Phân kỳ thời gian khai quật, bảo quản di vật tàu cổ Hội An
Sau gần nửa năm phát hiện di vật tàu cổ tại bãi biển phường Hội An Tây, đến nay, việc khai quật di vật này vẫn chưa thể tiến hành như kế hoạch ban đầu.
Di vật tàu cổ tại bãi biển Hội An Tây. Ảnh: VĨNH LỘC
Không khai quật khẩn cấp
Ngày 8/11/2025, sau nhiều năm, di vật tàu cổ tái xuất hiện tại khu vực bờ biển phường Hội An Tây, thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân địa phương, giới học thuật và các nhà khảo cổ trong nước.
Nhiều hội nghị tham vấn ý kiến các chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành được tổ chức. Hầu hết khuyến cáo cần nhanh chóng tổ chức khai quật khẩn cấp con tàu trước khi bị thời tiết, khí hậu tác động hư hại.
Trả lời báo chí lúc bấy giờ, TS. Nguyễn Ngọc Quý, Viện Khảo cổ học Việt Nam đề xuất, cần nhanh chóng khai quật khẩn cấp con tàu nhằm bảo vệ hiện vật bằng gỗ, nếu chờ đúng quy trình, gỗ sẽ hư hại do tiếp xúc với không khí.
Thực tế, chỉ sau thời gian ngắn phát lộ, nấm mốc, vi sinh vật bắt đầu phát triển. Đáng chú ý, di vật xuất hiện tình trạng nứt, mục do bề mặt gỗ thay đổi trạng thái ướt - khô diễn ra liên tục hàng ngày, thậm chí một vài cấu kiện gỗ của con tàu đã bị sóng đánh vỡ khỏi thân tàu.
Ông Phạm Phú Ngọc, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản văn hóa thế giới Hội An cho biết, ban đầu, đơn vị đề xuất thực hiện khai quật khảo cổ di vật theo hướng khẩn cấp. Tuy nhiên, căn cứ thực tế hiện trạng và đối chiếu một số quy định như Khoản 1, Điều 39, Luật Di sản văn hóa; Khoản 16, Điều 3, Nghị định số 215/2025/NĐ-CP… không thể triển khai khai quật khẩn cấp. Thay vào đó sẽ tiến hành khai quật con tàu theo quy trình thông thường.
“Mặc dù di vật đã và đang bị tác động bởi các yếu tố có nguy cơ hủy hoại, nhưng do thời gian phát hiện đã kéo dài từ cuối năm 2023 đến nay. Cạnh đó, quy mô di vật khá lớn, công tác triển khai phức tạp (về kỹ thuật, thời gian, kinh phí…), kể cả việc di chuyển, bảo quản nhằm đảm bảo di vật được gìn giữ lâu dài”, ông Ngọc cho biết.
Trong tờ trình gửi Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc đề nghị xem xét trình UBND thành phố Đà Nẵng cho chủ trương khai quật khảo cổ và bảo quản di vật tàu ở khu vực ven biển phường Hội An Tây mới đây, Trung tâm Bảo tồn Di sản văn hóa thế giới Hội An đề xuất thực hiện khai quật khảo cổ đối với di vật ở ven biển phường Hội An Tây theo hình thức khai quật khảo cổ trong lòng đất, được quy định tại Điều 39, Luật Di sản văn hóa và Mục 2 của Nghị định số 308/2025/NĐ-CP.
Nội dung tờ trình nhấn mạnh, do di vật có quy mô lớn, được làm bằng vật liệu gỗ đã bị nhiễm mặn nhiều năm nên việc bảo quản, phát huy tại chỗ không có tính khả thi. Do đó, song song công tác khai quật khảo cổ, cần cấp thiết thực hiện công tác bảo quản, phòng ngừa, hạn chế nguy cơ hư hỏng, gây hủy hoại di vật, đảm bảo phục vụ nghiên cứu và phát huy giá trị của di vật bền vững.
Quá trình xử lý sẽ diễn ra nhiều năm
Di vật tàu cổ là một trong những tư liệu hiếm có phục vụ công tác nghiên cứu về lịch sử, văn hóa, quá trình hình thành phát triển của Hội An. Đây cũng là chứng tích vật chất duy nhất còn khá nguyên vẹn có thể giúp nghiên cứu làm rõ về hoạt động kinh tế, giao thương, hàng hải, cảnh quan môi trường, dân cư ở vùng đất Hội An thời kỳ trước, đặc biệt thời kỳ đô thị thương cảng Hội An.
Theo ông Phạm Phú Ngọc, sau khi UBND thành phố thống nhất chủ trương cho phép khai quật khảo cổ, đơn vị sẽ tham mưu Sở Văn hóa, Thể thao, Du lịch lập dự án khai quật trình UBND thành phố thẩm định phê duyệt, đồng thời lập hồ sơ đề nghị Bộ Văn hóa, Thể Thao, Du lịch và các đơn vị liên quan cấp phép khai quật khảo cổ theo quy định.
“Mọi thủ tục nếu xong sớm, có thể khoảng tháng 7/2026 sẽ triển khai công tác khai quật; cố gắng trong một tháng phải hoàn thành, đưa hiện vật lên trên. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng là việc xử lý, bảo quản di vật, sẽ tương đối phức tạp và kéo dài nhiều năm”, ông Ngọc nói.
Cũng theo ông Ngọc, dự kiến thời gian, tiến độ thực hiện dự án bao gồm 2 giai đoạn. Cụ thể, giai đoạn 1 (2026 - 2027) sẽ tiến hành khai quật khảo cổ; di chuyển di vật về vị trí bảo quản nhằm bảo quản cấp thiết di vật (ngâm xả mặn); đồng thời bảo quản trị liệu thử nghiệm đối với mẫu cấu kiện di vật bị tách rời để đánh giá, áp dụng cho toàn bộ di vật tàu.
