Pháp: Tiểu thuyết nghi sử dụng AI bị loại khỏi danh sách giải Renaudot

Ảnh minh họa. (Ảnh: Hữu Chiến/TTXVN)

Theo phóng viên TTXVN tại Paris, tiểu thuyết C’était ça ou mourir (tạm dịch: Không làm thế thì chỉ còn đường chết) của nhà văn Canada gốc Haiti Thélyson Orélien đã bị loại khỏi danh sách cuối cùng của giải thưởng văn học Renaudot năm 2026, công bố ngày 28/10.

Quyết định này diễn ra trong bối cảnh tác phẩm vướng tranh cãi về việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình sáng tác.

Theo các báo chuyên ngành xuất bản của Pháp là ActuaLitté và Livres Hebdo, danh sách cuối cùng gồm 6 tiểu thuyết và 4 tác phẩm tiểu luận. Trước đó, cuốn sách của Orélien vẫn được giữ lại trong danh sách tuyển chọn ngày 7/10, dù đã bị loại khỏi cuộc đua giải Goncourt ngày 25/9 giữa những cáo buộc đạo văn và nghi vấn sử dụng AI.

Ban giám khảo Renaudot chưa công bố lý do cụ thể khiến tác phẩm không được chọn vào vòng cuối. Kết quả giải thưởng dự kiến được công bố ngày 3/11 tại nhà hàng Drouant ở Paris, sau lễ trao giải Goncourt.

Tranh cãi gia tăng sau khi nhà xuất bản Les Éditions du Boréal tại Québec (Canada) thông báo ngày 21/10 chấm dứt hợp tác với Orélien, không tái bản cuốn tiểu thuyết và không xuất bản thêm sách của ông.

Theo nhà xuất bản, kết quả phân tích độc lập các phiên bản bản thảo cho thấy dấu vết liên quan đến AI trong dữ liệu kỹ thuật của một số tệp tài liệu. Boréal cho rằng những phát hiện này không phù hợp với các cam kết trước đó của tác giả, làm tổn hại quan hệ tin cậy giữa hai bên. Tuy nhiên, nhà xuất bản thừa nhận chưa xác định được mức độ AI tham gia vào quá trình sáng tác.

Về phía tác giả, trong cuộc trao đổi với nhật báo Libération ngày 21/10, được ActuaLitté dẫn lại, Orélien khẳng định chính ông viết cuốn tiểu thuyết. Nhà văn cho biết đã sử dụng các công cụ số để nghiên cứu lịch sử và dịch thuật, nhưng bác bỏ việc giao cho AI viết tác phẩm.

Được nhà xuất bản Grasset phát hành tại Pháp từ ngày 19/8, C’était ça ou mourir là tiểu thuyết đầu tay của Orélien. Tác phẩm kể về Jonas Dorléon, một giáo viên lịch sử Haiti buộc phải rời quê hương sau khi khu phố của mình tại thủ đô Port-au-Prince bị bạo lực tàn phá.

Trên hành trình qua nhiều nước châu Mỹ để tìm đường tới Canada đoàn tụ với người thân, nhân vật phải đối mặt với những khó khăn của hành trình di cư. Cuốn sách từng giành giải Tiểu thuyết năm 2026 do hệ thống bán lẻ sách và sản phẩm văn hóa Fnac trao tặng.

Danh sách cuối cùng của giải Renaudot còn 5 tiểu thuyết gồm Le Palais của François-Henri Désérable, La Méthode của David Djaïz, Un corps indocile của Osvalde Lewat, Eugénie sous les bombes của Anne Percin và Heures sauvages của Marie Petitcuénot.

Ở hạng mục tiểu luận, 4 tác giả tiếp tục tranh giải là Jean-Paul Enthoven, Christophe Ono-dit-Biot, Olivier Rolin và Joy Sorman.

Giải Renaudot được thành lập năm 1926, do một nhóm nhà báo trong thời gian chờ công bố kết quả giải Goncourt. Năm 2026 đánh dấu 100 năm ra đời của giải thưởng này./.