Ông Trump sắp bị siết quyền tuyên chiến?

Tổng thống Trump cùng Phó tổng thống, Bộ trưởng Chiến tranh và Ngoại trưởng Mỹ. Ảnh: NYT

Việc Mỹ phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran, mang mật danh “Cơn thịnh nộ kinh hoàng” ngày 28/2 đã làm bùng lên tranh luận gay gắt về Hiến pháp ngay tại Quốc hội Mỹ.

Tổng thống Donald Trump ra lệnh tiến hành các cuộc không kích vào Tehran chỉ vài ngày trước thời điểm Hạ viện và Thượng viện, hiện do đảng Cộng hòa kiểm soát, dự kiến thảo luận và bỏ phiếu về hành động quân sự của Mỹ tại khu vực này.

Quyết định được đưa ra khi nhiều nghị sĩ đang trong kỳ nghỉ và không tập trung tại Washington, khiến một số nhà lập pháp đặt câu hỏi về tính hợp pháp của chiến dịch.

Trao đổi với CNN ngay trong ngày 28/2, Hạ nghị sĩ đảng Dân chủ Ro Khanna của bang California chỉ trích quyết định này.

Hạ nghị sĩ bang Kentucky Thomas Massie thuộc đảng Cộng hòa. Ảnh: Reuters.

“Đây là một cái tát vào mặt nước Mỹ. Tổng thống đã phát động một cuộc chiến phi pháp khi không có mối đe dọa trực tiếp nào. Ông ấy cũng không tham khảo ý kiến hoặc cho phép Quốc hội tranh luận về vấn đề này, điều mà ngay cả (cựu tổng thống) George W. Bush cũng từng làm”, ông Khanna nói.

Hiện các lãnh đạo đảng Dân chủ cùng Hạ nghị sĩ Cộng hòa Thomas Massie, người lâu nay phản đối các cuộc can thiệp quân sự ở nước ngoài, đang yêu cầu lãnh đạo đảng Cộng hòa triệu tập Quốc hội trở lại làm việc ngay lập tức để tổ chức một cuộc bỏ phiếu chính thức.

Ông Massie tuyên bố: “Tôi phản đối cuộc chiến này. Điều đó không phù hợp với tuyên ngôn ‘Nước Mỹ trên hết’”.

Tranh cãi về quyền tuyên chiến

Cùng quan điểm, Thượng nghị sĩ Rand Paul, một trong những tiếng nói nổi bật của phe Cộng hòa muốn hạn chế quyền phát động chiến tranh của tổng thống, cho rằng Hiến pháp trao quyền tuyên chiến cho Quốc hội nhằm khiến quyết định bước vào chiến tranh trở nên thận trọng hơn.

Ông Paul nói lời tuyên thệ của mình là trung thành với Hiến pháp, vì vậy ông buộc phải phản đối một cuộc chiến mới do tổng thống tự ý phát động.

Cuộc bỏ phiếu yêu cầu Tổng thống phải có sự chấp thuận của Quốc hội trước khi tiến hành hành động quân sự chống Iran dự kiến diễn ra vào giữa tuần này. Đây được xem là phép thử quan trọng đối với các nghị sĩ Cộng hòa.

Các nhà lập pháp buộc phải bày tỏ lập trường công khai sau nhiều tháng Nhà Trắng bị cho là mở rộng quyền lực quân sự ở nước ngoài trong khi Quốc hội ít có tiếng nói.

Hạ nghị sĩ Warren Davidson, cựu biệt kích Lục quân và là thành viên Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, cũng công khai phản đối hành động của ông Trump.

“Không! Chiến tranh chắc chắn cần có sự cho phép của Quốc hội”, ông khẳng định.

Quốc hội chia rẽ sâu sắc

Tuy nhiên, nhiều nghị sĩ Cộng hòa vẫn ủng hộ quyết định của Tổng thống Trump, trong đó có Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson và Lãnh đạo đa số Thượng viện John Thune.

Một nghị sĩ Cộng hòa giấu tên, người đã được tiếp cận báo cáo mật về chiến dịch, bác bỏ lo ngại rằng Mỹ đang tiến gần tới một cuộc xung đột tương tự Chiến tranh Iraq. Theo vị này, trong nội bộ đảng vẫn tồn tại sự ủng hộ đáng kể đối với tổng thống.

Dù vậy, chiến dịch quân sự mới nhất nhiều khả năng sẽ làm gia tăng sự bất mãn vốn đã tồn tại nhiều tháng qua về mức độ minh bạch của Nhà Trắng. Cho đến nay, phần lớn các nghị sĩ vẫn chưa nhận được báo cáo chính thức về diễn biến tại Iran.

Ngoại trưởng Marco Rubio và Giám đốc CIA John Ratcliffe chỉ cung cấp bản cập nhật mật cho nhóm lãnh đạo Quốc hội gồm tám người, thường được gọi là “Gang of Eight”, vào đầu tuần trước.

Ngay cả những nghị sĩ ủng hộ mục tiêu gây sức ép mạnh hơn đối với Iran cũng cho rằng Nhà Trắng cần minh bạch hơn. Thượng nghị sĩ Thom Tillis của bang North Carolina nói: “Tôi mong đợi tất cả nghị sĩ sẽ sớm được báo cáo đầy đủ về chiến dịch này, để xác định liệu các bước đi quân sự tiếp theo có cần sự cho phép của Quốc hội hay không”.

Nếu dự luật hạn chế quyền phát động chiến tranh được thông qua, đây sẽ là một lời khiển trách mạnh mẽ đối với chính quyền Trump. Tuy nhiên, thách thức lớn vẫn nằm ở quyền phủ quyết của tổng thống. Quốc hội cần đạt được đa số hai phần ba số phiếu để vượt qua quyền phủ quyết này, điều được xem là rất khó trong bối cảnh chính trị Mỹ đang phân cực sâu sắc.

Tiến Lợi