Phát hiện choáng váng ở 'hang động của loài người khác' Rising Star

Kết quả phân tích những chiếc răng 335.000-241.000 năm tuổi được tìm thấy trong hệ thống hang động Rising Star ở Nam Phi vừa đem đến một trong những câu đố khó giải thích nhất trong lịch sử loài người: Dường như loài người cổ đại Homo naledi đã biết chôn cất đồng loại từ hàng trăm ngàn năm trước, nhưng chỉ phụ nữ!

Các nhà nghiên cứu khai quật hệ thống "hang động của loài người khác" Rising Star ở Nam Phi - Ảnh: NATIONAL GEOGRAPHIC

Theo CNN, những chiếc răng được phân tích đến từ 20 người cổ đại thuộc loài Homo naledi, một loài người đã tuyệt chủng cùng thuộc chi Homo với chúng ta, được mô tả lần đầu từ năm 2015.

Mặc dù có bộ não không lớn hơn nhiều so với tinh tinh, các nhà nghiên cứu đã đưa ra giả thuyết rằng loài này đã chôn cất người quá cố trong hang động một cách có chủ đích.

Hành động này thể hiện một tập tục tinh vi từng được coi là đặc trưng riêng của loài người hiện đại Homo sapiens. Vì vậy, nếu được xác nhận, phát hiện về người Homo naledi sẽ làm đảo lộn đáng kể hiểu biết về lịch sử nhân loại nói chung.

Việc tất cả những người Homo naledi được phân tích men răng đều là phụ nữ làm gia tăng đáng kể sự phức tạp.

"Khi những kết quả này được công bố, rất nhiều nhà khoa học đã khá lo lắng. Đây không phải là điều chúng tôi mong đợi" - nhà cổ nhân học Lee Berger từ National Geographic, người dẫn đầu các cuộc khai quật ở Rising Star, đồng tác giả cuộc nghiên cứu, cho biết.

Hai phòng thí nghiệm đã chạy dữ liệu này để chắc chắn không xảy ra lỗi.

Hộp sọ loài người cổ Homo naledi - Ảnh: NATIONAL GEOGRAPHIC

Nhà khoa học phân tử Palesa Madupe từ Đại học Copenhagen (Đan Mạch) và Viện Nhân chủng học và tiến hóa Max Planck (Đức) cho biết họ đã tìm kiếm hiện diện của protein amelogenin phiên bản nam trong - loại protein chỉ có trên nhiễm sắc thể Y của nam giới - trên những chiếc răng này, nhưng hoàn toàn không thấy.

Nhóm tác giả đưa ra 2 giả thuyết khoa học đối lập giải thích hiện tượng này.

Giả thuyết thứ nhất là loài người Homo naledi thực sự đã có tập tục mai táng có ý thức và có sự thiên vị về giới.

Họ cũng loại giả thuyết rằng nhóm phụ nãy này gặp nạn, vì nếu là nhóm mẹ và con nhỏ thì phải có sự xuất hiện của các bé trai, nhưng các hóa thạch trẻ em được tìm thấy ở đây cũng không mang đặc điểm giống đực.

Giả thuyết thứ 2 phức tạp hơn: Không loại trừ khả năng quần thể này có giống đực, nhưng gene AMELY (quy định protein amelogenin-Y) đã bị đột biến hoặc xóa bỏ hoàn toàn theo thời gian trong toàn bộ quần thể.

Hiện tượng mất hoàn toàn gene này từng được ghi nhận ở một số đàn ông hiện đại và trong DNA của một người Neanderthal cổ đại.

Các giả thuyết này đều cần kiểm chứng thêm, nhưng dù cái nào đúng, chúng là minh chứng cho thấy lịch sử các loài người là một hành trình vô cùng phức tạp và nhiều "ngã rẽ" bất ngờ.