Phát hiện điểm yếu di truyền của ung thư tế bào nhỏ

Các nhà khoa học đã phát hiện một điểm yếu di truyền trong một số loại ung thư nguy hiểm nhất, mở ra hướng nghiên cứu mới đối với những khối u phát triển nhanh, di căn sớm và khó điều trị.

Nghiên cứu tập trung vào ung thư thần kinh nội tiết tế bào nhỏ, có thể xuất hiện ở phổi, tuyến tiền liệt và buồng trứng. Đặc điểm thường gặp của các loại ung thư này là mất gene RB, vốn giữ vai trò kiểm soát sự phát triển của tế bào. Khi không còn RB, tế bào ung thư có thể nhân lên mất kiểm soát và né tránh các liệu pháp điều trị nhắm trúng đích.

Kết quả công bố trên Tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences cho thấy, việc mất gene RB cũng khiến tế bào ung thư phụ thuộc nhiều vào một protein có tên E2F3. Trong các thí nghiệm, khi E2F3 bị ức chế, sự phát triển của khối u dừng lại.

Các nhà khoa học gọi mối quan hệ này là hiện tượng “gây chết tổng hợp”. Tế bào ung thư vẫn có thể tồn tại khi thiếu RB, nhưng nếu E2F3 đồng thời bị loại bỏ hoặc ức chế, điểm yếu này sẽ đủ lớn để làm gián đoạn sự tồn tại của tế bào.

Theo nhóm nghiên cứu, việc phát triển phương pháp điều trị ung thư tế bào nhỏ, đặc biệt là ung thư tuyến tiền liệt tế bào nhỏ, lâu nay gặp khó khăn do thiếu các mô hình thí nghiệm đáng tin cậy. Để khắc phục, các nhà khoa học đã chỉnh sửa gene của tế bào tuyến tiền liệt bình thường ở người, khiến chúng mang những biến đổi giống tế bào ung thư, trong đó có việc mất hai gene quan trọng là RB và TP53. Các tế bào sau đó được nuôi thành cấu trúc mô ba chiều và sử dụng để tạo khối u ở chuột. Những mô hình này có nhiều đặc điểm tương đồng với ung thư tuyến tiền liệt tế bào nhỏ ở người.

Nhóm nghiên cứu tiếp tục sử dụng kỹ thuật sàng lọc CRISPR trên toàn bộ hệ gene, phân tích hàng nghìn gene nhằm xác định những gene cần thiết cho sự sống của tế bào ung thư. Gần 1.400 gene quan trọng được phát hiện. Đáng chú ý, các ung thư tế bào nhỏ hình thành tại nhiều cơ quan khác nhau đều phụ thuộc vào E2F3.

Khi giảm mức E2F3 trong các tế bào ung thư thiếu RB, các nhà khoa học nhận thấy tế bào ngừng phân chia, không thể tạo thành cụm và trong một số trường hợp chết hẳn

Hiện chưa có thuốc tác động trực tiếp vào E2F3. Vì vậy, nhóm nghiên cứu thử ngăn chặn một con đường chuyển hóa tham gia sản xuất các thành phần cấu tạo DNA bằng cách ức chế enzyme DHODH. Biện pháp này giúp làm giảm mức E2F3 và làm chậm sự phát triển của khối u.

Một số thuốc ức chế DHODH, gồm leflunomide và teriflunomide, đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ phê duyệt để điều trị bệnh tự miễn. Điều này có thể giúp đẩy nhanh quá trình đánh giá khả năng sử dụng các thuốc hiện có trong điều trị ung thư.

Nghiên cứu vẫn ở giai đoạn đầu, nhưng cung cấp thêm hiểu biết về cơ chế hoạt động của các loại ung thư tế bào nhỏ và xác định một hướng phát triển phương pháp điều trị trong tương lai.