TP.HCM thí điểm sandbox công nghệ cao tại Đô thị Khoa học Công nghệ

Việc đưa sandbox vào Đề án Đô thị Khoa học Công nghệ phía Bắc TP.HCM cho thấy thành phố không chỉ đặt mục tiêu xây dựng hạ tầng khoa học công nghệ, mà còn chủ động chuẩn bị “luật chơi thử nghiệm” để các ý tưởng mới có thể đi vào thực tế, thay vì bị chặn lại bởi những rào cản pháp lý truyền thống.

Sandbox công nghệ được hiểu là cơ chế cho phép doanh nghiệp, startup và tổ chức nghiên cứu triển khai thử nghiệm các sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh mới trong phạm vi, thời gian và điều kiện được kiểm soát.

Trong giai đoạn thử nghiệm, một số quy định có thể được nới lỏng hoặc áp dụng linh hoạt, song vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước và an toàn xã hội.

Các chuyên gia trao đổi, làm rõ cơ chế sandbox tại Đô thị Khoa học Công nghệ phía Bắc TP.HCM.

Theo các chuyên gia, việc lựa chọn khu vực phía Bắc TP.HCM làm nơi thí điểm sandbox không phải là ngẫu nhiên. Khu vực này hội tụ nhiều yếu tố thuận lợi: Hệ sinh thái công nghiệp - công nghệ đã hình thành, sự hiện diện của các khu công nghệ số tập trung, trung tâm đổi mới sáng tạo, cùng mạng lưới doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học.

Tại họp báo, đại diện các đơn vị xây dựng đề án cho biết sandbox sẽ được triển khai gắn với các không gian cụ thể như Saigon Innovation Campus, Khu Công nghệ số tập trung Bình Dương, các tòa nhà khoa học công nghệ và khu nghiên cứu - phát triển. Cách làm này giúp sandbox không tồn tại trên giấy, mà gắn chặt với hoạt động thực tiễn của doanh nghiệp và nhà nghiên cứu.

Một trong những điểm nghẽn lớn của đổi mới sáng tạo là khoảng cách giữa ý tưởng và ứng dụng. Nhiều công nghệ dù có tiềm năng nhưng không thể triển khai vì chưa có quy định pháp lý phù hợp hoặc chưa được phép thử nghiệm trên quy mô thực tế.

Sandbox được kỳ vọng sẽ tháo gỡ nút thắt này. Trong không gian thử nghiệm, các doanh nghiệp có thể triển khai công nghệ mới, thu thập dữ liệu, đánh giá tác động và hoàn thiện sản phẩm trước khi mở rộng ra thị trường.

Về phía cơ quan quản lý, sandbox giúp quan sát thực tiễn vận hành của công nghệ, từ đó có cơ sở điều chỉnh chính sách, thay vì ban hành quy định trong “phòng kín”.

Tại buổi họp, các ý kiến đều nhấn mạnh sandbox không đồng nghĩa với “thả nổi”. Mọi hoạt động thử nghiệm đều phải tuân thủ các nguyên tắc về an toàn, bảo mật dữ liệu, quyền lợi người dùng và trách nhiệm xã hội. Phạm vi thử nghiệm được giới hạn rõ ràng về thời gian, không gian và đối tượng tham gia.

Cách tiếp cận này cho thấy TP.HCM lựa chọn con đường thận trọng nhưng không bảo thủ. Cho phép thử nghiệm, chấp nhận rủi ro có kiểm soát, song vẫn giữ vai trò quản lý của Nhà nước. Đây là điểm cân bằng khó, nhưng cần thiết nếu muốn thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh.

Doanh nghiệp kỳ vọng gì từ sandbox?

Việc đề án đặt vấn đề sandbox ngay từ giai đoạn công bố được cộng đồng doanh nghiệp và startup đánh giá cao. Nhiều doanh nghiệp cho rằng cơ chế thử nghiệm là “chìa khóa” để họ mạnh dạn đầu tư vào nghiên cứu - phát triển, thay vì chỉ dừng ở gia công hoặc ứng dụng công nghệ sẵn có.

Ông Đặng Tấn Đức, Viện trưởng Viện nghiên cứu và phát triển Tập đoàn Becamex - Nhà đầu tư chiến lược đô thị khoa học công nghệ TP.HCM.

Sandbox không chỉ tạo cơ hội cho startup, mà còn mở ra dư địa thử nghiệm cho các doanh nghiệp lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ số, logistics thông minh, đô thị thông minh, tài chính công nghệ hay sản xuất thông minh. Khi có không gian thử nghiệm rõ ràng, doanh nghiệp có thể giảm rủi ro pháp lý và chi phí thử sai.

Một điểm đáng chú ý trong đề án là sandbox không tách rời khỏi mục tiêu phát triển đô thị, mà được tích hợp vào cấu trúc của Đô thị Khoa học Công nghệ phía Bắc TP.HCM. Các công nghệ thử nghiệm được định hướng phục vụ trực tiếp cho quản lý đô thị, sản xuất, dịch vụ và đời sống người dân.

Cách làm này giúp sandbox không trở thành “sân chơi công nghệ thuần túy”, mà gắn với các bài toán cụ thể của đô thị: Giao thông, năng lượng, môi trường, logistics, quản trị công và chất lượng sống. Đây cũng là cách để đo lường hiệu quả thực chất của công nghệ, thay vì chỉ đánh giá trên khía cạnh kỹ thuật.

Từ góc độ quản lý, sandbox còn được xem là bước chuẩn bị quan trọng cho việc hoàn thiện khung pháp lý dài hạn. Những dữ liệu, kinh nghiệm thu được trong quá trình thử nghiệm sẽ là cơ sở để TP.HCM đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành các quy định mới phù hợp với thực tiễn.

Thy Huệ