Ông Trump có thể đẩy mạnh chính sách đối ngoại sau thất bại bầu cử

Theo hãng tin Bloomberg ngày 5/11, việc mất thế đa số tại Quốc hội có thể hạn chế khả năng thúc đẩy chương trình nghị sự trong nước của ông Trump. Trong bối cảnh đó, giới phân tích cho rằng Tổng thống Mỹ có thể tận dụng những quyền hạn rộng của nhánh hành pháp trong lĩnh vực an ninh quốc gia và đối ngoại để tiếp tục triển khai các mục tiêu chính sách.

Một số khả năng được đề cập gồm gia tăng hoạt động quân sự nhằm vào Iran, gây sức ép với các đồng minh châu Âu liên quan đến xung đột tại Ukraine. Tuy nhiên, đây mới là những dự báo của giới phân tích, chưa phải các quyết sách chính thức của chính quyền Mỹ.

Ông Richard Fontaine, cựu quan chức chính phủ Mỹ từng làm cố vấn chính sách đối ngoại cho ứng cử viên Tổng thống đảng Cộng hòa John McCain năm 2008, hiện là Giám đốc điều hành Trung tâm An ninh Mỹ mới (CNAS), nhận định việc mất quyền kiểm soát Quốc hội thường khiến các tổng thống Mỹ tập trung nhiều hơn vào các vấn đề quốc tế. Khi khả năng thúc đẩy chương trình nghị sự trong nước bị thu hẹp, các nhà lãnh đạo có xu hướng theo đuổi những quyết sách đối ngoại quy mô lớn hơn.

Thực tế, một số tổng thống Mỹ từng đẩy mạnh hoạt động đối ngoại trong giai đoạn cuối nhiệm kỳ, khi gặp khó khăn trong việc thông qua các dự luật trong nước nhưng vẫn có quyền tiến hành hoạt động quân sự và đàm phán các thỏa thuận quốc tế. Cựu Tổng thống Barack Obama, George W. Bush và chính ông Trump đều từng tận dụng giai đoạn này để thúc đẩy những sáng kiến đối ngoại quan trọng.

Những tín hiệu ban đầu cho thấy ông Trump chưa có ý định giảm tốc độ triển khai chính sách đối ngoại sau thất bại bầu cử của đảng Cộng hòa. Ngược lại, ông có thể đẩy nhanh một số quyết sách trước khi đảng Dân chủ chính thức tiếp quản quyền kiểm soát Quốc hội vào tháng 1/2027.

Dù Tổng thống Mỹ có quyền hạn đáng kể trong hoạch định và triển khai chính sách đối ngoại, việc đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát Quốc hội có thể khiến chính quyền ông Trump gặp nhiều trở ngại hơn, nhất là trong việc thông qua ngân sách quốc phòng và các khoản chi tiêu quân sự. Đây là công cụ quan trọng để Quốc hội giám sát hoạt động của nhánh hành pháp.

Bên cạnh các vấn đề an ninh và đối ngoại, chính sách thuế nhập khẩu của ông Trump cũng được dự báo sẽ tiếp tục là lĩnh vực gây tranh luận. Theo giới phân tích, đảng Dân chủ khó có thể nhanh chóng đảo ngược chính sách này do chính quyền Mỹ đang nắm giữ nhiều thẩm quyền pháp lý cho phép áp dụng các biện pháp thương mại mà không cần thông qua một quy trình lập pháp mới.

Theo Bloomberg, Trung Quốc có thể không phải là mục tiêu chính trong đợt áp thuế tiếp theo. Trong khi đó, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer được cho là sẽ thúc đẩy những thay đổi mang tính cơ cấu nhằm định hình chính sách thương mại dài hạn của nước này.

Tuy nhiên, một số nghị sĩ Dân chủ có thể phối hợp với các thành viên đảng Cộng hòa không đồng tình với chính sách thuế quan của ông Trump để thúc đẩy các dự luật tăng cường vai trò giám sát của Quốc hội đối với thẩm quyền áp thuế nhập khẩu.

Thất bại bầu cử cũng có thể khiến một số quan chức cấp cao trong chính quyền ông Trump, trong đó có Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth thận trọng hơn khi ủng hộ các hoạt động quân sự ở nước ngoài do những hệ lụy chính trị có thể phát sinh.