Ông Trump nêu hai lựa chọn với Iran tại Đại hội đồng Liên hợp quốc

Tổng thống Trump phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc ngày 22-9. Ảnh: Nhà Trắng

Phát biểu trước các nhà lãnh đạo thế giới tại New York, Tổng thống Donald Trump cho biết ông đang đứng trước “một quyết định lớn” liên quan đến Iran. Ông nêu hai khả năng: Washington và Tehran đạt thỏa thuận để Iran tái thiết, hoặc Mỹ sẽ tiếp tục các biện pháp quân sự với mục tiêu ông mô tả là “xóa sổ” Cộng hòa Hồi giáo Iran.

Ông Trump cảnh báo Iran

Trong bài phát biểu, ông Trump bảo vệ quyết định tiến hành chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, cho rằng hành động này đã ngăn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân và làm suy yếu ảnh hưởng của Iran tại Trung Đông. Ông đồng thời kêu gọi các nước tiếp tục gây sức ép kinh tế và cô lập Tehran.

Tổng thống Mỹ cho rằng Iran hiện đứng trước hai lựa chọn. Một là đạt thỏa thuận, qua đó có cơ hội tái thiết và phát triển đất nước; hai là đối mặt với khả năng Mỹ tiến hành hành động quân sự mạnh hơn. Ông nói Washington có thể đạt thỏa thuận với Tehran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ vào tháng 11, đồng thời nhấn mạnh ông không muốn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông Trump cũng nhấn mạnh sức mạnh của Mỹ trên các lĩnh vực kinh tế, quân sự và công nghệ, đồng thời cho rằng Washington đã lựa chọn hành động thay vì chỉ đưa ra những tuyên bố về hòa bình.

Tuy nhiên, ngay sau bài phát biểu cứng rắn, các kênh liên lạc Mỹ - Iran tiếp tục được duy trì tại New York. Tổng thống Trump cho biết các đại diện Mỹ và Iran đã có cuộc trao đổi kéo dài khoảng 3 giờ bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc và đánh giá cuộc gặp diễn ra tốt đẹp. Theo phía Mỹ, Đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner tham gia các cuộc trao đổi thông qua trung gian. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng xác nhận tham gia tiến trình này. Ông Witkoff cho biết các cuộc trao đổi kéo dài và có tính xây dựng, đồng thời các bên trung gian sẽ tiếp tục liên lạc.

Hormuz là điểm then chốt

Một trong những vấn đề trọng tâm trong các cuộc tiếp xúc là việc mở lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải có vai trò đặc biệt quan trọng đối với vận chuyển năng lượng toàn cầu. Theo truyền thông Iran, Tehran đưa ra các điều kiện gồm dỡ bỏ lệnh phong tỏa đường biển, giải phóng tài sản Iran đang bị đóng băng và chấm dứt chiến sự trên tất cả các mặt trận. Iran cho biết nếu Mỹ thực hiện các bước đi cần thiết, nước này có thể mở lại eo biển Hormuz trong vòng 7 ngày. Các điều kiện này cho thấy vấn đề hàng hải đang gắn chặt với những yêu cầu rộng hơn của Iran về giảm sức ép quân sự và kinh tế từ Mỹ. Washington chưa công bố chấp thuận các điều kiện của Tehran.

Trong khi đó, hoạt động vận tải qua Hormuz tiếp tục ở mức thấp. Dữ liệu sơ bộ từ hệ thống theo dõi tàu Kpler cho thấy ngày 22-9 chỉ có 3 tàu hàng hóa đi qua eo biển, giảm so với 4 tàu một ngày trước đó và thấp hơn đáng kể mức trung bình khoảng 15 tàu trong 10 ngày. Reuters lưu ý số liệu có thể thay đổi do một số tàu tắt thiết bị phát tín hiệu khi đi qua khu vực xung đột. Cùng thời gian, 22 tàu được ghi nhận đi qua eo biển Bab el-Mandeb, cũng thấp hơn mức trung bình khoảng 26 tàu trong 10 ngày trước đó.

Iran đáp trả cảnh báo của Trump

Sau bài phát biểu của Tổng thống Trump, các quan chức Iran cảnh báo Washington không tiến hành thêm các cuộc tấn công nhằm vào nước này. Truyền thông Iran dẫn tuyên bố của Bộ Tổng tham mưu Các lực lượng vũ trang Iran, cảnh báo nước này sẽ đáp trả bằng những đòn đánh “khốc liệt hơn” nếu Mỹ tiếp tục tấn công. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cũng khẳng định Tehran không chấp nhận đầu hàng trước sức ép của Washington.

Trong bối cảnh đó, việc các đại diện Mỹ và Iran tiếp tục duy trì trao đổi tại New York cho thấy kênh ngoại giao vẫn được duy trì song song với những tuyên bố cứng rắn từ lãnh đạo hai bên. Các cuộc đàm phán hiện tập trung vào những vấn đề then chốt gồm chương trình hạt nhân của Iran, lệnh phong tỏa đường biển, tài sản bị đóng băng và khả năng khôi phục hoạt động qua eo biển Hormuz.