Phần Lan gấp rút nâng cấp tuyến đường tiếp tế chiến lược ở Bắc Cực, chuẩn bị cho thời kỳ khủng hoảng

Trong bối cảnh địa chính trị căng thẳng, Phần Lan đang đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng giao thông phía Bắc, đặc biệt là Quốc lộ 21 (E8), nhằm đảm bảo khả năng tiếp tế và cơ động quân sự trong tình huống khủng hoảng.

Tuyến đường này không chỉ có ý nghĩa kinh tế mà còn là tuyến huyết mạch an ninh quốc gia, kết nối Lapland của Phần Lan với các cảng phía Bắc Na Uy.

Quốc lộ 21, còn gọi là "Con đường của Bốn ngọn gió", chạy dọc biên giới Phần Lan - Thụy Điển, từ Tornio qua nhiều thị trấn đến Kilpisjärvi gần biên giới Na Uy.

Đây là một phần của Mạng lưới giao thông xuyên châu Âu (TEN-T) và là tuyến đường chính để vận chuyển quân đội, thiết bị quân sự từ phía Bắc vào Phần Lan trong trường hợp cần thiết.

Tuyến đường kết nối Phần Lan và châu Âu với các cảng Bắc Cực của Na Uy như Skibotn, hỗ trợ vận tải hàng hóa nặng, xuất khẩu cá hồi Na Uy và du lịch. Trong thời kỳ khủng hoảng, đây là tuyến tiếp tế quan trọng cho chuỗi cung ứng và chuẩn bị khẩn cấp.

Tuy nhiên, việc xây dựng và sửa chữa đường ở vùng cực Bắc cực kỳ khó khăn. Chi phí sửa 1 km đường lên tới khoảng 1 triệu Euro do địa hình phức tạp, điều kiện thời tiết khắc nghiệt, băng giá và khoảng cách vận chuyển vật liệu xa xôi.

Trong thời kỳ khủng hoảng, đây là tuyến tiếp tế quan trọng cho chuỗi cung ứng và chuẩn bị khẩn cấp. Ảnh: Väylävirasto

Gần đây, một đoạn hơn 4 km giữa Kilpisjärvi và Ailakkalahti được sửa chữa hoàn tất vào tháng 10/2025 với chi phí 5 triệu Euro. Đoạn đường mới rộng hơn, phẳng hơn ban đầu mang lại niềm vui lớn cho người dân địa phương.

Nhưng niềm vui chỉ kéo dài vài tuần. Khi mùa đông đến, trên mặt đường xuất hiện nhiều "bướu đường" do nước ngầm hoặc nước đọng giãn nở khi đóng băng. Các "bướu đường" này gây ra "cú nảy mạnh" và khiến xe nảy lên không trung nếu phương tiện chạy tốc độ cao.

Do đó, cơ quan chức năng đã buộc phải hạ tốc độ giới hạn xuống 60 km/h và dựng biển cảnh báo.

Väylävirasto (Cơ quan Đường bộ Phần Lan) đang điều tra nguyên nhân, kiểm tra hệ thống thoát nước và sử dụng radar quét cấu trúc đường. Các sửa chữa cần thiết sẽ được thực hiện trong mùa hè.

Vụ việc này phản ánh thách thức lớn khi xây dựng hạ tầng ở vùng cực Bắc. Đường cũ hẹp, nhiều chỗ lún, ổ gà, đá dăm lộ ra, và thường xuyên xảy ra tai nạn xe tải trượt khỏi đường vào mùa đông, gây tắc nghẽn hàng giờ. Không có tuyến đường thay thế gần hơn khi tuyến thay thế gần nhất lên tới 450 km.

Phần Lan đang đẩy mạnh đầu tư. Chính phủ đã phân bổ 112 triệu euro cho các dự án hạ tầng, ưu tiên quân sự.

Đoạn 30 km giữa Palojoensuu–Jatuni đang được sửa với ngân sách ban đầu 30 triệu euro, và thêm kinh phí được hứa hẹn dựa trên nhu cầu cơ động quân sự.

Ủy ban Quốc phòng Quốc hội Phần Lan gần đây đã thị sát khu vực và bày tỏ lo ngại về tình trạng tổng thể của tuyến đường. Sau khi sửa đoạn này, vẫn còn khoảng 120-145 km đường cần cải tạo để đạt tiêu chuẩn rộng 8-9 mét, cải thiện địa hình và thoát nước tốt hơn.

Việc nâng cấp Quốc lộ 21 không chỉ phục vụ kinh tế (vận tải nặng lên tới 76 tấn) mà còn củng cố vị thế của Phần Lan trong NATO, tăng cường khả năng phòng thủ chung ở vùng Bắc Cực.

Bài học từ đoạn đường vừa sửa đã hỏng cho thấy sự cần thiết phải thiết kế và thi công triệt để hơn, xem xét yếu tố băng vĩnh cửu và biến đổi khí hậu.

Với vị trí địa chính trị quan trọng, Phần Lan coi hạ tầng phía Bắc là yếu tố then chốt của an ninh toàn diện. Dù thách thức lớn, việc đầu tư mạnh mẽ này cho thấy Helsinki đang nghiêm túc chuẩn bị cho mọi kịch bản khủng hoảng trong tương lai.

Minh Đức (Theo Barents Observer, YLE)