PGS.TS Nguyễn Viết Thông: Biến việc học và làm theo Bác thành động lực phát triển Thủ đô

Đối với Hà Nội, tinh thần ấy càng cần được cụ thể hóa bằng những việc làm hiệu quả, góp phần xây dựng Thủ đô xứng đáng với vai trò trung tâm chính trị - hành chính quốc gia.

Nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), PGS.TS Nguyễn Viết Thông, nguyên Tổng Thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương đã có cuộc trò chuyện với phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội về nội dung này.

PGS.TS Nguyễn Viết Thông, nguyên Tổng Thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương.

Kim chỉ nam cho hành động

- Cho đến nay, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đã trở thành việc làm tự giác trong đời sống xã hội. Ông nhìn nhận như thế nào về kết quả này?

- Tại Đại hội lần thứ VII của Đảng năm 1991, Đảng ta khẳng định, tư tưởng Hồ Chí Minh cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động. Đến Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15-5-2016 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và sau đó Kết luận số 01-KL/TW ngày 18-5-2021 của Bộ Chính trị về việc tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, đã xác lập một lộ trình rõ ràng, mang tính hành động cao: Từ học tập đến làm theo, từ làm theo đến nêu gương và tiến tới tự giác rèn luyện thường xuyên theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Đây không chỉ là sự điều chỉnh về mặt chủ trương mà còn là bước chuyển quan trọng về chất trong tư duy lãnh đạo của Đảng. Học tập và làm theo Bác đã và đang trở thành nhu cầu tự thân, thấm sâu vào nhận thức, hành vi, lối sống; trở thành chuẩn mực đạo đức cho mỗi cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Nhờ đó, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng được triển khai đồng bộ, bền vững. Đại hội lần thứ XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu cốt lõi là xây dựng Đảng thực sự “là đạo đức, là văn minh”. Tại nhiều cấp ủy, tổ chức Đảng, nội dung học tập và làm theo Bác đã gắn chặt với thực hiện nhiệm vụ chính trị từ xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cải cách hành chính đến chuyển đổi số. Công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên gắn với chuẩn mực đạo đức cách mạng thời kỳ mới được chú trọng. Cán bộ, đảng viên đã chủ động đấu tranh với các biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; chấn chỉnh tác phong công tác, nâng cao ý thức kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ. Tinh thần “tự soi, tự sửa”, gần dân, sát dân, lắng nghe và đồng hành cùng nhân dân tiếp tục lan tỏa.

- Hà Nội là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia. Vì vậy, yêu cầu nêu gương của đội ngũ cán bộ, đảng viên càng được đặt ra cao hơn. Ông nhìn nhận như thế nào về trách nhiệm đó trong việc học tập và làm theo Bác?

- Thủ đô Hà Nội có vị trí đặc biệt quan trọng và luôn được Đảng ta, Bác Hồ dành sự quan tâm sâu sắc. Hà Nội cũng là địa phương có nhiều thuận lợi trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Các báo cáo nhiệm kỳ đã ghi nhận, Hà Nội đạt nhiều kết quả tích cực trong thực hiện Kết luận số 01-KL/TW về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW. Việc học tập và làm theo Bác đã trở thành nền nếp trong sinh hoạt của các tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể; được cụ thể hóa thành chương trình công tác của từng cơ quan, đơn vị và nhận được sự hưởng ứng tích cực của cán bộ, đảng viên, nhân dân.

Thời gian qua đã có hàng nghìn gương “Người tốt việc tốt”, “Công dân Thủ đô ưu tú” được phát hiện và tôn vinh. Nhiều phong trào, mô hình hay lan tỏa như: Phong trào “Dân vận khéo”; mô hình tập trung giải quyết 5 “điểm nghẽn” thể hiện sự quyết tâm của chính quyền; mô hình “Tổ dân vận số - gần dân, hiểu dân kịp thời, hiệu quả” của phường Kim Liên; mô hình đổi mới sáng tạo “3 chạm - cầm tay chỉ việc cho Bí thư chi bộ” tại xã Gia Lâm…

Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh còn được cụ thể hóa trong xây dựng hệ thống chính quyền gần dân, sát dân. Thấm nhuần tư tưởng “không có việc gì khó, chỉ sợ lòng không bền”, “dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”, lãnh đạo thành phố đã trực tiếp đến hiện trường, lắng nghe ý kiến từ cơ sở để từng bước giải quyết nhiều bài toán lớn của đô thị.

Hà Nội tháo gỡ được nhiều dự án hạ tầng giao thông quan trọng; triển khai giải pháp chống ngập úng, xử lý ô nhiễm môi trường; mở rộng không gian quanh hồ Hoàn Kiếm để tạo diện mạo Thủ đô khang trang, hiện đại hơn đúng như mong muốn của Bác. Thu nhập bình quân đầu người năm 2025 đạt khoảng 7.200USD, cao hơn mức bình quân cả nước. Điều quan trọng hơn là sự chuyển biến từ “học tập” sang “làm theo Bác bằng hành động thực chất” đã trở thành động lực để Hà Nội đạt được những kết quả đó.

