Phân cấp, phân quyền mạnh từ 1/7 - Doanh nghiệp cần thay đổi cách thực hiện thủ tục hành chính

Khi nhiều thẩm quyền được giao mạnh hơn cho địa phương và quy trình giải quyết hồ sơ được điều chỉnh theo hướng tinh gọn, doanh nghiệp không chỉ được kỳ vọng hưởng lợi từ thời gian xử lý nhanh hơn mà còn phải chủ động cập nhật quy định mới để tránh phát sinh rủi ro trong quá trình đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Cải cách thủ tục hành chính bước sang giai đoạn mới

Từ ngày 1/7/2026, cùng với việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Chính phủ tiếp tục triển khai nhiều giải pháp phân cấp, phân quyền gắn với cải cách thủ tục hành chính và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Đáng chú ý, Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP của Chính phủ về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong 11 ngành, lĩnh vực có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đặt mục tiêu tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp; tăng tính chủ động của chính quyền địa phương, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Hàng loạt quy định về phân cấp, phân quyền và cắt giảm thủ tục hành chính có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đang tạo ra những thay đổi lớn trong môi trường pháp lý đối với doanh nghiệp.

Song song với đó, nhiều văn bản quy định về phân cấp, phân quyền trong các lĩnh vực chuyên ngành tiếp tục được triển khai theo hướng giảm tầng nấc trung gian, giao nhiều thẩm quyền hơn cho cơ quan trực tiếp giải quyết thủ tục.

Đối với doanh nghiệp, những thay đổi này tác động trực tiếp đến các thủ tục về đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường, phòng cháy, đăng ký kinh doanh... Việc xác định đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết ngay từ đầu sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, hạn chế tình trạng phải bổ sung hoặc nộp lại do thay đổi đầu mối tiếp nhận.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh cho biết, quá trình rà soát hệ thống pháp luật để thực hiện phân cấp, phân quyền không chỉ nhằm điều chỉnh thẩm quyền giữa các cấp chính quyền mà còn hướng tới xây dựng nền hành chính tinh gọn, nâng cao tính chủ động của địa phương và hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp. Theo Bộ trưởng, riêng lĩnh vực tư pháp đã rà soát 67 văn bản quy phạm pháp luật và đề xuất phân quyền, phân cấp đối với 70 nhiệm vụ, thẩm quyền.

Trước đó, tháng 3/2026, Bộ Tư pháp cũng đã có văn bản đề nghị các Bộ, ngành tiếp tục rà soát để đẩy mạnh phân cấp, phân quyền việc thực hiện thủ tục hành chính cho chính quyền địa phương. Bộ yêu cầu xác định rõ thủ tục nào có thể phân cấp ngay; thủ tục cần có lộ trình; thủ tục tiếp tục giữ ở cấp bộ; thủ tục nên bãi bỏ.

Năng lực thích ứng chính sách trở thành lợi thế cạnh tranh

Một điểm đáng chú ý là các chính sách phân cấp, phân quyền lần này không chỉ hướng tới giảm thời gian xử lý hồ sơ mà còn gắn với quá trình chuyển đổi số trong hoạt động của cơ quan nhà nước.

Nhiều thủ tục hành chính tiếp tục được thực hiện trên môi trường điện tử, tăng cường khai thác dữ liệu dùng chung, giảm yêu cầu nộp lại những giấy tờ mà cơ quan nhà nước đã có hoặc có thể khai thác từ cơ sở dữ liệu quốc gia.

Điều đó đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải chuẩn hóa dữ liệu nội bộ, sử dụng hiệu quả chữ ký số, hồ sơ điện tử và các nền tảng dịch vụ công trực tuyến.

Trong bối cảnh Chính phủ đang thúc đẩy cải thiện môi trường đầu tư theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, việc cắt giảm thủ tục và tăng tính chủ động cho địa phương được kỳ vọng sẽ góp phần giảm chi phí tuân thủ, tạo môi trường kinh doanh minh bạch và thuận lợi hơn.

Tuy nhiên, chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp chủ động thích ứng. Nếu không kịp thời cập nhật quy định mới, lợi thế từ cải cách thủ tục hành chính rất dễ bị triệt tiêu bởi những sai sót trong quá trình chuẩn bị và nộp hồ sơ.

Theo các chuyên gia, thay vì chỉ quan tâm "nộp hồ sơ ở đâu", doanh nghiệp cần xây dựng cơ chế quản trị tuân thủ phù hợp với bối cảnh mới.

Trước hết, cần rà soát toàn bộ các thủ tục hành chính thường xuyên phát sinh trong hoạt động đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường, lao động, thương mại... để xác định lại cơ quan có thẩm quyền giải quyết theo quy định mới.

Tiếp đó, doanh nghiệp nên cập nhật quy trình nội bộ, phân công rõ bộ phận theo dõi văn bản pháp luật, đồng thời tăng cường khai thác dịch vụ công trực tuyến nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.

Đối với doanh nghiệp hoạt động tại nhiều địa phương, việc xây dựng cơ sở dữ liệu pháp lý nội bộ và thường xuyên cập nhật hướng dẫn của các cơ quan chức năng sẽ giúp hạn chế rủi ro khi thực hiện các thủ tục hành chính.

Về lâu dài, năng lực thích ứng chính sách sẽ trở thành một trong những yếu tố quan trọng tạo nên năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Doanh nghiệp nắm bắt sớm thay đổi sẽ có lợi thế trong triển khai dự án, tiết kiệm chi phí và tận dụng tốt hơn các cơ hội từ cải cách thể chế.

Các chuyên gia cho rằng, giai đoạn đầu triển khai các quy định mới có thể phát sinh một số vướng mắc do thay đổi đầu mối giải quyết và quá trình hoàn thiện quy trình tại địa phương. Vì vậy, doanh nghiệp nên chủ động theo dõi thông báo của cơ quan có thẩm quyền, cập nhật hướng dẫn mới và trao đổi trực tiếp với cơ quan tiếp nhận khi phát sinh thủ tục lần đầu sau ngày 1/7, thay vì áp dụng hoàn toàn theo kinh nghiệm trước đây.

5 việc doanh nghiệp nên thực hiện ngay

Rà soát các thủ tục hành chính đang thực hiện để xác định đúng cơ quan có thẩm quyền theo quy định mới.

Cập nhật quy trình nội bộ phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và các quy định phân cấp, phân quyền.

Chủ động sử dụng dịch vụ công trực tuyến, chữ ký số và hồ sơ điện tử.

Phân công đầu mối thường xuyên theo dõi văn bản quy phạm pháp luật mới.

Trao đổi với cơ quan có thẩm quyền hoặc đơn vị tư vấn khi phát sinh vướng mắc, tránh thực hiện theo kinh nghiệm cũ.