Những thảm họa địa chấn khốc liệt nhất lịch sử Mỹ Latinh

Nếu tình hình xấu đi, thảm họa này có thể vượt qua trận động đất năm 1967 với 240 người chết, trở thành cơn địa chấn tồi tệ nhất trong lịch sử hiện đại của quốc gia này.

Sự kiện bi thảm tại Venezuela một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về khu vực Mỹ Latinh. Đây là nơi tọa lạc của những đới đứt gãy kiến tạo vô cùng phức tạp, từng chứng kiến vô số thảm họa tàn khốc, kéo theo sự phá hủy diện rộng và thiệt hại nhân mạng khổng lồ.

Trận động đất tại Haiti năm 2010 là một trong những thảm họa nghiêm trọng nhất tại khu vực Mỹ Latinh. Ảnh minh họa UN Photo.

Trong lịch sử khu vực, cơn địa chấn thảm khốc và đau thương nhất phải kể đến trận động đất 7 độ richter tại Haiti vào năm 2010. Dù có cường độ không lớn bằng nhiều trận động đất khác, thảm họa này đã cướp đi sinh mạng của 316.000 người, trở thành trận động đất gây tử vong nhiều thứ hai trong lịch sử nhân loại, chỉ sau trận động đất Thiểm Tây (Trung Quốc) năm 1556.

Sự tàn phá tột độ xảy ra do tâm chấn nằm ngay tại thủ đô Port-au-Prince đông đúc, nơi cơ sở hạ tầng yếu kém, các tòa nhà bê tông không được thiết kế để chịu rung lắc và hệ thống phản ứng với thảm họa gần như tê liệt. Thiệt hại kinh tế ước tính lên tới 8 tỷ USD, tương đương gần 120% GDP năm 2009 của quốc gia vùng Caribe này.

Nằm dọc theo những vành đai bất ổn của vỏ Trái đất, các quốc gia Nam Mỹ khác cũng không ít lần hứng chịu sự giận dữ của thiên nhiên. Vào giữa tháng 8/1868, một cụm động đất đạt đỉnh với cường độ 7,7 độ richter đã xé toạc khu vực biên giới Ecuador và Colombia.

Giới chức đương thời miêu tả thành phố Ibarra đã bị biến thành một “nghĩa trang khổng lồ và ảm đạm” chỉ trong vòng chưa đầy ba giây khi người dân đang say giấc, kéo theo sinh mạng của 40.000 người tại Ecuador và 30.000 người tại Colombia.

Cũng tại Ecuador, cơn địa chấn mạnh nhất từng được ghi nhận diễn ra vào năm 1797 với cường độ 8,3 độ richter, gây ra sạt lở đất nghiêm trọng, san phẳng nhiều thành phố trong tích tắc và giết chết 40.000 người.

Khủng khiếp không kém là thảm họa năm 1970 tại Peru. Một trận động đất dưới đáy biển mạnh 7,9 độ đã làm vỡ sườn phía bắc của ngọn núi cao nhất nước này, kích hoạt trận lở đất gây thương vong nhất lịch sử.

Khối băng và đá khổng lồ lao xuống với vận tốc lên tới 335 km/h, chôn vùi hai thị trấn Yungay và Ranrahirca dưới lớp bùn lầy sâu tới 4 m. Ước tính có 66.794 người đã thiệt mạng và gần một triệu người rơi vào cảnh màn trời chiếu đất.

Tại Chile, bên cạnh trận động đất kỷ lục mạnh 9,5 độ năm 1960, cơn địa chấn gây thương vong lớn nhất lại là trận 8,3 độ richter ở thành phố Chillan vào năm 1939. Khoảng 30.000 người đã tử vong, phần lớn là do sự sụp đổ của các công trình làm bằng gạch bùn, thiếu vắng hoàn toàn các tiêu chuẩn kỹ thuật kháng chấn.

Đau thương từ sự kiện này đã thúc đẩy Chile ban hành quy chuẩn xây dựng chống động đất đầu tiên. Trước đó vào năm 1868, một trận động đất 8,5 độ richter tại Arica (khi đó thuộc Peru, nay thuộc Chile) cũng giết chết 25.000 người và kích hoạt một cơn sóng thần tàn phá các thành phố cảng, tạo ra những đợt sóng lan tới tận Hawaii và New Zealand.

Năm 1976, chấn động mạnh 7,5 độ richter tấn công thủ đô Guatemala City của Guatemala vào lúc rạng sáng đã xóa sổ vô số ngôi nhà bằng gạch bùn, phá hủy 40% số bệnh viện trên cả nước, cướp đi 23.000 sinh mạng và khiến 1,2 triệu người mất nhà cửa.

Với Venezuela, quốc gia đang vật lộn với thảm họa hiện tại, lịch sử nước này cũng từng ghi nhận những cơn địa chấn kinh hoàng. Năm 1812, một chuỗi ba trận động đất mạnh 7,7 độ richter đã phá hủy 90% thủ đô Caracas và cướp đi sinh mạng của 26.000 người.

Xa hơn nữa vào năm 1797, một trận động đất giết chết 16.000 người tại Cumana, còn được các nhà khoa học đương thời ghi nhận kèm theo những hiện tượng kỳ lạ như tiếng gầm dưới lòng đất, mùi lưu huỳnh nồng nặc và những ngọn lửa phụt lên từ mặt đất.

Ngoài ra, không thể bỏ qua trận động đất tàn phá thành phố Mendoza của Argentina vào lúc nửa đêm năm 1861. Dù cường độ ước tính chỉ khoảng 7,2 độ richter, cơn địa chấn này đã giết chết 14.000 người, phá hủy hầu hết các công trình lớn bao gồm Vương cung thánh đường San Francisco. Những ngọn đèn khí gas phổ biến thời bấy giờ đã châm ngòi cho hàng loạt đám cháy kéo dài nhiều ngày, biến thành phố thành đống tro tàn trong bầu không khí hoảng loạn và cướp bóc diện rộng.

Dữ liệu trên được tổng hợp từ Trung tâm thông tin môi trường quốc gia Mỹ và Cơ sở dữ liệu động đất quan trọng của dịch vụ dữ liệu Geophysics.