Phân định rõ ranh giới, tránh chồng chéo với các luật chuyên ngành

Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình về 5 dự án luật. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Sáng 26/20, thảo luận tại Quốc hội, các đại biểu cho rằng, việc ban hành Luật Định danh và xác thực điện tử nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý đầy đủ, thống nhất và có hiệu lực pháp lý cao về định danh và xác thực điện tử, làm cơ sở cho việc tạo lập, quản lý, sử dụng danh tính điện tử trong các hoạt động quản lý nhà nước, giao dịch điện tử và phát triển kinh tế số, xã hội số.

Theo Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, về đối tượng định danh điện tử, trong dự thảo Luật xác định 5 nhóm đối tượng: Cơ quan, tổ chức, cá nhân; sản phẩm, hàng hóa, tài sản vật chất và đối tượng vật chất khác; cơ sở dữ liệu, tệp dữ liệu, hình ảnh, âm thanh, video, ứng dụng, phần mềm và các dịch vụ số; sự kiện, giao dịch, hành vi; địa điểm và không gian; giao Chính phủ quy định việc định danh, xác thực điện tử đối với đối tượng thuộc lĩnh vực quân sự, quốc phòng, cơ yếu.

Quy định nguyên tắc thu thập dữ liệu tối thiểu, không thu thập lại dữ liệu đã có; nghiêm cấm sử dụng sinh trắc giả, hình ảnh giả tạo bằng công nghệ hoặc gian lận công nghệ khác để tạo lập, giả mạo danh tính điện tử; quy định chế độ ghi nhận, lưu vết, truy vết và trách nhiệm giải trình trong toàn bộ quá trình định danh, xác thực điện tử.

Thẩm tra về dự án Luật Định danh và xác thực điện tử, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Thượng tướng Lê Tấn Tới cho biết, Ủy ban cơ bản nhất trí với tên gọi, phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị bổ sung một điều quy định về nguyên tắc áp dụng pháp luật để phân định rõ ranh giới với các luật chuyên ngành như Luật Căn cước, Luật Giao dịch điện tử, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân; làm rõ định danh và xác thực điện tử chỉ có giá trị kỹ thuật để nhận diện, xác thực đối tượng, không thay thế các quy định về quyền sở hữu, điều kiện giao dịch hay tình trạng pháp lý theo pháp luật chuyên ngành.

Về đối tượng định danh điện tử, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cơ bản nhất trí với đối tượng định danh điện tử tại Điều 7 và thấy rằng, quy định mở rộng đối tượng định danh điện tử sang thực thể vật chất và đối tượng phi vật chất là phù hợp xu thế. Tuy nhiên, cũng có ý kiến nhận định, phạm vi đối tượng định danh điện tử tại Điều 7 quá rộng, đề nghị thu hẹp hoặc phân định rõ danh mục bắt buộc và danh mục khuyến khích thực hiện; cân nhắc tính khả thi khi định danh các đối tượng phi vật chất như tệp dữ liệu, ứng dụng, sự kiện, hành vi; đánh giá kỹ nguy cơ lộ lọt thông tin đối với đối tượng định danh chứa đựng bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh.

Phát biểu thảo luận tại tổ chiều 26/10, Thiếu tướng Lương Đình Hưng, Phó Tư lệnh Pháp luật BTL Cảnh sát biển, đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An đồng tình và đánh giá cao nỗ lực của Cơ quan chủ trì soạn thảo trong việc chuẩn bị dự án Luật Định danh và xác thực điện tử. Đây là đạo luật có ý nghĩa quan trọng, tạo nền tảng pháp lý để thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số quốc gia.

