Phân quyền triệt để cho đô thị đặc biệt, gắn với cơ chế giám sát, kiểm tra, trách nhiệm giải trình

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Phiên họp

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên thảo luận về dự án Luật Phát triển đô thị

Trao thẩm quyền rộng hơn trong xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật

Theo Tờ trình dự án Luật do Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày, dự án Luật Phát triển đô thị được xây dựng nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, đột phá và khả thi thúc đẩy phát triển Thành phố Hồ Chí Minh, đô thị đặc biệt, thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt. Mục tiêu trọng tâm là tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và tổ chức thực hiện; tăng cường phân cấp, phân quyền để thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật gồm 5 chương, 68 điều, tập trung vào hai nhóm nội dung chủ yếu.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tờ trình dự án Luật Phát triển đô thị

Một là, phân quyền triệt để, toàn diện cho đô thị đặc biệt, nhất là phân quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật, gắn với cơ chế giám sát, kiểm tra, trách nhiệm giải trình.

Hai là, thiết lập hệ thống cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt về tổ chức chính quyền đô thị, chế độ công vụ, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị, trật tự an toàn đô thị, kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nguồn lực phát triển, liên kết vùng và phát triển kinh tế biển…

Trong đó, dự thảo Luật trao thẩm quyền rộng hơn cho đô thị đặc biệt trong xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật để quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành và xử lý các vấn đề đặc thù phát sinh từ thực tiễn.

Đồng thời, cho phép điều chỉnh trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính theo hướng đơn giản hóa, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, trong triển khai các dự án đầu tư, gắn với chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền Thành phố.

Trình bày Báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu rõ, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết ban hành Luật nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng và tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, thống nhất để thúc đẩy phát triển các đô thị lớn, đẩy mạnh phân quyền, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị đô thị.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Luật

Về quy hoạch của Thành phố, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành các cơ chế đặc thù nhằm tăng tính chủ động trong công tác quy hoạch; đề nghị tiếp tục rà soát, phân định rõ các cơ chế thực sự đặc thù với các vướng mắc chung của hệ thống pháp luật về quy hoạch.

Đối với Quy hoạch tổng thể Thành phố, cần bảo đảm thống nhất với Luật Quy hoạch, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn; đề nghị nghiên cứu giao Chính phủ quy định thống nhất trình tự, thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch khi mở rộng phạm vi áp dụng.

Đối với quy hoạch không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao, Thường trực Ủy ban đề nghị làm rõ vị trí pháp lý, cấp độ quy hoạch và mối quan hệ với hệ thống quy hoạch hiện hành.

Bên cạnh đó, đối với quy hoạch phát triển điện lực, cần phân định rõ cơ chế đặc thù của TP. Hồ Chí Minh với các vướng mắc chung để xử lý thống nhất trong pháp luật chuyên ngành; cần đánh giá kỹ mối quan hệ với việc đảm bảo thực hiện quy hoạch sử dụng đất quốc gia.

Xác định rõ nội dung nào được luật hóa, nội dung nào tiếp tục thực hiện

Qua cho ý kiến tại phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất sự cần thiết ban hành Luật Phát triển đô thị; đánh giá cao Chính phủ, Bộ Tư pháp, Thành phố Hồ Chí Minh, các cơ quan đã phối hợp tích cực, chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, quy mô, kỹ lưỡng để trình theo đúng quy định.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đánh giá cao Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp là cơ quan được phân công chủ trì thẩm tra đã tích cực, khẩn trương tham gia thẩm tra ngay trong quá trình nghiên cứu, phối hợp với các cơ quan một cách chặt chẽ. Báo cáo thẩm tra dày dặn, nêu nhiều nội dung cụ thể, có thuyết minh, giải trình từng điều khoản, có căn cứ lập luận, quan điểm, chính kiến rất rõ ràng.

Quang cảnh phiên họp cho ý kiến về dự án Luật Phát triển đô thị

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất dự án Luật đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất tới.

Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản tán thành với các nội dung cơ bản của dự thảo Luật; đề nghị, Chính phủ và các cơ quan liên quan tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại phiên họp và có giải trình rõ ràng, đồng thời, tiếp thu ý kiến của cơ quan thẩm tra để hoàn chỉnh dự thảo Luật.

Trong đó, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý tiếp tục quán triệt đầy đủ các nghị quyết, kết luận của Đảng để kịp thời thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng mới phù hợp với phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật, bảo đảm Luật Phát triển đô thị khi được Quốc hội thông qua có tầm nhìn chiến lược, ổn định, lâu dài, đáp ứng yêu cầu phát triển các đô thị đặc biệt, các thành phố khác tuy chưa là đô thị đặc biệt nhưng được hưởng một số chính sách của luật.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật. Bên cạnh đó, đề nghị tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện nội dung về mô hình phân quyền trong dự thảo Luật theo nguyên tắc phân quyền mạnh hơn, triệt để hơn để "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm" nhưng phải đi đôi với kiểm soát quyền lực, bảo đảm sự thống nhất của nền hành chính quốc gia và nguyên tắc thực hiện quyền lực nhà nước đã được Hiến pháp quy định.

Việc cho phép Thành phố Hồ Chí Minh được ban hành văn bản quy phạm pháp luật khác với quy định cơ quan nhà nước cấp trên phải bảo đảm phù hợp với Hiến pháp, đáp ứng nhu cầu, yêu cầu phát triển thực tế và được kiểm soát chặt chẽ, hiệu quả, gắn với trách nhiệm giải trình và có cơ chế để bảo vệ cán bộ "dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm" theo đúng chủ trương của Đảng.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục đánh giá kỹ mối quan hệ giữa dự thảo Luật với các nghị quyết đang có hiệu lực của Quốc hội quy định về các cơ chế, chính sách đặc thù cho Thành phố Hồ Chí Minh; nghiên cứu phương án xử lý đối với từng nghị quyết, từng nhóm cơ chế, chính sách theo hướng xác định rõ nội dung nào được luật hóa, nội dung nào tiếp tục thực hiện, nội dung nào hết hiệu lực hoặc bị thay thế; bảo đảm không tạo ra khoảng trống pháp lý nhưng không tồn tại đồng thời nhiều văn bản điều chỉnh về cùng một vấn đề.

Cùng với đó, thiết kế điều khoản áp dụng bảo đảm rõ ràng, khả thi, xử lý được các vấn đề xung đột pháp luật khi áp dụng luật; không cản trở việc thực hiện các điều khoản, các quy định, các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội.