Phân tích nguyên nhân dự án xe tăng MGCS của châu Âu đứng trước nguy cơ đổ vỡ

Dự án Hệ thống tác chiến trên bộ chủ lực (Main Ground Combat System - MGCS) từng được kỳ vọng là biểu tượng cho sức mạnh quốc phòng thống nhất của châu Âu. Tuy nhiên, chương trình phát triển xe tăng thế hệ mới này đang đối mặt với những rào cản lớn, không chỉ từ thách thức công nghệ mà còn từ sự xung đột lợi ích chiến lược giữa hai cường quốc dẫn dắt là Đức và Pháp.

Nhu cầu cấp thiết về một dòng xe tăng thế hệ mới

Ý tưởng về MGCS hình thành từ nhu cầu hiện đại hóa lực lượng thiết giáp của lục địa già, đặc biệt là sau khi Nga giới thiệu xe tăng T-14 Armata vào năm 2015 và những bài học thực tiễn từ các cuộc xung đột hiện đại. Hiện tại, năng lực tác chiến trên bộ của châu Âu đang dựa vào các dòng xe đã có tuổi đời hàng chục năm.

Theo ước tính của giới quan sát quân sự, quân đội Đức hiện chỉ duy trì khoảng 300 xe tăng Leopard 2, phần lớn là các phiên bản cũ được nâng cấp. Trong khi đó, Pháp sở hữu khoảng 150-200 xe tăng Leclerc và đã ngừng sản xuất mới dòng xe này từ hai thập kỷ qua. Việc tự phát triển một nền tảng xe tăng chiến đấu chủ lực (MBT) hoàn toàn mới là thách thức quá lớn về tài chính và công nghệ đối với bất kỳ quốc gia đơn lẻ nào, buộc Berlin và Paris phải bắt tay hợp tác.

Xe tăng MGCS được kỳ vọng tạo ra đối trọng với các dòng xe tăng hiện đại của Mỹ và Nga.

Bất đồng về quyền dẫn dắt và tiêu chuẩn kỹ thuật

Trở ngại lớn nhất của MGCS hiện nay là cuộc tranh giành vai trò lãnh đạo dự án. Đức mong muốn giữ vị thế chủ đạo trong mảng xe tăng, với lập luận rằng họ đã nhượng bộ để Pháp dẫn dắt chương trình Hệ thống không quân chiến đấu tương lai (FCAS). Ngược lại, Pháp không chấp nhận vai trò thứ yếu khi nền tảng Leclerc của họ vẫn sở hữu những công nghệ cốt lõi quan trọng.

Sự thiếu đồng thuận này dẫn đến những tranh cãi gay gắt về thông số kỹ thuật, cụ thể là cỡ nòng pháo chính:

Đức: Ưu tiên pháo chính cỡ nòng 130mm do tập đoàn Rheinmetall phát triển.
Pháp: Ủng hộ phương án pháo 140mm của Nexter.

Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật đơn thuần mà còn liên quan đến triết lý tác chiến, dây chuyền sản xuất và hệ sinh thái vũ khí đi kèm. Việc chưa thể thống nhất được cỡ nòng pháo – linh hồn của một chiếc xe tăng – khiến lộ trình sản xuất hàng loạt vào những năm 2040 trở nên xa vời.

Đức và Pháp hiện vẫn chưa tìm được tiếng nói chung trong việc định hình tiêu chuẩn kỹ thuật cho MGCS.

Sự trỗi dậy của các phương án thay thế

Trong khi dự án chung dậm chân tại chỗ, các tập đoàn quốc phòng đã chủ động tìm hướng đi riêng để bảo vệ thị phần. Tập đoàn Rheinmetall của Đức đã giới thiệu mẫu KF-51 Panther, một dòng MBT hiện đại sẵn sàng đáp ứng nhu cầu thị trường ngay lập tức. KF-51 Panther đã thu hút sự chú ý từ Hungary và Italia, thậm chí Rheinmetall còn lập liên doanh với Leonardo (Italia) để sản xuất xe thiết giáp.

Phía Pháp cũng không đứng ngoài cuộc khi liên doanh KNDS chào bán mẫu xe tăng CAPINT (CAPacité INTérmédiaire) như một giải pháp tạm thời để thay thế Leclerc. Khi các quốc gia bắt đầu đầu tư vào các hệ sinh thái riêng lẻ này, sức hút và nguồn lực dành cho MGCS bị phân tán nghiêm trọng.

Mẫu xe tăng KF-51 Panther của tập đoàn Rheinmetall đang thu hút sự chú ý lớn từ các quốc gia châu Âu.

Hướng đi nào cho xe tăng châu Âu?

Các chuyên gia quân sự nhận định rằng, thay vì theo đuổi một nền tảng quá hoàn hảo nhưng chậm chạp, châu Âu cần một cách tiếp cận thực dụng hơn. Xe tăng hiện đại không chỉ cần hỏa lực mạnh mà phải tích hợp sâu rộng mạng lưới trinh sát kỹ thuật số, hệ thống phòng thủ chủ động chống UAV và khả năng tác chiến trong không gian mạng.

Nếu Đức và Pháp không sớm tìm được tiếng nói chung về lợi ích công nghiệp và tiêu chuẩn kỹ thuật, MGCS có nguy cơ trở thành một dự án "chết lâm sàn", buộc các quốc gia châu Âu phải quay lại với các giải pháp nâng cấp Leopard 2 hoặc mua sắm vũ khí từ bên ngoài khu vực để đảm bảo an ninh quốc gia.