Phân tích khả năng Hải quân Mỹ hộ tống tàu dầu qua eo biển Hormuz năm 2026

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa thông báo Hải quân Mỹ có thể sớm bắt đầu hộ tống các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz nhằm bảo đảm dòng chảy năng lượng toàn cầu. Động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng khu vực leo thang, đặt lực lượng hải quân trước những thách thức kỹ thuật và chiến thuật phức tạp từ kho vũ khí hiện đại của Iran.

Kế hoạch bảo vệ tuyến hàng hải huyết mạch

Trong thông điệp trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump khẳng định Washington sẵn sàng triển khai lực lượng tàu chiến để bảo vệ các tàu chở dầu và tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. Bên cạnh sự hiện diện quân sự, chính phủ Mỹ dự kiến cung cấp các cơ chế bảo hiểm rủi ro chính trị cho hoạt động vận tải biển, đặc biệt là vận chuyển năng lượng. Tổng thống Trump nhấn mạnh việc ổn định thị trường dầu mỏ là ưu tiên hàng đầu, ngay cả khi phải đối mặt với các chi phí phát sinh.

Eo biển Hormuz là yết hầu huyết mạch dầu mỏ của thế giới.

Bài học từ Chiến tranh tàu chở dầu thập niên 1980

Việc hộ tống tàu thương mại qua Hormuz từng có tiền lệ vào cuối thập niên 1980. Hải quân Mỹ khi đó đã triển khai khoảng 30 tàu chiến cùng máy bay và lực lượng đặc nhiệm để bảo vệ các đoàn tàu thương mại trong khu vực Vịnh Ba Tư. Tuy nhiên, lịch sử cũng ghi nhận những rủi ro lớn đối với lực lượng Mỹ trong môi trường tác chiến này.

Tàu USS Stark bốc cháy ở Vịnh Ba Tư sau khi bị trúng tên lửa hành trình chống hạm Exocet phóng từ máy bay Iraq năm 1987.

Năm 1987, tàu khu trục USS Stark đã bị trúng hai tên lửa chống hạm Exocet khiến 37 thủy thủ thiệt mạng. Một năm sau, tàu USS Samuel B. Roberts hư hại nặng do trúng thủy lôi của Iran. Theo thống kê, khoảng 450 tàu thương mại đã bị tấn công bằng nhiều loại vũ khí khác nhau trong suốt giai đoạn xung đột đó.

Thách thức từ công nghệ vũ khí hiện đại của Iran

So với thập niên 1980, năng lực chống hạm của Iran hiện nay đã phát triển vượt bậc. Tehran đã xây dựng kho tên lửa đa dạng, từ tên lửa hành trình đến tên lửa đạn đạo chống hạm tầm xa. Đáng chú ý, lực lượng Iran còn sở hữu số lượng lớn UAV tấn công một chiều và các tàu cao tốc vũ trang có khả năng triển khai chiến thuật “bầy đàn” nhằm vào các chiến hạm lớn.

Kinh nghiệm từ các cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ giai đoạn 2023-2025 cho thấy chỉ cần một phần nhỏ năng lực tên lửa và UAV cũng có thể gây gián đoạn nghiêm trọng cho giao thương hàng hải quốc tế. Dù chịu tổn thất trong các đợt tấn công gần đây, phần lớn kho vũ khí tầm ngắn của Iran vẫn được đánh giá là còn nguyên vẹn nhờ khả năng phân tán trên các bệ phóng di động.

Tàu khu trục lớp Arleigh Burke USSDelbert D. Black của Hải quân Hoa Kỳ phóng tên lửa hành trình tấn công mặt đất Tomahawk vào mục tiêu của Iran ngày 28/2/2026.

Rủi ro tác chiến tại eo biển chiến lược

Eo biển Hormuz là tuyến đường thủy hẹp, chỉ rộng khoảng 37 km tại điểm hẹp nhất. Khoảng 20% lượng dầu vận chuyển toàn cầu và lượng lớn khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đi qua tuyến đường này mỗi năm. Tuy nhiên, địa lý hẹp sát bờ biển Iran khiến các tàu chiến Mỹ có rất ít không gian cơ động khi bị tấn công, đồng thời làm giảm đáng kể thời gian phản ứng trước các cuộc tấn công tên lửa hoặc UAV từ đất liền.

Việc hộ tống tàu thương mại dù có thể khôi phục dòng chảy năng lượng nhưng lại tiêu tốn nguồn lực quân sự lớn. Các tàu chiến thực hiện nhiệm vụ này sẽ không thể tham gia các chiến dịch tấn công hoặc bảo vệ các cơ sở khác. Đồng thời, việc di chuyển theo đội hình hộ tống cũng làm giảm tốc độ vận chuyển hàng hóa.

Tỷ lệ phụ thuộc vào Eo biển Hormuz đối với nhập khẩu năng lượng. (Nguồn: Znews.vn)

Trong năm 2026, việc triển khai hộ tống đồng nghĩa với việc các chiến hạm Mỹ phải thường xuyên hoạt động trong môi trường được đánh giá là nguy hiểm bậc nhất thế giới, nơi các hệ thống tên lửa di động của Iran có thể khai hỏa bất cứ lúc nào từ các vị trí ngụy trang trên bờ.

Tuệ Nhân