Palestine hướng tới nhà nước hoàn chỉnh

Tổng thống Chính quyền Palestine Mahmoud Abbas. Ảnh: IRNA/TTXVN

Hiện PA đã tuyên bố là một quốc gia đầy đủ, tuy nhiên đây sẽ là lần đầu tiên quá trình chuyển đổi đó được thể chế hóa trong một khuôn khổ hiến pháp. Cho đến nay, PA vẫn hoạt động dựa trên các đạo luật cơ bản của Chính quyền Palestine.

Nếu được thông qua, dự thảo hiến pháp nhiều khả năng sẽ không tạo ra tác động đáng kể trên thực địa đối với người Palestine do Israel vẫn duy trì quyền kiểm soát an ninh tổng thể tại các vùng lãnh thổ giữa sông Jordan và Địa Trung Hải, tuy vậy việc chính thức chuyển sang quy chế quốc gia - vốn đã được trên 160 quốc gia trên thế giới công nhận, có thể giúp tăng cường tính chính danh của PA trong một số diễn đàn quốc tế.

Dự thảo hiến pháp dài 70 trang do Chủ tịch Ủy ban soạn thảo Muhammad al-Hajj Qasim trình lên, sau 7 tháng tham vấn về nội dung. Tổng thống Abbas đã chỉ đạo chuyển dự thảo này tới Ủy ban Điều hành của Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) để xem xét trước khi công bố lấy ý kiến công chúng - một quá trình có thể kéo dài từ vài tháng đến hơn một năm. Sau đó, dự thảo sẽ phải được đưa ra trưng cầu ý dân và cần giành được đa số ủng hộ để có hiệu lực.

Tuy nhiên, Israel nhiều khả năng sẽ tìm cách ngăn chặn việc tổ chức cuộc trưng cầu này vì phản đối việc Palestine đơn phương chuyển đổi thành một quốc gia. Động thái này cũng có thể bị coi là vi phạm các Thỏa thuận Oslo, vốn dự liệu rằng nhà nước Palestine sẽ được hình thành thông qua các cuộc đàm phán trực tiếp giữa các bên. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu từ lâu đã phản đối các cuộc đàm phán như vậy, trong khi Israel cáo buộc PA đã bác bỏ những đề xuất về nhà nước Palestine trước đây.

Hiện chưa có thời điểm nào được ấn định cho cuộc trưng cầu ý dân về dự thảo hiến pháp. Các nhà phân tích cho rằng ông Abbas khó có khả năng thúc đẩy nhanh tiến trình này nhằm tránh các biện pháp trừng phạt từ Israel, nước hiện đang giữ lại hàng tỷ USD tiền thuế thuộc về thành phố Ramallah, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng chi trả lương cho khu vực công và duy trì hoạt động của PA.

Dẫu vậy, ông Abbas cũng đang chịu sức ép cải cách cả trong nước lẫn từ cộng đồng quốc tế và Ramallah đang coi hiến pháp mới là một trụ cột quan trọng của tiến trình cải tổ đó.

Dự thảo hiến pháp quy định rằng nếu được thông qua, một số điều khoản sẽ có hiệu lực trước khi cuộc bầu cử tổng thống được tổ chức, trong khi các điều khoản khác sẽ chỉ có hiệu lực sau đó.

Ông Qasim ra tuyên bố cho biết dự thảo hiến pháp “bảo đảm tính đa nguyên chính trị và sự phân quyền, đồng thời trao quyền cho cơ quan lập pháp thực thi chức năng giám sát và lập pháp”.

Cơ quan lập pháp chủ chốt của PA - Hội đồng Lập pháp Palestine đã không họp kể từ năm 2007, khi sự chia rẽ giữa Phong trào Hồi giáo Fatah của ông Abbas và Phong trào Hồi giáo Hamas khiến cơ quan này tê liệt.

Dự thảo hiến pháp vẫn duy trì các yếu tố chính của mô hình hệ thống hỗn hợp nghị viện - tổng thống hiện nay, song quy định chức vụ tổng thống chỉ được giữ tối đa hai nhiệm kỳ, mỗi nhiệm kỳ 4 năm.

Ông Abbas đang bước sang năm thứ 21 của nhiệm kỳ đầu tiên sau khi hủy bỏ nhiều cuộc bầu cử đã được lên kế hoạch, với lý do Israel từ chối cho phép tổ chức bỏ phiếu tại Đông Jerusalem - khu vực đã bị Israel sáp nhập. Quyết định này cũng được cho là xuất phát từ lo ngại về khả năng Hamas giành được thêm lợi thế.

Cho đến nay, PA vẫn chưa ấn định thời điểm tổ chức cả bầu cử quốc hội lẫn bầu cử tổng thống.

Thanh Bình (TTXVN)