Ông Trump phát tín hiệu có thể nối lại chiến dịch tấn công Iran giữa căng thẳng Trung Đông

Quan hệ giữa Mỹ và Iran đang bước vào giai đoạn căng thẳng mới khi Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tiếp đưa ra các phát biểu cứng rắn liên quan chương trình hạt nhân của Tehran và các hoạt động quân sự của Iran tại Trung Đông.

Trong cuộc trao đổi với báo giới ngày 11/5, ông Trump cho biết Mỹ có thể sẽ phải nối lại các hoạt động quân sự nếu Iran không thay đổi lập trường trong các cuộc đàm phán hiện nay.

Tuyên bố này lập tức khiến giới quan sát lo ngại nguy cơ đối đầu quân sự giữa 2 nước có thể gia tăng trong thời gian tới.

Căng thẳng Mỹ - Iran thực tế đã kéo dài nhiều năm, đặc biệt sau khi Washington rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2018.

Quan hệ song phương tiếp tục lao dốc khi Mỹ tiến hành nhiều đòn không kích nhằm vào các lực lượng thân Iran tại Iraq và Syria.

Bước ngoặt lớn xảy ra đầu năm 2020 khi Mỹ sử dụng máy bay không người lái MQ-9 Reaper tập kích tại sân bay Baghdad, Iraq, khiến tướng Qasem Soleimani, chỉ huy lực lượng đặc nhiệm Quds của Iran, thiệt mạng.

Đây được xem là một trong những sự kiện nguy hiểm nhất từng đẩy Trung Đông tới sát bờ vực xung đột quy mô lớn.

Sau vụ tập kích, Iran đã phóng hàng loạt tên lửa đạn đạo nhằm vào căn cứ quân sự Ain al-Asad của Mỹ tại Iraq để trả đũa. Dù không dẫn tới chiến tranh toàn diện, sự kiện này cho thấy cả Washington và Tehran đều sẵn sàng sử dụng sức mạnh quân sự khi cần thiết.

Hiện nay, Mỹ tiếp tục tăng cường hiện diện quân sự tại Trung Đông. Trong những tuần gần đây, Washington đã điều thêm tàu chiến, máy bay chiến đấu và lực lượng phòng không tới khu vực nhằm bảo vệ các căn cứ quân sự cũng như tuyến hàng hải chiến lược.

Một trong những động thái gây chú ý nhất là việc Hải quân Mỹ hiếm hoi công khai vị trí tàu ngầm hạt nhân chiến lược lớp Ohio tại Gibraltar ngày 10/5.

Đây là loại tàu ngầm được xem là một trong những nền tảng răn đe hạt nhân nguy hiểm nhất thế giới hiện nay.

Tên lửa đạn đạo Trident II D5 dài khoảng 13 m, nặng gần 59 tấn và có tầm bắn hơn 11.000 km.

Loại tên lửa này có khả năng mang nhiều đầu đạn hạt nhân dẫn đường độc lập, đủ sức tấn công nhiều mục tiêu cùng lúc ở khoảng cách liên lục địa.

Việc Mỹ công khai tàu ngầm lớp Ohio gần Trung Đông được giới quân sự đánh giá là thông điệp răn đe trực tiếp gửi tới Tehran.

Washington muốn chứng minh rằng họ vẫn duy trì khả năng tấn công chiến lược mạnh mẽ ngay cả trong trường hợp xung đột lan rộng.

Ở chiều ngược lại, Iran cũng không ngừng mở rộng năng lực quân sự. Tehran hiện sở hữu nhiều loại tên lửa đạn đạo tầm trung và UAV cảm tử có khả năng tấn công các căn cứ Mỹ cũng như đồng minh của Washington tại Trung Đông.

Trong những năm gần đây, Iran đặc biệt đẩy mạnh phát triển UAV cảm tử giá rẻ và tên lửa hành trình nhằm tạo ưu thế trong chiến tranh phi đối xứng. Các lực lượng đồng minh của Tehran tại Lebanon, Iraq và Yemen cũng thường xuyên sử dụng UAV để tập kích mục tiêu quân sự trong khu vực.

Không chỉ tăng cường lực lượng riêng, Mỹ còn thúc đẩy hợp tác quân sự giữa Israel và các quốc gia Arab vùng Vịnh.

Việc Israel triển khai hệ thống phòng không Vòm Sắt tới UAE gần đây được xem là dấu hiệu cho thấy một mạng lưới phòng thủ khu vực mới đang dần hình thành nhằm đối phó Iran.

Dù vậy, giới phân tích nhận định khả năng Mỹ mở chiến dịch quân sự quy mô lớn chống Iran vẫn chưa cao.

Một cuộc xung đột toàn diện có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới an ninh năng lượng, thị trường dầu mỏ và hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, các phát biểu mới từ ông Trump cho thấy Mỹ đang muốn gia tăng sức ép tối đa với Tehran bằng cả biện pháp quân sự lẫn ngoại giao.

Trong bối cảnh Trung Đông liên tục xuất hiện các cuộc tập kích bằng UAV và tên lửa, nguy cơ căng thẳng Mỹ - Iran tiếp tục leo thang vẫn là kịch bản khiến cộng đồng quốc tế lo ngại.