Ở tuổi 73, mẹ tôi đón cái Tết đầu tiên xa quê

Quê hương - hai tiếng thiêng liêng ấy không chỉ gợi nhắc về một miền đất, mà còn là nơi ấp ôm những ký ức tuổi thơ, tựa như dòng sông mát lành chảy qua từng năm tháng cuộc đời. Đó là nơi mỗi người dù đi xa đến đâu vẫn luôn khao khát trở về, nơi cất giữ những điều thân thuộc, những yêu thương chẳng thể phai mờ.

Và với người già, quê hương lại càng trở nên có ý nghĩa hơn bao giờ hết, là một phần máu thịt. Đôi chân thanh xuân đã từng bôn ba khắp chốn, nhưng khi đi về bên kia dốc của cuộc đời, người ta chỉ mong được trở lại chốn cũ, sống trong tình làng nghĩa xóm, được nhìn lại những gương mặt thân quen, những nếp sống đã ăn sâu vào máu thịt.

Đặc biệt mỗi dịp Tết đến xuân về càng là khoảnh khắc người ta hướng về nguồn cội, về nơi đã bén rễ trong tâm hồn.

Ấy thế mà mẹ tôi, người đàn bà cả đời quẩn quanh nơi góc làng quen thuộc đã rời quê hương lên Thủ đô ở vào cái tuổi "thất thập cổ lai hy" - 73 tuổi.

Rời xa căn nhà nhỏ mà bà gắn bó suốt một đời, nơi mỗi góc sân, mỗi bậc thềm đều lưu giữ những ký ức thân thuộc, mẹ bước vào một thế giới hoàn toàn xa lạ. Không còn những người hàng xóm thân quen, không còn tiếng trò chuyện râm ran đầu ngõ mỗi sớm, mẹ phải học cách quen với nhịp sống thành phố hối hả, với thang máy và những hành lang chung cư vắng lặng.

Lần đầu đón cái Tết không phải trên quê hương, trong lòng mẹ mênh mang nhiều nỗi buồn khó tả

Mẹ bán căn nhà nhỏ ở quê để đổi lấy một căn hộ chung cư, sống cùng con cháu. Tuổi 73, lần đầu đón Tết xa quê, sự bỡ ngỡ không chỉ đến từ không gian sống mà còn từ những đổi thay trong lòng mẹ.

Những ngày cuối năm, không khí Tết ở thành phố thật khác. Đi thang máy chỉ nghe âm thanh tự động báo tầng vang lên từ chiếc loa, không còn tiếng rao của những người bán hàng rong, cũng chẳng có tiếng trẻ con nô đùa bên các gánh hoa nơi chợ quê.

Cả khu chung cư rộng lớn vắng lặng, ai nấy đều đã về quê, chỉ còn lại gia đình tôi và mẹ giữa không gian thành phố thấm đẫm cái lạnh của tiết xuân Bắc Bộ.

Mẹ ngồi bên cửa sổ, đưa mắt nhìn xuống đường, đôi mắt già nua dõi về một nơi nào đó xa lắm.

"Mọi năm tầm này ở quê, chợ huyện bày đào đỏ rực, người ta mua sắm nhộn nhịp lắm. Không biết năm nay thế nào…?", mẹ thở dài, giọng chùng xuống.

Tôi biết, lòng mẹ đang vấn vương quê cũ. Mẹ nhớ con đường quanh co dẫn ra chợ, nhớ cái ấm áp của ngày giáp Tết khi cả xóm rộn ràng gói bánh chưng, ai đi qua cũng cười hỏi: "Năm nay nhà mình gói bao nhiêu cái bánh đó chị?".

Tôi và con gái cố gắng quây quần bên mẹ, làm đủ mọi thứ để mẹ cảm nhận không khí Tết trọn vẹn. Chiều 27 Tết, tôi đưa mẹ ra chợ hoa gần nhà, nơi người ta bày bán đào, quất, và những chậu cúc vàng rực rỡ.

