Pháp và Liban thúc đẩy gia hạn nhiệm vụ gìn giữ hòa bình của LHQ

Lực lượng lâm thời của Liên hợp quốc tại Liban (UNIFIL) tuần tra tại biên giới Liban - Israel ở Marjayoun. Ảnh: THX/TTXVN

Theo báo chí Anh ngày 13/9, Chính phủ Liban đã gửi thư tới Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, cho rằng việc chấm dứt nhiệm vụ của Lực lượng lâm thời Liên hợp quốc tại Liban (UNIFIL) vào ngày 31/12/2026 là quá sớm.

Beirut đề nghị duy trì cơ chế hiện nay thêm một khoảng thời gian có giới hạn. Pháp và phần lớn thành viên Hội đồng Bảo an được cho là ủng hộ đề xuất này, bất chấp sự phản đối mạnh mẽ từ Israel.

Mỹ trước đây là một trong những bên thúc đẩy chấm dứt hoàn toàn hoạt động của UNIFIL, lực lượng đã hiện diện tại Liban gần 50 năm. Tuy nhiên, chưa rõ Washington có sử dụng quyền phủ quyết nếu Pháp trình một nghị quyết mới về việc gia hạn nhiệm vụ hay không.

Theo một nguồn tin am hiểu vấn đề, Mỹ gần đây mới nhận thấy một số nhiệm vụ do UNIFIL đảm nhiệm vẫn cần được duy trì sau khi lực lượng này rút đi. Tuy nhiên, hình thức thay thế cụ thể vẫn chưa được xác định.

Lo ngại khoảng trống an ninh

UNIFIL hiện có hơn 7.000 quân nhân. Nỗ lực duy trì lực lượng này diễn ra trong bối cảnh quân đội Israel kiểm soát một khu vực rộng lớn ở miền nam Liban và gần như hằng ngày tiến hành không kích các mục tiêu mà Israel cho là thành viên Hezbollah vi phạm lệnh ngừng bắn.

Israel hiện duy trì một vùng an ninh tự tuyên bố, sâu khoảng 10 km bên trong lãnh thổ Liban. Trong khi đó, Hezbollah tiếp tục bác bỏ yêu cầu giải giáp.

Hai thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian trong hai năm qua đều yêu cầu Hezbollah hạ vũ khí, quân đội Liban tiếp quản an ninh ở miền nam đất nước và lực lượng Israel rút khỏi khu vực đang kiểm soát. Việc thực hiện các điều khoản này đến nay vẫn diễn ra chậm.

Theo nghị quyết được thông qua năm 2025 dưới sức ép của Mỹ và Israel, nhiệm vụ của UNIFIL sẽ kết thúc vào cuối năm nay. Quá trình rút toàn bộ lực lượng dự kiến hoàn tất trong vòng một năm sau đó.

Đại sứ Liban tại Liên hợp quốc Ahmad Arafa cho rằng tình hình an ninh tại Liban và Trung Đông đã thay đổi mạnh kể từ khi quyết định trên được thông qua. Theo ông, kế hoạch chấm dứt nhiệm vụ của UNIFIL cần được xem xét thận trọng nhằm tránh tạo ra khoảng trống an ninh.

Israel lại cho rằng UNIFIL đã không hoàn thành nhiệm vụ ngăn Hezbollah xây dựng lực lượng quân sự ở miền nam Liban. Đại sứ Israel tại Liên hợp quốc Danny Danon khẳng định quyết định chấm dứt nhiệm vụ đã được đưa ra và không có lý do để đảo ngược.

UNIFIL được thành lập năm 1978 sau khi xung đột bùng phát giữa Israel và các nhóm vũ trang Palestine tại Liban. Quy mô cùng phạm vi hoạt động của lực lượng này sau đó được mở rộng, với binh sĩ từ 50 quốc gia được triển khai để giám sát các thỏa thuận ngừng bắn và ngăn vũ khí trái phép xuất hiện tại miền nam Liban.

Chưa tìm được lực lượng thay thế

Pháp đã vận động quốc tế trong nhiều tháng nhằm thành lập một phái bộ mới thay thế UNIFIL, trong đó có nhiệm vụ hỗ trợ quân sự và huấn luyện quân đội Liban. Paris hiện đóng góp khoảng 600 binh sĩ cho UNIFIL.

Các phương án từng được thảo luận gồm một phái bộ Liên hợp quốc thu gọn, lực lượng của Pháp hoặc Liên minh châu Âu, cũng như sự tham gia của quân nhân Mỹ, Italy và Anh. Tuy nhiên, mọi lực lượng mới đều cần được Hội đồng Bảo an trao cơ sở pháp lý và quyền miễn trừ cần thiết.

Việc các vị trí của UNIFIL nhiều lần rơi vào làn đạn giữa Israel và Hezbollah cũng khiến quá trình tìm kiếm lực lượng thay thế trở nên khó khăn. Israel yêu cầu mọi phái bộ mới phải được thống nhất trong các cuộc đàm phán trực tiếp với Beirut do Mỹ làm trung gian, thay vì được áp đặt từ bên ngoài.

Giao tranh kể từ đợt xung đột gần nhất đã khiến hơn 4.300 người tại Liban thiệt mạng và khoảng một triệu người phải rời bỏ nhà cửa. Hàng chục ngôi làng ở miền nam nước này bị tàn phá. Phía Israel cho biết các cuộc tấn công của Hezbollah cũng làm hơn 30 binh sĩ và dân thường nước này thiệt mạng.

Trong bối cảnh chưa có lực lượng thay thế phù hợp, đề xuất gia hạn UNIFIL được Pháp và Liban xem là giải pháp tạm thời nhằm hạn chế nguy cơ khoảng trống an ninh làm tình hình miền nam Liban thêm bất ổn.