Ông Hà Đình Bốn: 'Muốn có trường học hạnh phúc, hãy thực sự lắng nghe trẻ em'

Cuộc thi “Viết và bình chọn Trường học hạnh phúc” mùa 2 đã tạo nên một không gian rộng mở, an toàn,được tổ chức bài bản, đúng quy định pháp luật, để hàng chục nghìn học sinh trên cả nước tự tin bày tỏnhững cảm nhận chân thực về mái trường thân yêu.

Từ những góc nhìn thực tiễn, ông Hà Đình Bốn – Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻem Việt Nam, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ LĐ-TB&XH) đã chia sẻ cùng Tạp chí Trẻ em Việt Nam vềhành trình xây dựng môi trường giáo dục an toàn, nhân văn, nơi tiếng nói của trẻ em được lắng nghe, tôntrọng và chuyển hóa thành những hành động thiết thực vì hạnh phúc của các em.

PV: Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa của cuộc thi “Viết và bình chọn Trường học hạnh phúc” mùa 2 trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng về quyền trẻ em và thúc đẩy xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, tôn trọng trẻ?

Ông Hà Đình Bốn: Có thể nói, đây là cuộc thi mang ý nghĩa sâu sắc, bởi nó không chỉ tạo ra một sân chơi bổ ích, khơi dạy ý thức và bổn phận của trẻ em mà còn là dịp để chúng ta nhìn nhận, đánh giá đầy đủ, toàn diện về môi trường giáo dục dưới góc độ an toàn, thân thiện và tôn trọng các quyền trẻ em.

Cuộc thi đã nhận được sự hưởng ứng tham gia đông đảo học sinh trên khắp các vùng miền trên cả nước. Qua từng nét chữ, dòng tâm sự, học sinh được chia sẻ về mái trường, tình cảm dành cho thầy cô giáo, bạn bè cũng như những trải nghiệm trong học tập và sinh hoạt. Đáng quý hơn, những chia sẻ ấy được đón nhận trong một không gian cởi mở, nơi tâm tư và nguyện vọng chính đáng của các em được lắng nghe, tôn trọng và phản hồi công khai, minh bạch.

Bên cạnh việc phát huy tiếng nói của học sinh, cuộc thi còn thể hiện tinh thần, trách nhiệm, tâm huyết của đội ngũ nhà giáo và các cơ sở giáo dục trong công tác bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em. Đồng thời, hoạt động này góp phần lan tỏa sự quan tâm của gia đình và toàn xã hội đối với thế hệ tương lai của đất nước.

PV: Theo ông, việc tạo cơ hội để học sinh trực tiếp viết, chia sẻ trải nghiệm và bình chọn về ngôi trường hạnh phúc có ý nghĩa như thế nào trong việc đưa những quy định về quyền trẻ em vào thực tiễn đời sống học đường?

Ông Hà Đình Bốn: Sức lan toả và giá trị lớn nhất của cuộc thi chính là việc mang lại một tiếng nói chân thực, cất lên từ chính thực tiễn tại các nhà trường. Những dòng chia sẻ của các em không phải là suy nghĩ lý thuyết, mà được đúc kết từ chính môi trường học tập, sinh hoạt và trải nghiệm hàng ngày của các em. Chính vì vậy, mỗi bài viết đều phản ánh trực tiếp và sống động nhất những tâm tư, tình cảm và nói lên nguyện vọng chính đáng của các em nhỏ đang cắp sách tới trường.

Khi có được một không gian tự do để trải lòng, các em đã chủ động chỉ ra những điểm tích cực – nơi các quyền trẻ em được tôn trọng, đảm bảo thực hiện và môi trường học tập đã thực sự mang lại niềm vui và hàng ngày vun đắp tình cảm trong sáng cho tuổi học trò.

Không dừng lại ở đó, bằng góc nhìn ngây thơ, các em cũng dũng cảm phản ánh những điểm chưa hoàn thiện: từ những cơ sở vật chất còn thiếu thốn, góc sân trường chưa thật an toàn, cho đến những quy định còn mơ hồ khiến các em lúng túng,…

Chính những góc nhìn chân thực ấy đã trở thành những gợi mở vô cùng quý giá, là cơ sở thực tiễn quan trọng để các cơ quan của Đảng, Nhà nước, các Tổ chức chính trị- xã hội, các tổ chức xã hội, cùng các cơ quan chức năng quản lý nhà nước về giáo dục điều chỉnh và hoàn thiện hơn nữa hệ thống chính sách, pháp luật, nhằm tạo dựng hành lang pháp lý an toàn cho tất cả các cơ sở giáo dục, tạo điều kiện cho mọi trẻ em đều được học tập trong môi trường an toàn, hạnh phúc, thân thiện, đảm bảo sự phát triển toàn diện cho mọi trẻ em.

Những chia sẻ đầy mộc mạc, chân thực từ các em chính là chiếc cầu nối chân thực nhất, phản ánh sinh động tình hình giáo dục phổ thông hiện nay.

PV: Từ góc độ pháp lý, một môi trường học đường hạnh phúc cần bảo đảm những quyền cơ bản nào của trẻ em? Theo ông, cần chú trọng những cơ chế, giải pháp gì để ngăn chặn hành vi xâm phạm quyền trẻ em, đồng thời bảo đảm mọi học sinh đều được đối xử bình đẳng, tôn trọng và có cơ hội phát triển?

Ông Hà Đình Bốn: Nền tảng của một môi trường giáo dục hạnh phúc là việc thực hiện nghiêm túc, đầy đủ tất cả các quy định pháp luật về quyền trẻ em, trước hết là quyền được học tập, được bảo vệ, chăm sóc và tham gia các hoạt động phù hợp trong môi trường an toàn, lành mạnh.

Việc chăm lo cho học sinh không chỉ giới hạn trong giờ học mà còn phải được bảo đảm trong mọi hoạt động và sinh hoạt như chăm sóc từng bữa ăn, giấc ngủ, hoạt động ngoại khóa và điều kiện sinh hoạt hằng ngày tại trường.

Những nội dung này đã được quy định trong Luật Trẻ em, Luật Giáo dục và các văn bản pháp lý có liên quan, trong đó có Nghị định số 80/2017/NĐ-CP của Chính phủ quy định về môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường.

Để các quy định pháp luật thực sự đi vào đời sống, nhà trường cần xây dựng không gian học tập xanh, sạch, đẹp; tổ chức hoạt động dạy và học linh hoạt, khuyến khích học sinh chủ động tư duy, sáng tạo.

Cùng với việc trang bị kiến thức, cần chú trọng giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng giao tiếp và kỹ năng tự bảo vệ trước nguy cơ tai nạn thương tích, bạo lực học đường, phòng tránh các hành vi, thủ đoạn lừa đảo, bạo lực trên không gian mạng. Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao phù hợp với lứa tuổi cũng cần được quan tâm nhằm tạo điều kiện cho trẻ em phát triển toàn diện.

Tôi mong rằng các quy định của pháp luật về quyền học tập, chăm sóc sức khỏe, phát triển thể chất và bảo vệ trẻ em, quyền tham gia... sẽ được triển khai một cách đồng bộ, thống nhất. Chỉ khi nào tất cả 25 nhóm quyền trẻ em cùng thực hiện, chúng ta mới có thể mang lại những điều tốt đẹp nhất cho trẻ em - thế hệ tương lai của dân tộc.

Trân trọng cảm ơn ông vì những chia sẻ!