Dưới ánh đèn đường, dòng người vẫn chen chúc, tấp nập. Nhưng mẹ không còn thấy mình thuộc về không khí đó. Bà cứ lặng lẽ đi giữa dòng người, bàn tay vuốt nhẹ lên cành đào như đang nhớ lại những gốc đào già trước nhà.

Dù không về quê đón Tết, mẹ con tôi vẫn cùng nhau sửa soạn chỉn chu một cái Tết đủ đầy trong căn hộ chung cư nơi phố thị

Gói ghém lại nỗi buồn, mẹ cùng tôi sửa soạn mọi điều cho ngày Tết. Mẹ lau dọn ban thờ cẩn thận, đặt từng món đồ ngay ngắn như một thói quen đã ăn sâu vào tiềm thức.

Đôi tay nhăn nheo vẫn thoăn thoắt cắm bình hoa thược dược rực rỡ, điểm xuyết sắc tím của violet. Mẹ nhất quyết tìm mua bằng được một nắm lá mùi già, để chiều 30 kịp nấu một nồi nước thơm, thanh tẩy mọi ưu phiền của năm cũ, đón chào năm mới trong sự tinh khôi và an yên.

Bà vẫn dặn dò con cháu cách cúng giao thừa, cách thắp hương, cách sắp mâm cúng ông bà tổ tiên. Nhìn bà tỉ mỉ bày biện, tôi nhận ra, dù ở đâu, mẹ vẫn giữ nguyên nếp Tết truyền thống, vẫn muốn gìn giữ những giá trị cũ để con cháu sau này không quên đi ý nghĩa ngày Tết.

Tối 30, cả nhà quây quần bên nhau. Mẹ lặng lẽ thắp nén hương thơm trên ban thờ gia tiên. Khói hương bay lên, quấn quýt trong không gian tĩnh lặng của căn hộ. Mẹ nhắm mắt, như thể trong khoảnh khắc ấy, mẹ đang trở về ngôi nhà cũ, đang nghe tiếng pháo hoa giao thừa râm ran từ xóm làng. Đôi mắt mẹ ươn ướt…

Bữa cơm tất niên ấm cúng trong căn chung cư ở Hà Nội

Mẹ ngồi xuống, nói với con cháu: "Tết không phải là mâm cao cỗ đầy, không phải là nơi chốn, mà chính là những người thân thương bên cạnh. Chỉ cần có con, có cháu bên cạnh, nơi nào cũng là nhà, nơi nào cũng là Tết".

Tôi im lặng, lòng mênh mang rồi mỉm cười nhẹ nhõm: Phải rồi, Tết không chỉ là nơi chốn, mà là sự sum vầy, là tình thân ấm áp trong mỗi gia đình.

Cuộc sống là những chuyến đổi dời, nhưng mẹ đã giúp tôi nhận ra rằng, quê hương không chỉ là mảnh đất nơi ta sinh ra mà trên dải đất hình chữ S này, quê hương còn có thể là nơi quần tụ của những người thân yêu nhất.

Tết không nhất thiết phải là những con đường làng quen thuộc, không nhất thiết phải có bếp lửa hồng rực đêm 30, mà chính là khoảnh khắc cả nhà cùng nhau nói cười, sẻ chia.

Chỉ cần có con, có cháu bên cạnh, nơi nào cũng là nhà, nơi nào cũng là Tết, ngày nào cũng là mùa xuân

Và như thế, dù không còn ở quê, mẹ vẫn có một cái Tết trọn vẹn trong tình yêu thương của con cháu.

Rồi đây, tôi sẽ thay mẹ tiếp nối và gìn giữ những phong tục ấy, để con cháu mai sau hiểu rằng: Tết không chỉ là một dịp lễ, mà còn là hành trình trở về - trở về một miền đất, trở về trong tâm hồn và trở về với hơi ấm yêu thương của gia đình.

Mộc Xuân