Hướng dẫn người dân làm thủ tục hành chính tại xã Phúc Thịnh, Hà Nội. Ảnh: Phạm Hùng

Sức mạnh rất lớn để xây dựng Thủ đô

- Từ những kết quả tích cực đã nêu, theo ông, Hà Nội cần làm gì để phát huy tốt việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới?

- Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã mở ra kỷ nguyên phát triển mới cho đất nước. Thực hiện Nghị quyết Đại hội, Hà Nội với vai trò là Thủ đô phải đi đầu, đổi mới mạnh mẽ và vươn mình cùng cả nước. Ngày 17-3-2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, xác định khát vọng đưa Hà Nội trở thành thành phố toàn cầu “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”. Đây vừa là cơ hội lớn, vừa đặt ra yêu cầu rất cao đối với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô.

Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm khơi dậy tinh thần đổi mới, ý chí và sức mạnh toàn dân cho sự phát triển của Thủ đô.

Trước hết, Đảng bộ Hà Nội cần đổi mới mạnh mẽ tư duy chiến lược, cách làm, tính chủ động, thích ứng với mô hình tổ chức mới và phù hợp với tình hình thực tiễn của Thủ đô. Nghị quyết số 02-NQ/TW đã chỉ rõ, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo. Muốn thực hiện được điều đó, đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ lãnh đạo phải đổi mới tư duy về quy hoạch đô thị, mô hình tăng trưởng; phải dám nghĩ, dám làm theo tinh thần học tập và làm theo Bác.

Hà Nội cần đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, hướng dẫn tổ chức sinh hoạt chuyên đề; số hóa tài liệu về tư tưởng Hồ Chí Minh để cán bộ, đảng viên có thể nghiên cứu, học tập mọi lúc, mọi nơi. Bên cạnh đó, cần tăng cường tương tác giữa cấp ủy, chính quyền với người dân để xây dựng chính quyền phục vụ; đẩy mạnh hợp tác quốc tế để học hỏi kinh nghiệm xây dựng đô thị hiện đại; kết nối liên vùng theo phương châm “Hà Nội vì cả nước, cả nước vì Hà Nội”.

- Ông đánh giá ra sao về vai trò của việc học tập và làm theo Bác trong xây dựng văn hóa công vụ, nâng cao tinh thần phục vụ nhân dân ở Thủ đô hiện nay?

- Trước đây người ta thường hỏi ai là người học tập và làm theo Bác, nhưng bây giờ câu hỏi quan trọng hơn là học như thế nào để thực sự hiệu quả. Đây không phải việc riêng của ai mà là yêu cầu với tất cả mọi người. Tuy nhiên, làm theo như thế nào thì không có một đáp án chung cho tất cả. Mỗi người, tùy theo vị trí công tác, chức trách, nhiệm vụ của mình mà học và làm theo Bác cho phù hợp. Như đối với thanh niên thì cần phát huy tinh thần xung kích, sáng tạo, dám cống hiến; tích cực tham gia chuyển đổi số, bảo vệ môi trường, hoạt động tình nguyện vì cộng đồng.

Khi việc học tập và làm theo Bác trở thành ý thức tự giác, trở thành việc làm thường xuyên của mỗi cán bộ, đảng viên và nhân dân sẽ tạo nên sức mạnh rất lớn để xây dựng Thủ đô Hà Nội ngày càng văn minh, hiện đại và phát triển trong kỷ nguyên mới.

- Theo ông, đâu là yếu tố then chốt trong nêu cao tinh thần học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh?

- Yếu tố then chốt chính là trách nhiệm nêu gương và phát huy vai trò của cấp ủy, nhất là của người đứng đầu trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Sinh thời, Bác nhấn mạnh “cán bộ là cái gốc của mọi công việc”. Cán bộ càng giữ trọng trách lớn thì ảnh hưởng và sức lan tỏa càng mạnh. Nếu người đứng đầu cấp ủy học tập và làm theo Bác bằng hành động cụ thể; dám nghĩ, dám làm, nói đi đôi với hành động; sâu sát thực tiễn; gần dân, trọng dân thì sẽ tạo được chuyển biến tích cực. Ngược lại, nếu chỉ dừng ở khẩu hiệu, nói mà không làm hoặc làm không đến nơi đến chốn thì sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả công việc, tới niềm tin của nhân dân và sự phát triển.

Với Hà Nội hiện nay, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ cán bộ càng cao hơn khi Thủ đô bước vào giai đoạn phát triển mới. Cán bộ chủ chốt tại 126 xã, phường phải thực sự thấm nhuần và tiên phong trong học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Cán bộ các sở, ngành cũng phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy kiến tạo phát triển, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Quan trọng hơn, việc học tập và làm theo Bác phải trở thành tiêu chí đánh giá năng lực lãnh đạo, tinh thần trách nhiệm và uy tín của người đứng đầu. Mỗi cán bộ, đảng viên tự giác học Bác từ những việc cụ thể hằng ngày, biến các chuẩn mực đạo đức cách mạng thành hành động, bằng kết quả cụ thể trong công việc và phục vụ nhân dân.

- Trân trọng cảm ơn ông!