Từ góc độ thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, nhằm góp phần hoàn thiện dự thảo Luật, bảo đảm tính đồng bộ trong hệ thống pháp luật và hài hòa giữa mục tiêu phát triển kinh tế xã hội với yêu cầu bảo vệ Tổ quốc, đại biểu Lương Đình Hưng cho biết: Tại khoản 2 Điều 33 của dự thảo Luật có quy định “Các cơ quan, tổ chức thực hiện hoạt động định danh phải đồng bộ dữ liệu về Cơ sở dữ liệu quốc gia về định danh và xác thực điện tử". Cơ sở dữ liệu quốc gia là hệ thống thiết yếu phục vụ dân sinh và Chính phủ điện tử. Tuy nhiên, đối với lĩnh vực quân sự, quốc phòng, các dữ liệu định danh (như định danh nhân sự đặc thù, phương tiện tác chiến, trạm radar...) phần lớn thuộc danh mục bí mật Nhà nước. Theo nguyên tắc bảo vệ bí mật Nhà nước, bí mật quân sự, quốc phòng, các hệ thống dữ liệu quân sự cần có cơ chế cách ly hoặc kiểm soát kết nối nghiêm ngặt. Việc áp dụng quy định đồng bộ dữ liệu một cách chung nhất có thể tiềm ẩn những rủi ro đối với dữ liệu quân sự, quốc phòng.

Để phù hợp với thực tiễn và yêu cầu bảo vệ bí mật Nhà nước, đại biểu Lương ĐÌnh Hưng đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bổ sung khoản 4 vào Điều 33 với nội dung như sau: “Quy định về việc đồng bộ dữ liệu tại Điều này không áp dụng đối với dữ liệu định danh thuộc lĩnh vực quân sự, quốc phòng, cơ yếu. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu của Bộ Quốc phòng với Cơ sở dữ liệu quốc gia về định danh và xác thực điện tửdo Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định, bảo đảm yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước".

Về trách nhiệm quản lý nhà nước (Điều 40), Dự thảo Luật hiện hành đang quy định Bộ Công an là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước, các Bộ, ngành khác (trong đó bao hàm cả Bộ Quốc phòng) thực hiện quản lý theo lĩnh vực.

Để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và đặc thù của lĩnh vực quân sự, quốc phòng, đại biểu Quốc hội đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tham chiếu với Điều 35 Luật Quốc phòng năm 2018 quy định Bộ Quốc phòng chịu trách nhiệm quản lý nhà nước về quốc phòng.

Gần đây nhất, Quốc hội đã thông qua 3 đạo luật quan trọng gồm: Luật Dữ liệu năm 2024, Luật An ninh mạng năm 2025 và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025. Cả 3 luật này đều nhất quán áp dụng kỹ thuật lập pháp: Bộ Công an là cơ quan đầu mối quản lý nhà nước, trừ nội dung thuộc phạm vi quản lý của Bộ QUốc phòng; đồng thời quy định rõ trách nhiệm của Bộ Quốc phòng đối với lĩnh vực do mình quản lý.

Hoạt động định danh điện tử trong Quân đội mang tính đặc thù cao, liên quan trực tiếp đến việc quản lý quân nhân, trang bị, vũ khí và phương tiện tác chiến. Do đó, để bảo đảm sự đồng bộ, tôi đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung 1 điểm vào khoản 2 Điều 40 với nội dung: “Bộ Quốc phòng chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về định danh và xác thực điện tử thuộc phạm vi quản lý”.

Thiếu tướng Lương Đình Hưng, Phó Tư lệnh Pháp luật BTL Cảnh sát biển, đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An phát biểu tại tổ thảo luận.

Đại biểu Lương Đình Hưng phân tích: Định danh và xác thực điện tử là một cấu phần quan trọng của hạ tầng số quốc gia. Vì vậy, việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho lĩnh vực này cần được tiếp cận toàn diện, không chỉ từ yêu cầu phát triển và quản lý, mà còn từ yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

“Tôi đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm quản lý nhà nước; bảo đảm tính đặc thù của lĩnh vực quốc phòng, an ninh; đồng thời bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành”, đại biểu Lương Đình Hưng nêu ý kiến.

Qua đó, Luật Định danh và xác thực điện tử không chỉ tạo nền tảng pháp lý thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia mà còn góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, giữ vững chủ quyền, an ninh quốc gia trên không gian mạng, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.