Oreshnik - tên lửa khiến phương Tây phải tính lại bài toán phòng thủ

Tên lửa đạn đạo Oreshnik được Nga sử dụng lần đầu tại Ukraine vào tháng 11/2024. Đến năm 2026, loại vũ khí này tiếp tục xuất hiện trong các cuộc tập kích, cho thấy Moscow đang từng bước đưa Oreshnik vào hoạt động thực tế.

Nga đã sử dụng tên lửa đạn đạo Oreshnik tại miền tây Ukraine vào tháng 1/2026 và gần Kyiv vào tháng 5/2026.

Sự xuất hiện trở lại của loại tên lửa này khiến Oreshnik tiếp tục thu hút sự chú ý từ giới quân sự phương Tây.

Oreshnik được xếp vào nhóm tên lửa đạn đạo tầm trung phóng từ mặt đất. Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế Mỹ đánh giá hệ thống này nhiều khả năng phát triển từ chương trình tên lửa đạn đạo RS-26 Rubezh.

Tên lửa sử dụng bệ phóng cơ động và có thể mang đầu đạn thông thường hoặc hạt nhân.

Điểm đáng chú ý nhất của tên lửa đạn đạo Oreshnik là khả năng sử dụng cấu hình MIRV. Đây là công nghệ cho phép một tên lửa mang nhiều phương tiện hồi quyển dẫn hướng độc lập.

Trong lần phóng đầu tiên năm 2024, tầng MIRV của Oreshnik được đánh giá triển khai 6 đầu đạn, mỗi đầu đạn có thể mang các phần tử con.

Tầm bắn của tên lửa đạn đạo Oreshnik được các nguồn Mỹ đánh giá ở mức 3.500-5.470 km. Nga và Belarus từng đưa ra con số 5.000 km.

Với tầm bắn này, Oreshnik có thể đe dọa phần lớn châu Âu nếu được triển khai từ lãnh thổ Nga hoặc Belarus.

Trong lần sử dụng đầu tiên, Ukraine cho biết tên lửa mất 15 phút để bay tới mục tiêu và đạt tốc độ 13.600 km/h.

Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố tên lửa đạn đạo Oreshnik có thể đạt tốc độ Mach 10 và gần như không thể bị đánh chặn.

Tuy nhiên, các đánh giá phương Tây thận trọng hơn. Tốc độ trên Mach 5 không tự động biến Oreshnik thành một loại vũ khí hoàn toàn khác biệt, bởi tên lửa đạn đạo và phương tiện hồi quyển vốn có thể đạt vận tốc siêu vượt âm trong quá trình bay.

Thách thức lớn nằm ở khả năng kết hợp tốc độ cao với MIRV. Khi tên lửa phân tách thành nhiều phương tiện hồi quyển, hệ thống phòng thủ phải phát hiện, theo dõi và xử lý nhiều mục tiêu trong thời gian ngắn.

Khả năng này khiến Oreshnik khó đánh chặn hơn so với cấu hình chỉ mang một đầu đạn.

Dù vậy, điều đó không đồng nghĩa tên lửa đạn đạo Oreshnik bất khả xâm phạm. Khả năng đánh chặn phụ thuộc vào quỹ đạo, độ cao, cấu hình đầu đạn, hệ thống phòng thủ và dữ liệu cảnh báo sớm.

Các đánh giá phương Tây cũng cho rằng Nga có thể chỉ sở hữu số lượng Oreshnik hạn chế. Việc Ukraine thu hồi mảnh vỡ sau các cuộc tấn công năm 2026 còn cung cấp thêm dữ liệu để nghiên cứu loại tên lửa này.

Oreshnik vì thế chưa được xem là vũ khí có thể làm thay đổi hoàn toàn cán cân quân sự. Tuy nhiên, một tên lửa cơ động, tầm bắn hàng nghìn km, tốc độ cao và có khả năng mang MIRV vẫn đặt ra bài toán mới đối với hệ thống phòng thủ tên lửa tại châu Âu.

Nga cũng đã đưa tên lửa đạn đạo Oreshnik tới Belarus, đưa hệ thống này gần hơn với sườn phía đông NATO.