Giai đoạn 2 (2028 - 2030), sẽ tiến hành bảo quản trị liệu di vật tàu và các di vật khác phát hiện trong quá trình khai quật (nếu có); phát huy giá trị di vật tàu. Riêng tổng mức đầu tư giai đoạn 1 ước khoảng hơn 8,6 tỷ đồng.
Ông Hà Vỹ, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao, Du lịch thành phố Đà Nẵng khẳng định, quá trình khai quật tàu cổ sẽ sớm được triển khai. Tuy nhiên, cần phải thận trọng và khoa học vì đòi hỏi nhiều yếu tố liên quan như giao thông, hóa chất xử lý hiện vật, kể cả phương án xử lý, bảo quản, trưng bày…
“Hiện tại, các đơn vị liên quan đang làm rõ những yêu cầu kỹ thuật, cố gắng triển khai khai quật con tàu cổ trong năm nay nhằm nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di vật tốt nhất”, ông Vỹ cho biết.
Sẽ khai quật di vật tàu cổ Hội An Tây vào mùa hè năm sau
Phát lộ tàu cổ ở bờ biển Hội An Tây: Cần tối ưu hóa phương án khai quật
Nguy cơ tàu cổ Hội An Tây bị sóng biển đánh vỡ: Có nên khai quật khẩn cấp?
Tin nóng
Căn hộ 100m2 tại dự án Green Stars Phạm Văn Đồng (Hà Nội). Nhiều hạng mục phải thay thế nhưng vẫn có các hạng mục trong căn nhà vẫn có thể tận dụng để giảm chi phí cho gia chủ.
Ngày 14-4, lực lượng chức năng xã Phú Xuyên đã tổ chức cưỡng chế, giải tỏa công trình vi phạm đối với hộ dân không tự giác chấp hành, đảm bảo an toàn và đúng quy định pháp luật.
Dự án bến xe khách Yên Sở – bến xe thứ 7 của Thủ đô đang trong giai đoạn thi công khẩn trương. Tọa lạc ngay trên trục đường Vành đai 3 huyết mạch, công trình trăm tỷ này hứa hẹn mang đến một diện mạo hoàn toàn mới mẻ, hiện đại với thiết kế tự động hóa khép kín. Dưới đây là những hình ảnh mới nhất cập nhật tiến độ thi công tại công trường dự án...
Những cách làm mát nhà không cần bật điều hòa chẳng những giúp giảm nỗi lo về hóa đơn tiền điện mà còn mang lại không gian sống trong lành, gần gũi với thiên nhiên.
Khu trung tâm chính trị - hành chính - văn hóa quy mô hơn 33ha tại Thủ Thiêm được kỳ vọng trở thành động lực dẫn dắt phát triển, mở ra giai đoạn tái cấu trúc không gian đô thị và nâng tầm vị thế thành phố.
Ngày 14/4, tiếp tục chương trình phiên họp thứ nhất, UBTV Quốc hội cho ý kiến đối với nhiều nội dung quan trọng: Các báo cáo giám sát việc giải quyết, trả lời kiến nghị; dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam; việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương...
Tin mới
UBND TP Đà Nẵng đã có Quyết định 31/2026/QĐ-UBND (ngày 13/4) ban hành quy định trình tự, thủ tục cho thuê đất ngắn hạn trên địa bàn thành phố do Trung tâm Phát triển quỹ đất Đà Nẵng quản lý.
Vành đai 3 đang chạy nước rút, metro tăng tốc, TOD được kích hoạt - tất cả tạo nên 'điểm nén hạ tầng' chưa từng có tại Dĩ An. Khi 3 lớp hạ tầng hội tụ trên cùng một trục phát triển, Dĩ An lập tức trở thành tâm điểm.
Sở Xây dựng TP.HCM vừa có văn bản gửi UBND các phường, xã và đặc khu Côn Đảo, yêu cầu rà soát và báo cáo các vướng mắc trong công tác cấp giấy phép xây dựng (GPXD) nhà ở riêng lẻ, nhằm tìm giải pháp khắc phục tình trạng đình trệ tại nhiều địa phương.
HNN - Việc sớm đưa tài sản bảo đảm ra bán đấu giá được xác định là giải pháp then chốt nhằm nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự. Ngành thi hành án (THA) thành phố đang triển khai nhiều biện pháp đồng bộ nhằm tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ xử lý tài sản, góp phần bảo đảm quyền lợi của Nhà nước, tổ chức và người dân.
Dự án nhà ở xã hội Hạ Đình vừa thông báo lùi thời điểm tiếp nhận hồ sơ đăng ký mua, thuê mua nhà ở xã hội, đánh dấu lần trì hoãn thứ hai. Điều này khiến kế hoạch tiếp cận nhà ở của nhiều người dân tiếp tục bị chậm lại.
Tại kỳ họp thứ 31, HĐND TP Hà Nội đã thông qua các nội dung chính của Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm.
Các động thái quy hoạch của Hà Nội và TP.HCM cho thấy hai thành phố này đang từng bước triển khai mô hình 'đô thị 15 phút' tại một số khu vực có metro. Trên thế giới, mô hình này đã được nhiều quốc gia triển khai như hướng đi mới cho phát triển bền vững. Tuy nhiên tại Việt Nam mô hình này có nhiều thách thức.
Sở Xây dựng đã có ý kiến về điều kiện đưa vào kinh doanh đối với nhà ở hình thành trong tương lai tại Dự án khu phức hợp du lịch và đô thị nghỉ dưỡng Làng Vân.