Pháp tìm hướng phát triển trung tâm dữ liệu xanh ngay trong lòng đô thị

Theo báo La Tribune của Pháp, trong bối cảnh nhu cầu lưu trữ và xử lý dữ liệu tăng nhanh, việc xây dựng các trung tâm dữ liệu (data center) đang vấp phải sự phản đối tại nhiều địa phương ở Pháp do lo ngại tiêu thụ năng lượng, sử dụng nước, tiếng ồn và tác động môi trường. Trước thực tế này, một số doanh nghiệp đang thử nghiệm mô hình trung tâm dữ liệu quy mô nhỏ ngay trong đô thị, hướng tới tiết kiệm năng lượng, phục vụ nhu cầu địa phương và tận dụng nhiệt thải để sưởi ấm nhà ở. Phocea DC tại thành phố Marseille là một ví dụ đáng chú ý.

Trung tâm dữ liệu giữ vai trò quan trọng trong hệ thống hạ tầng kỹ thuật số. Ảnh minh họa: TTXVN

Năm 2023, doanh nghiệp Phocea DC do kỹ sư Damien Desanti sáng lập đã cải tạo một nhà kho logistics cũ bỏ hoang tại quận 3, Marseille, thành trung tâm dữ liệu DC-M1. Công trình nằm giữa các khu dân cư, thể hiện cách tiếp cận khác với những trung tâm dữ liệu quy mô lớn thường được xây dựng tại khu công nghiệp hoặc ngoại ô.

Marseille có vị trí quan trọng trong ngành công nghiệp dữ liệu châu Âu nhờ kết nối với 18 tuyến cáp quang biển liên kết châu Âu với châu Á, châu Phi và Trung Đông. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của các trung tâm dữ liệu cũng gây tranh cãi. Sau khi tập đoàn Mỹ Digital Realty xây dựng trung tâm MRS1 tại trung tâm thành phố năm 2014, lo ngại về tiêu thụ năng lượng và tác động môi trường gia tăng, khiến chính quyền địa phương phải xem xét quản lý chặt chẽ hơn, ưu tiên các dự án có quy mô phù hợp, tiết kiệm tài nguyên và tạo giá trị tại chỗ.

Khác với các tập đoàn lớn, Phocea DC theo đuổi mô hình trung tâm dữ liệu nhỏ, độc lập và phục vụ khách hàng địa phương. DC-M1 có diện tích 1.700 m², công suất tổng cộng 1,2 MW, công suất công nghệ thông tin 600 kW và khoảng 250 tủ máy chủ. Hệ thống được thiết kế theo tiêu chuẩn Tier III, với các thiết bị dự phòng nhằm bảo đảm hoạt động liên tục khi xảy ra sự cố.

Về môi trường, doanh nghiệp sử dụng nguồn điện có chứng nhận 100% tái tạo theo hợp đồng cung ứng với EDF, đồng thời đặt mục tiêu đạt chỉ số hiệu quả sử dụng năng lượng (PUE) 1,2. Trung tâm sử dụng hệ thống làm mát bằng không khí, thu gom nhiệt từ các máy chủ và đưa qua hệ thống điều hòa để duy trì nhiệt độ khoảng 24 độ C. Doanh nghiệp cũng thử nghiệm công nghệ làm mát bằng chất lỏng, trong đó máy chủ được nhúng trong bể dầu để tản nhiệt. Giải pháp này có tiềm năng giảm đáng kể chi phí điện, nhất là đối với các hệ thống tính toán phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), nhưng chi phí bảo trì còn cao và chưa được Nvidia xác nhận về khả năng tương thích.

Đáng chú ý, Phocea DC lựa chọn không sử dụng nước để làm mát máy chủ. Theo nhà sáng lập Damien Desanti, tại Pháp, làm mát bằng điện và điều hòa không khí có chi phí thấp hơn so với việc khai thác lượng nước lớn như một số trung tâm dữ liệu khổng lồ tại Mỹ. Đây cũng là giải pháp nhằm hạn chế sức ép lên nguồn tài nguyên nước.

Một lợi thế khác của mô hình này là khả năng tận dụng nhiệt thải. Phocea DC muốn kết nối DC-M1 với mạng lưới sưởi ấm đô thị để cung cấp nhiệt cho các khu dân cư, bệnh viện và trường học. Theo tính toán của doanh nghiệp, trung tâm có thể thu hồi khoảng 50% lượng nhiệt thải, đủ đáp ứng nhu cầu sưởi ấm của hơn 1.000 hộ gia đình trong bán kính 1,5 km.

Tuy nhiên, việc triển khai còn gặp trở ngại về hiệu quả kinh tế. DC-M1 đã sẵn sàng kết nối nhưng khoảng cách đường ống ngầm khoảng 200 m và sản lượng nhiệt hiện tại chưa đủ bảo đảm hiệu quả đầu tư cho đơn vị vận hành. Bên cạnh đó, trong khi ngành công nghệ thay đổi theo từng quý, các dự án hạ tầng công cộng thường mất ít nhất 5 năm từ khi hình thành ý tưởng đến lúc vận hành, gây khó khăn cho việc phối hợp.

Để tăng sự chấp nhận của người dân, Phocea DC đầu tư hệ thống cách âm, giảm tiếng ồn từ các máy phát điện dự phòng từ 84 dB trong phòng thiết bị xuống còn 42 dB bên ngoài. Các pin lithium cũng được bọc cách ly nhằm hạn chế nguy cơ sự cố nhiệt và cháy lan.

Doanh nghiệp dự kiến huy động 120 triệu euro trong 5 năm, một phần thông qua vay nợ, để xây dựng thêm hai trung tâm dữ liệu với tổng công suất 12 MW tại các khu vực La Timone và công viên Borély ở Marseille. Công ty hiện có 8 nhân viên và dự kiến tăng lên 30-35 người trong 5 năm tới. Doanh thu năm tài chính đầu tiên được dự báo đạt 1,5 triệu euro; các hợp đồng đã ký cho năm 2027 có giá trị 850.000 euro.

Trường hợp Phocea DC cho thấy Pháp đang tìm cách cân bằng giữa phát triển hạ tầng số và bảo vệ môi trường đô thị. Mô hình trung tâm dữ liệu nhỏ có ưu thế về khả năng phục vụ tại chỗ, tiết kiệm tài nguyên và tận dụng nhiệt thải. Tuy nhiên, để nhân rộng, cần giải quyết đồng thời bài toán hiệu quả đầu tư, kết nối hạ tầng, quy hoạch và sự đồng thuận của cộng đồng. Đây cũng là thách thức đối với Pháp trong nỗ lực phát triển năng lực xử lý dữ liệu và AI mà không gia tăng quá mức sức ép lên môi trường và nguồn lực địa phương.