Pakistan bất ngờ nổi lên như 'đầu mối' liên lạc giữa Mỹ và Iran

Khi cuộc xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran bước sang tuần thứ tư, Pakistan đang nhanh chóng nổi lên như một nhân tố ngoại giao trung tâm, với vai trò ngày càng rõ nét trong việc làm trung gian giữa Washington và Tehran nhằm ngăn chặn nguy cơ xung đột lan rộng thành một cuộc chiến khu vực.

Một nỗ lực phối hợp giữa Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập đã bước đầu mang lại kết quả, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo tạm hoãn 5 ngày các cuộc tấn công dự kiến nhằm vào hạ tầng năng lượng và điện lực của Iran. Dù giao tranh vẫn tiếp diễn trên nhiều mặt trận, động thái trì hoãn này được xem là kết quả cụ thể đầu tiên của các nỗ lực ngoại giao hậu trường.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và Thủ tướng Shehbaz Sharif tại Islamabad, ngày 3/8/2025. Ảnh: Chính phủ Pakistan

Ngày 23/3, Tổng thống Trump cho biết Mỹ và Iran đã có các cuộc trao đổi “rất tốt và hiệu quả” và các cuộc thảo luận sẽ “tiếp tục trong suốt tuần”. Tuyên bố này đánh dấu sự thay đổi hoàn toàn so với tối hậu thư cứng rắn mà ông đưa ra cuối tuần qua, yêu cầu Iran phải mở lại eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ, nếu không Mỹ sẽ “xóa sổ” các nhà máy điện của nước này.

“Chúng tôi đang dành ra khoảng thời gian 5 ngày. Chúng tôi sẽ xem diễn biến ra sao, và nếu mọi thứ tốt đẹp, chúng tôi sẽ đi đến giải quyết vấn đề. Nếu không, chúng tôi sẽ tiếp tục ném bom không ngừng”, ông Trump nói với các phóng viên về quyết định hoãn tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran.

Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Mohammad-Bagher Ghalibaf và các quan chức cấp cao khác của Iran phủ nhận nước này đang đàm phán với Mỹ, cáo buộc ông Trump đang tìm cách “thao túng thị trường tài chính và dầu mỏ, muốn thoát khỏi vũng lầy mà Mỹ và Israel đang mắc kẹt”.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei nói với hãng thông tấn IRNA rằng Tehran chưa tiến hành đàm phán trực tiếp với Washington, song đã chuyển tải lập trường của mình thông qua các bên trung gian.

Vai trò trung gian của Pakistan

Các hoạt động ngoại giao kín được đẩy mạnh trong bối cảnh xung đột có nguy cơ leo thang thành chiến tranh khu vực, đặc biệt tại các tuyến hàng hải chiến lược như Eo biển Hormuz.

Pakistan được cho là một trong số ít quốc gia đang truyền đạt thông điệp giữa Mỹ và Iran, trong khi hai bên vẫn gặp hạn chế về mặt chính trị để tiến hành đối thoại trực tiếp.

Lãnh đạo cấp cao Pakistan đã tích cực liên lạc với cả hai phía. Thủ tướng Shehbaz Sharif đã điện đàm với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, nhấn mạnh sự cần thiết phải hạ nhiệt căng thẳng và quay lại đối thoại. Trong khi đó, Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Pakistan, Thống chế Syed Asim Munir được cho là đã trao đổi với Tổng thống Donald Trump hôm 23/3 - thời điểm Mỹ thông báo trì hoãn các cuộc tấn công.

Song song, các kênh tiếp xúc gián tiếp cũng diễn ra giữa Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, với Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập đóng vai trò trung gian truyền tải quan điểm giữa hai bên.

Các nhà phân tích cho rằng vị thế của Pakistan xuất phát từ việc Islamabad duy trì quan hệ làm việc với cả Mỹ và Iran. Vị trí địa lý gần Iran, cùng với các mối quan hệ ngoại giao và an ninh lâu năm trong khu vực, giúp Islamabad vừa có động lực vừa có điều kiện tiếp cận Tehran.

Cách tiếp cận “hai chiều” này cho phép Pakistan đóng vai trò trung gian trong bối cảnh thiếu lòng tin khiến đối thoại trực tiếp giữa Mỹ và Iran gặp khó khăn. Pakistan được mô tả như một “nhân tố ổn định khu vực”, tập trung chuyển hướng từ leo thang quân sự sang giải pháp chính trị. Ngoài ra, nỗ lực của Pakistan được cho là nhận được sự ủng hộ rộng hơn từ các đối tác vùng Vịnh, qua đó củng cố vai trò trung gian của nước này.

Việc Mỹ tạm hoãn tấn công chỉ mang tính điều kiện và thời hạn ngắn, trong khi Iran chưa phát đi tín hiệu sẵn sàng cho đàm phán chính thức. Tuy nhiên, với việc các kênh ngoại giao đã được kích hoạt và nhiều bên trung gian tham gia, trọng tâm có thể dần chuyển từ chiến trường sang bàn đàm phán, trong đó Islamabad được xem là địa điểm tiềm năng cho các cuộc tiếp xúc sắp tới.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Pakistan Tahir Hussain Andrabi ngày 23/3 cho biết nước này sẵn sàng tổ chức các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran nếu hai bên đạt được đồng thuận.

“Nếu cả hai bên đồng ý, Pakistan sẵn sàng đăng cai các cuộc đối thoại”, ông Andrabi nói.

Hoàng Phạm/VOV.VN