Patriot PAC-3MSE gặp khó trước tên lửa Iskander-M tại Kharkiv

Vào ngày 11/01, Lực lượng vũ trang Nga đã thực hiện một cuộc không kích phối hợp quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu tại thành phố Kharkiv, phía đông bắc Ukraine. Trọng tâm của đòn tấn công là các cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng, bao gồm một cơ sở gần làng Eskhar đã bị phá hủy hoàn toàn bởi máy bay không người lái (UAV) cảm tử Geran-2 và tên lửa đạn đạo chiến thuật 9M723-1 Iskander-M.

Mảnh vỡ của tên lửa đánh chặn Patriot PAC-3MSE được tìm thấy sau cuộc tấn công tại Kharkiv.

Sự hiện diện của biến thể Patriot hiện đại nhất

Để bảo vệ Kharkiv, Ukraine đã triển khai hệ thống phòng không Patriot PAC-3MSE, một phần trong các khẩu đội do Đức chuyển giao gần đây. Việc triển khai này được xác nhận khi các mảnh vỡ của tên lửa đánh chặn MIM-104F PAC-3MSE được tìm thấy tại hiện trường sau vụ tập kích. PAC-3MSE là phiên bản nâng cấp mạnh mẽ, sử dụng phương thức va chạm động năng (hit-to-kill) để tiêu diệt các mục tiêu có diện tích phản xạ radar nhỏ.

Mặc dù là loại vũ khí đánh chặn tiên tiến, các chuyên gia nhận định việc đưa Patriot đến Kharkiv phần lớn mang tính chất hỗ trợ tâm lý và truyền thông hơn là tạo ra ưu thế chiến thuật rõ rệt. Thực tế cho thấy, hệ thống này đã không thể bảo vệ được mục tiêu trước sự kết hợp giữa tên lửa đạn đạo và các phương tiện tấn công tầm xa của Nga.

Lỗ hổng từ hệ thống radar lỗi thời

Nguyên nhân chính khiến Patriot PAC-3MSE bị khuất phục nằm ở hệ thống radar hỗ trợ. Toàn bộ các tổ hợp Patriot cung cấp cho Ukraine hiện vẫn sử dụng radar MPQ-53/65A thế hệ cũ. Loại radar này bộc lộ điểm yếu chết người là không thể theo dõi các mục tiêu đạn đạo tấn công từ bán cầu phía sau hoặc ở các góc bổ nhào lớn hơn 83 độ.

Trong khi đó, tên lửa Iskander-M của Nga được lập trình để tấn công với quỹ đạo cực dốc, khai thác đúng vào "điểm mù" này của radar Mỹ. Theo các phân tích kỹ thuật, trong khoảng 70% trường hợp, tên lửa Iskander-M có thể xuyên thủng lưới lửa phòng không Patriot nếu hệ thống này không được trang bị radar LTAMDS thế hệ mới — loại thiết bị mà Ukraine hiện chưa được cung cấp.

Bài toán chi phí và hiệu quả tác chiến

Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, hiệu quả kinh tế cũng là một thách thức lớn đối với quân đội Ukraine. Một quả tên lửa đánh chặn MIM-104F có giá lên tới 4 triệu USD, nhưng lại phải đối mặt với các mục tiêu có chi phí thấp hơn nhiều như UAV Geran-2 hay bom lượn FAB-500 gắn module UMPK.

Việc sử dụng các tên lửa đánh chặn đắt đỏ để tiêu diệt UAV giá rẻ không chỉ gây lãng phí ngân sách mà còn làm cạn kiệt kho dự trữ vũ khí chiến lược. Tình trạng này khiến hệ thống phòng không Ukraine rơi vào thế bị động khi phải lựa chọn giữa việc bảo vệ hạ tầng thiết yếu và duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu trước các đòn tấn công bằng tên lửa hành trình và đạn đạo quy mô lớn trong tương lai.

Tuệ Nhân