Pháp luật bảo vệ trẻ em trên không gian mạng Pháp mở đường cho luật mới cấm mạng xã hội với trẻ dưới 15 tuổi

Nguồn: BearFotos/Shutterstock

Chính phủ Pháp, dưới sự ủng hộ trực tiếp của Tổng thống Emmanuel Macron, sẽ trình dự thảo luật lên Quốc hội vào tháng 1/2026, với mục tiêu cấm hoàn toàn trẻ em dưới 15 tuổi truy cập và sử dụng các nền tảng mạng xã hội từ năm học 2026 - 2027 (bắt đầu từ tháng 9/2026), cũng như sử dụng điện thoại di động trong các trường trung học.

Theo Reuters và Le Monde, đề xuất này không chỉ nhằm hạn chế thời gian trẻ em sử dụng điện thoại hay màn hình, mà còn thể hiện một lựa chọn chính sách rõ ràng của chính phủ Pháp. Nhà nước muốn nhìn nhận mạng xã hội không đơn thuần là quyết định cá nhân, mà là một vấn đề xã hội và giáo dục có ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển của trẻ em và cộng đồng. Quyết định này đồng thời mở ra cuộc tranh luận sâu rộng về ranh giới giữa bảo vệ trẻ em, quyền tự do cá nhân và trách nhiệm xã hội trong kỷ nguyên Internet.

Nội dung chính của dự luật

Dự thảo luật đã hoàn tất về mặt nội dung và được xây dựng quanh hai điều khoản trung tâm. Thứ nhất, cấm các nền tảng trực tuyến cung cấp dịch vụ mạng xã hội cho trẻ em dưới 15 tuổi, đồng nghĩa với việc trẻ em không được phép tạo hoặc duy trì tài khoản trên các nền tảng như Facebook, Instagram, TikTok, Snapchat hay YouTube nếu không đáp ứng các điều kiện pháp lý nghiêm ngặt. Trách nhiệm xác minh độ tuổi và ngăn chặn truy cập trái phép được đặt trực tiếp lên vai các doanh nghiệp công nghệ.

Thứ hai, dự thảo mở rộng lệnh cấm sử dụng điện thoại di động trong trường học lên bậc trung học phổ thông, nơi học sinh từ 15 đến 18 tuổi theo học. Trước đó, điện thoại đã bị cấm tại các trường tiểu học và trung học cơ sở từ năm 2018, song hiệu quả còn hạn chế do thiếu giám sát đồng bộ.

Chính phủ Pháp lập luận rằng, các biện pháp này dựa trên nhiều nghiên cứu và báo cáo khoa học, cho thấy việc sử dụng mạng xã hội quá mức ở thanh thiếu niên có liên quan đến gia tăng lo âu, trầm cảm, rối loạn giấc ngủ, suy giảm khả năng tập trung và hành vi hung hăng. Ngoài ra, các nguy cơ như tiếp xúc với nội dung không phù hợp, bắt nạt trực tuyến và thao túng tâm lý được xác định là những yếu tố gây tổn hại nghiêm trọng tới sự phát triển tâm lý, xã hội của trẻ vị thành niên.

Đáng chú ý, trong phần giải trình, dự thảo luật không chỉ tiếp cận vấn đề ở cấp độ cá nhân. Theo Le Monde, Chính phủ Pháp nhấn mạnh rằng những rủi ro này “không chỉ cản trở sự phát triển lành mạnh của thanh thiếu niên, mà còn trực tiếp đe dọa sự vững chắc của cấu trúc xã hội, việc chia sẻ các giá trị tập thể và tương lai chung của quốc gia” . Cách lập luận này cho thấy nhà nước Pháp đang nâng vấn đề mạng xã hội lên tầm chính sách xã hội và văn hóa, coi đây là yếu tố có khả năng làm xói mòn nền tảng công dân nếu không được điều chỉnh.

Thực tế, Tổng thống Emmanuel Macron nhiều lần khẳng định rằng việc bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên khỏi “mạng xã hội và màn hình” là ưu tiên chính trị hàng đầu. Ông cho rằng việc sử dụng mạng xã hội không kiểm soát có thể góp phần làm gia tăng bạo lực và rạn nứt xã hội trong giới trẻ. Truyền thông Pháp cho biết, dự thảo luật được xây dựng để phù hợp với khung pháp lý của Liên minh châu Âu, đặc biệt là Đạo luật Dịch vụ kỹ thuật số (DSA), nhằm bảo đảm tính hợp pháp và tránh xung đột luật xuyên biên giới.

Tuy nhiên, động thái này cũng làm dấy lên tranh luận; một số nhà phân tích chính trị - xã hội cho rằng, việc áp đặt giới hạn độ tuổi nghiêm ngặt có thể tạo tiền lệ cho sự can thiệp sâu hơn của nhà nước vào không gian số, vượt ra ngoài lĩnh vực giáo dục và bảo vệ sức khỏe tâm thần trẻ em. Bên cạnh đó, thách thức thực thi , nhất là xác minh độ tuổi hiệu quả trên các nền tảng toàn cầu, vẫn là bài toán chưa có lời giải trọn vẹn.

Bối cảnh quốc tế

Trên bình diện toàn cầu, nhiều quốc gia đang gia tăng các biện pháp quản lý mạng xã hội đối với trẻ em trước những lo ngại tương tự. Tháng 12/2025, Australia trở thành quốc gia đầu tiên ban hành lệnh cấm toàn diện mạng xã hội đối với trẻ em dưới 16 tuổi, áp dụng cho các nền tảng lớn như Facebook, Snapchat, TikTok và YouTube, kèm theo các chế tài mạnh nếu doanh nghiệp không tuân thủ. Tổng thống Macron công khai bày tỏ mong muốn Pháp nhanh chóng noi theo mô hình này, coi đây là minh chứng cho khả năng “lấy lại quyền kiểm soát” từ các tập đoàn công nghệ toàn cầu.

Tại châu Âu, các quốc gia như Đan Mạch và Na Uy cũng đang xem xét ban hành lệnh cấm tương tự từ năm 2026, trong khi Malaysia lên kế hoạch cấm mạng xã hội với trẻ dưới 16 tuổi. Những động thái này cho thấy một xu hướng quốc tế rõ rệt trong quản trị số, đặt trọng tâm vào bảo vệ trẻ vị thành niên thay vì ưu tiên tự do tiếp cận tuyệt đối.

Ở trong nước, dư luận Pháp nhìn chung ủng hộ định hướng của chính phủ. Các khảo sát cho thấy khoảng 73% người dân đồng tình với việc hạn chế hoặc cấm trẻ dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội, phản ánh sự đồng thuận xã hội ngày càng lớn về nhận thức đối với các rủi ro của môi trường số.

Linh Anh