công tác nên cứ những ngày nghỉ cuối tuần lại tranh thủ trở về với khu vườn. Thế rồi sau những ngày tháng cần mẫn lao động, vườn dẻ 105 cây đã hình thành

. “Ngày ấy tôi làm vì muốn thử sức và cũng muốn tận dụng mảnh đất bỏ hoang. Cuối tuần được nghỉ là tôi lại về vườn. Hôm thì đào hố, trồng cây, hôm làm cỏ, bón phân. Mệt nhưng vui vì nhìn cây lớn lên từng ngày”, ông nhớ lại.

Tuy nhiên, những ngày đầu do chưa có kinh nghiệm, chưa nắm vững kỹ thuật trồng, toàn bộ 105 cây dẻ được trồng với mật độ khá dày. Sau gần 8 năm dồn sức chăm sóc, đến năm 2006, vườn dẻ bắt đầu cho thu hoạch vụ đầu tiên, bình quân mỗi cây cho khoảng 5 kg hạt. Với giá bán thời điểm đó 9 nghìn đồng/kg, tổng doanh thu hơn 4,7 triệu đồng. Số tiền thu được tuy chưa lớn, nhưng với ông Đồng, đó là kết quả khích lệ sau nhiều năm bỏ công chăm sóc.

“Vụ đầu thu được hơn 4 triệu đồng, tính ra không nhiều nhưng tôi rất vui vì mình thấy cây dẻ đã cho sản phẩm, tạo ra thu nhập. Từ đó, tôi càng có động lực tìm hiểu kỹ thuật để chăm sóc vườn tốt hơn”, ông Đồng nói.

Và những năm tiếp theo vườn dẻ đã cho gia đình ông thu bình quân khoảng 3 tấn hạt mỗi năm. Nhưng từ thực tế, ông Đồng nhận thấy sau nhiều năm vườn dẻ cho quả không đều, năng suất bắt đầu giảm hẳn, do mật độ cây trồng quá dày. Cây không đủ ánh sáng, dinh dưỡng và môi trường sinh trưởng không phù hợp.

Sản phẩm hạt dẻ của gia đình ông Hoàng Văn Đồng, xóm Co Sầu 4, xã Trùng Khánh có hương vị thơm ngon được nhiều người tiêu dùng biết đến. Ảnh Quốc Sơn

Quyết định thay đổi cách làm, nâng cao giá trị cây dẻ

Năm 2021, sau nhiều năm theo dõi, ông quyết định chặt bỏ những cây trồng quá dày, chỉ giữ lại 50 cây dẻ trong vườn. Trong số này có 25 cây được trồng từ năm 1998 và 25 cây được trồng bổ sung vào năm 2018.

Việc mạnh dạn loại bỏ những cây kém hiệu quả giúp khoảng cách giữa các cây thông thoáng hơn, tán cây có đủ ánh sáng để quang hợp, đồng thời hạn chế sự cạnh tranh về dinh dưỡng. “Loại bỏ những cây dẻ cũng tiếc lắm, vì mình trồng bao năm mới lớn. Nhưng nếu để quá dày thì cây không phát triển được. Tôi phải tính toán kỹ lưỡng, cây nào giữ lại phải có đủ khoảng cách, đủ ánh sáng thì mới cho năng suất tốt”, ông Đồng chia sẻ.

Cùng với điều chỉnh mật độ cây, ông tập trung đầu tư hơn vào chăm sóc. Theo ông, cây dẻ muốn sinh trưởng tốt, cho năng suất ổn định cần thực hiện đồng bộ nhiều khâu như vệ sinh vườn, phát quang, làm cỏ, bón phân hữu cơ đúng liều lượng và thời điểm, tỉa những cành già, cành sâu bệnh hoặc cành mọc không hợp lý và tạo tán để cây tập trung dinh dưỡng nuôi cành, quả.

“Chăm cây phải đúng kỹ thuật. Tôi ưu tiên phân bón hữu cơ, vừa cải tạo đất vừa giúp cây phát triển bền vững. Mỗi năm phải làm cỏ, vệ sinh vườn thường xuyên, tỉa cành theo từng đợt phù hợp thì cây mới khoẻ, năng suất mới ổn định”, ông Đồng cho biết.

Nhờ thay đổi phương pháp chăm sóc đúng kỹ thuật, hiệu quả kinh tế từ vườn dẻ ngày càng rõ nét. Hiện 25 cây dẻ được trồng từ năm 1998 cho thu hoạch ổn định, bình quân mỗi cây thu khoảng 45 kg hạt/năm và 25 cây trồng năm 2018 sau hai vụ đầu cũng đã cho khoảng 5 kg hạt/cây/năm. Tổng sản lượng hạt dẻ của gia đình ông hiện đạt khoảng 1,2 tấn/năm. Với giá bán bình quân 130 nghìn đồng/kg, vườn dẻ mang lại doanh thu 160 triệu đồng mỗi năm.

Tận dụng diện tích dưới tán dẻ, gia đình ông Đồng còn duy trì nuôi thả 50 con gà, trong đó có 30 con gà đẻ trứng. Đàn gà được nuôi thả tự nhiên vừa có không gian vận động, vừa tận dụng được một phần nguồn thức ăn sẵn có trong vườn. Mỗi năm, đàn gà cho khoảng 3.000 quả trứng, bán với giá 5 nghìn đồng/quả, mang lại nguồn thu thêm cho gia đình 15 triệu đồng.

Theo ông Đồng, cách làm này vừa tận dụng được diện tích đất, vừa tạo thêm nguồn thu nhập, đồng thời giúp mô hình kinh tế gia đình đa dạng hơn. Từ diện tích đất trước đây bỏ hoang, gia đình ông Đồng xây dựng được mô hình kinh tế kết hợp cây dẻ và chăn nuôi gà thả vườn. Mỗi năm, thu nhập từ vườn dẻ và từ trứng gà đã mang lại nguồn thu cho gia đình hơn 170 triệu đồng.

Điều trân quý ở mô hình kinh tế của ông Đồng, đó là sự kiên trì, tinh thần học hỏi, lao động cần cù. Đặc biệt hơn thế là cách một người nghỉ hưu, giờ đã ở tuổi 70 lẽ ra sẽ lựa chọn cuộc sống an nhàn bên gia đình, nhưng vẫn chủ động, say mê tìm hướng phát huy lợi thế sẵn có của quê hương để làm giàu chính đáng.

Mô hình kinh tế của ông Hoàng Văn Đồng – người cán bộ nghỉ hưu là một cách làm thiết thực: tận dụng được lợi thế đất đai sẵn có, khai thác tiềm năng và phát huy cây trồng đặc hữu của địa phương, kết hợp chăn nuôi và không ngừng học hỏi để nâng cao hiệu quả. Từ những cây dẻ được trồng trên mảnh đất bỏ hoang gần 30 năm trước, ông Đồng đã tạo dựng được nguồn thu ổn định cho gia đình và ông đã truyền cảm hứng về tinh thần lao động bền bỉ, sự năng động và ý chí vươn lên của người nông dân ở tuổi xế chiều.