Oanh tạc cơ tàng hình PAK DA vẫn âm thầm về đích?

Vào năm 2009, Bộ Quốc phòng Nga và Tập đoàn Tupolev đã ký một thỏa thuận nghiên cứu và phát triển (R&D) nhằm tạo ra Tổ hợp Hàng không Tầm xa Tiên tiến (máy bay ném bom PAK DA).

Máy bay ném bom chiến lược PAK DA được hình dung như một sự thay thế cho chiếc Tu-95 đã bị ngừng sản xuất từ năm 1992, thiết kế mới chính thức được phê duyệt vào năm 2013.

Vài năm sau, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Liên bang Nga khi đó là ông Alexey Krivoruchko đã tuyên bố PAK DA sẽ đi vào hoạt động trong năm 2027, mặc dù trước đó tiến độ thực hiện dự án có vẻ lạc quan hơn nhiều.

"Trái tim" của bất kỳ máy bay nào chính là hệ thống động cơ đẩy. Đối với máy bay ném bom mang tên lửa hành trình thế hệ tiếp theo, các kỹ sư Nga đã phát triển một động cơ hiện đại hóa sử dụng công nghệ cốt lõi từ loại NK- 32.

Công ty Kuznetsov có trụ sở tại Samara chịu trách nhiệm chính, họ đã trúng thầu dự án vào năm 2014. Cũng có thông tin cho biết chính phủ Nga sẵn sàng đầu tư khoảng 32 tỷ ruble để phát triển động cơ cho PAK DA.

Vài năm sau, xuất hiện thông tin động cơ NK-65 dành cho PAK DA sẽ được thử nghiệm trên máy bay vận tải hạng nặng Il-76 ngay từ năm 2020 (khi đó nguyên mẫu thiết kế động cơ vẫn chưa được xác định).

Nhưng phải hai năm sau, vào năm 2022 mới có tin cho hay các nguyên mẫu của động cơ đẩy dành cho máy bay ném bom chiến lược mang tên lửa đã trải qua các bài thử nghiệm sơ bộ.

Bản thân động cơ tương lai được đổi tên thành "Sản phẩm RF", và thông số kỹ thuật vẫn chưa được hé lộ do tính bảo mật.

Một vài hệ thống khác dự kiến được sản xuất vào năm 2021 để tiếp tục đánh giá và tới năm 2023, Tập đoàn công nghệ nhà nước Rostec thông báo hoàn thành tất cả công việc nghiên cứu và phát triển theo kế hoạch để tạo ra "trái tim" cho máy bay ném bom thế hệ mới.

Nhưng sau đó các công trình sư nhận ra, một trong những thách thức chính mà những người chịu trách nhiệm thiết kế máy bay ném bom tầm xa phải đối mặt là giảm chi phí sản xuất hàng loạt.

Điều này chỉ có thể đạt được bằng cách bỏ khả năng bay siêu âm của PAK DA, đổi lại là thời gian hoạt động không cần tiếp nhiên liệu dài hơn so với Tu-160, đi kèm tải trọng chiến đấu nặng hơn.

Những giải pháp kỹ thuật này sẽ giúp giảm giá thành của máy bay ném bom PAK DA so với phiên bản cũ. Các chuyên gia ước tính việc sản xuất một chiếc Tu-160 tiêu tốn từ 250 triệu đến 600 triệu USD.

Hiện tại rất khó xác định liệu dự báo tài chính này có trở thành hiện thực hay không, bởi vì rất ít thông tin về dự án được công khai, chỉ biết chính phủ Nga sẽ đầu tư 500 triệu rúp chế tạo 12 ghế phóng cho những chiếc PAK DA đầu tiên và chuẩn bị cho sản xuất hàng loạt.

Tất nhiên tình hình địa chính trị hiện nay có thể dẫn đến việc trì hoãn thời gian hoàn thành, cho dù vào năm 2022, Bộ trưởng Công Thương Nga Denis Manturov đã tuyên bố các lệnh trừng phạt sẽ không ảnh hưởng đến tiến độ phát triển oanh tạc cơ chiến lược PAK DA.

Nhưng rõ ràng yếu tố ngoại cảnh tạo ra một số khó khăn nhất định cho dự án. Sự thiếu hụt các nguồn lực cần thiết do được chuyển hướng sang mục tiêu quan trọng hơn có thể tác động tiêu cực đến quá trình thiết kế chế tạo.

Theo đánh giá từ báo chí Nga, có thể quá trình phát triển máy bay ném bom chiến lược mang tên lửa thế hệ tiếp theo đang đi đúng tiến độ, nhưng được giữ kín vì nhiều lý do khác nhau.

Điều đáng tiếc là dự án chắc chắn không thể hoàn thành trong khung thời gian dự kiến, nhưng quá trình phát triển không bị đình trệ, mọi việc không tiến nhanh như mong đợi nhưng vẫn đang hướng tới đích.

Với nguồn tài chính vẫn khá dồi dào trong lĩnh vực nghiên cứu quân sự và chuyên môn cao của các công trình sư Nga, có lý do để tin rằng dự án PAK DA sẽ trở thành hiện thực trong tương lai gần.

Việt Dũng