Phật giáo Việt Nam và sứ mệnh đồng hành cùng dân tộc trong kỷ nguyên mới

Khơi dậy nguồn lực nội sinh từ truyền thống

Phát biểu tại hội thảo, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương Phạm Tất Thắng nhấn mạnh, hơn 2000 năm hiện diện trên đất nước Việt Nam, Phật giáo đã hòa quyện vào tâm hồn, lối sống và văn hóa dân tộc. Lịch sử đã chứng minh, Phật giáo Việt Nam luôn tìm thấy phương thức nhập thế phù hợp với từng giai đoạn lịch sử của đất nước.

Các đại biểu tại hội thảo

Theo PGS.TS Phạm Tất Thắng, trải qua các triều đại Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần với các bậc thiền sư và Phật hoàng Trần Nhân Tông, Phật giáo luôn gắn bó mật thiết với vận mệnh quốc gia, lấy tinh thần “Hộ quốc an dân” và “Cư trần lạc đạo” làm trọng.

Bước sang thời đại Hồ Chí Minh, truyền thống yêu nước ấy tiếp tục tỏa sáng khi nhiều tăng ni, Phật tử cởi áo cà sa khoác chiến bào, biến ngôi chùa thành cơ sở cách mạng, góp phần xứng đáng vào công cuộc kháng chiến cứu nước và thống nhất non sông.

Phó Bí thư Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương Phạm Tất Thắng phát biểu tại hội thảo

Đánh dấu mốc son lịch sử quan trọng, tháng 11/1981, Giáo hội Phật giáo Việt Nam chính thức được thành lập với phương châm hành đạo: “Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội”, trở thành mái nhà chung của tăng ni, Phật tử trong và ngoài nước.

“Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam luôn ghi nhận và đánh giá cao những đóng góp to lớn của Giáo hội trong việc củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tham gia tích cực các hoạt động an sinh xã hội, cứu trợ thiên tai và bồi đắp nền tảng đạo đức, văn hóa tinh thần của đất nước”, PGS.TS Phạm Tất Thắng khẳng định.

Bài trừ lệch chuẩn trong kỷ nguyên số

Phát biểu đề dẫn hội thảo, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, GS. TS. Lê Văn Lợi nhìn nhận: Bên cạnh tiềm năng to lớn đóng góp cho sự nghiệp phát triển đất nước, gồm: nguồn lực con người và mạng lưới tổ chức; giá trị tư tưởng, đạo đức và văn hóa; từ thiện và an sinh xã hội; giáo dục và hội nhập quốc tế, Phật giáo đang tồn tại những thách thức chủ quan và khách quan, làm hạn chế việc phát huy đầy đủ vai trò trong giai đoạn hiện nay và sắp tới.

Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, GS.TS. Lê Văn Lợi phát biểu đề dẫn tại hội thảo

GS. TS. Lê Văn Lợi lưu ý: đó là quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, chuyển đổi số và toàn cầu hóa đang làm biến đổi sâu sắc cấu trúc xã hội, lối sống và nhu cầu tinh thần của con người.

Đội ngũ tăng ni, nhất là đội ngũ có trình độ cao về Phật học, về khoa học xã hội, năng lực công nghệ, quản trị và ngoại ngữ, còn chưa thực sự đáp ứng đầy đủ yêu cầu.

Trong bối cảnh kinh tế thị trường và sự phát triển nhanh của mạng xã hội, công nghệ AI, vẫn còn những biểu hiện thương mại hóa, lệch chuẩn trong tu tập và thực hành Phật giáo.

Đặc biệt, theo GS.TS. Lê Văn Lợi "việc nhìn nhận đầy đủ văn hóa Phật giáo như một nguồn lực phát triển vẫn còn những nội dung cần tiếp tục hoàn thiện. Nghiên cứu về vai trò của Phật giáo trong phát triển xã hội cũng cần được đẩy mạnh theo hướng hiện đại, hệ thống, liên ngành và dựa trên dữ liệu thực chứng".

5 nhóm giải pháp phát triển Phật giáo trong kỷ nguyên mới

Hội thảo khoa học “Vai trò của Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên mới” đã nhận được hơn 120 tham luận của các nhà khoa học, nhà quản lý, chư tôn đức tập trung làm rõ vai trò và đường hướng phát triển của Phật giáo trong kỷ nguyên mới.

Hòa thượng Thích Thanh Nhiễu, Ủy viên thường trực Hội đồng chứng minh, Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam phát biểu chào mừng hội thảo

Các ý kiến, trao đổi trực tiếp tại hội thảo không chỉ đúc kết những vấn đề lý luận, lịch sử mà còn gắn với thực tiễn hoạt động của Giáo hội giai đoạn gần đây, đề xuất những kiến nghị cụ thể, có giá trị tham khảo cao. Trong đó, thống nhất 5 nhóm giải pháp cốt lõi.

Thứ nhất, làm sâu sắc thêm giá trị lịch sử, tư tưởng của Phật giáo Việt Nam, đặc biệt phát huy giá trị nhân văn cốt lõi, nhất là tinh thần “Hộ quốc an dân”, tư tưởng hòa hợp dân tộc và tinh thần nhập thế; phát huy vai trò của Phật giáo trong củng cố, phát huy khối đại đoàn kết toàn dân tộc; phát huy vai trò của tăng ni, Phật tử và Nhân dân trong việc thực hiện hai mục tiêu 100 năm; giữ gìn sự trong sáng của giáo lý nhân quả, từ bi và trí tuệ cốt lõi của đạo Phật...

Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, GS.TSKH.NGND Vũ Minh Giang trình bày tham luận tại hội thảo

Thứ hai, làm rõ vai trò của Phật giáo trong giáo dục đạo đức, xây dựng văn hóa, con người và gia đình, góp phần xây dựng đời sống đạo đức tốt đẹp trong xã hội, gia đình hạnh phúc và cộng đồng nhân ái; hỗ trợ sức khỏe tinh thần với phạm vi phù hợp và sự phối hợp của các cơ sở chuyên môn; nâng cao trách nhiệm của Phật giáo Việt Nam không chỉ thích ứng với sự thay đổi của đất nước mà còn tạo ra những giá trị mới cho đạo pháp, dân tộc và văn hóa, con người Việt Nam.

Thứ ba, tổng kết các mô hình an sinh xã hội, nhân đạo, bảo vệ môi trường có hiệu quả của Phật giáo; bảo đảm điều kiện để duy trì, nhân rộng, đảm bảo công khai, minh bạch đến đúng những người cần giúp đỡ, nhất là những khu vực khó khăn; hướng tới hỗ trợ mang tính lâu dài, ổn định cho người được giúp đỡ thay vì chỉ hỗ trợ tức thời.

Hội thảo “Vai trò của Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên mới” do Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp với Ban Giáo dục Phật giáo Trung ương tổ chức sáng 2/11

Thứ tư, nhận diện thời cơ, thách thức đối với Phật giáo trong thời kỳ số và hội nhập quốc tế; số hóa kinh điển, đào tạo, hoằng pháp và quản trị giáo hội; sử dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm, phân định rõ nhập thế chân chính với những biểu hiện thế tục, thương mại hóa.

Thứ năm, tích cực bài trừ các hoạt động lệch chuẩn, mê tín đoan trang, lợi dụng tâm linh; các thực hành tu tập trái pháp luật, lệch chuẩn; lạm dụng mạng xã hội để thương mại hóa hoặc tầm thường hóa đạo pháp.