Phát hiện hành tinh khổng lồ 'ẩn nấp' trước mắt các nhà thiên văn suốt 11 năm

Trò chơi trốn tìm 11 năm kết thúc khi kính James Webb hé lộ hành tinh mờ nhất từng được chụp ảnh.

Các nhà thiên văn học vừa phát hiện ra hành tinh Beta Pictoris d quay quanh một ngôi sao trẻ chỉ cách Trái Đất 63 năm ánh sáng. Hành tinh khí khổng lồ này mờ hơn khoảng 100 lần so với Beta Pictoris b, khiến nó trở thành hành tinh ngoại mờ nhất từng được chụp ảnh trực tiếp từ mặt đất. Điều ngạc nhiên là vật thể này đã ẩn nấp trong dữ liệu quan sát lưu trữ của kính thiên văn suốt 11 năm qua. Phát hiện tình cờ này xảy ra khi các nhà khoa học sử dụng thiết bị ERIS trên kính thiên văn The Very Large để nghiên cứu hệ sao.

Sao Beta Pictoris nằm cách Trái Đất khoảng hơn 60 năm ánh sáng về phía chòm sao Pictor.

Hệ sao Beta Pictoris mới chỉ khoảng 20 triệu năm tuổi, rất non trẻ nếu so với độ tuổi 4,6 tỷ năm của Mặt Trời. Nhờ đó, các nhà khoa học có cơ hội hiếm hoi để quan sát quá trình hình thành đĩa mảnh vỡ cùng các hành tinh. Việc đối chiếu lại dữ liệu từ kính VLT và SPHERE đã xác nhận sự xuất hiện liên tục của Beta Pictoris d qua nhiều năm. Các dữ liệu cho thấy hành tinh này cách sao mẹ khoảng 26 đơn vị thiên văn và mất khoảng 91 năm để hoàn thành một vòng quỹ đạo.

Khám phá bầu khí quyển và lời giải cho cấu trúc đĩa mảnh vỡ

Beta Pictoris d có khối lượng ước tính khoảng 2,4 lần Sao Mộc, nhẹ hơn và lạnh hơn đáng kể so với hai hành tinh b và c cùng hệ. Do phát ra rất ít ánh sáng hồng ngoại, việc chụp ảnh trực tiếp hành tinh này là một thách thức cực kỳ lớn. Đội ngũ nghiên cứu độc lập sử dụng Kính thiên văn Không gian James Webb (JWST) cũng đã xác nhận sự tồn tại của nó. Thông qua phân tích dấu hiệu phân tử trong khí quyển, kính JWST đã tìm thấy bằng chứng của metal, carbon monoxit và hơi nước.

Phương pháp này giúp các nhà khoa học dễ dàng phân biệt bầu khí quyển hành tinh với đĩa bụi sáng xung quanh. Sự kiện này biến Beta Pictoris thành hệ sao thứ hai được con người chụp ảnh trực tiếp nhiều hơn hai hành tinh. Vì cả ba hành tinh cùng sinh ra từ một đĩa khí và bụi ban đầu, các nhà thiên văn có thể dễ dàng so sánh sự phát triển của chúng. Bên cạnh đó, lực hấp dẫn của Beta Pictoris d cũng giúp giải thích lý do đĩa mảnh vỡ của hệ sao có ranh giới bên trong rất rõ ràng.

Beta Pictoris d được đánh dấu bằng mũi tên, hành tinh khí khổng lồ này có khối lượng gấp khoảng 2,4 lần sao Mộc; dải ngang là đĩa mảnh vụn nhìn nghiêng của hệ thống.

Việc tìm thấy Beta Pictoris d cho thấy nhiều kho báu vũ trụ vẫn đang ẩn giấu trong các kho dữ liệu thiên văn cũ. Những mẫu kính The Very Large trong tương lai hứa hẹn sẽ tiếp tục tìm ra thêm nhiều hành tinh mờ nhạt khác. Giới nghiên cứu tin rằng các hệ hành tinh khổng lồ thường có sự đồng hành của nhiều thế giới nhỏ hơn xung quanh. Khám phá mới này mở ra hy vọng tìm thấy những hành tinh ngoại vẫn đang ẩn mình trong ánh hào quang của sao mẹ.

An An (theo TechSciDaily)

Nguồn Người Đưa Tin: https://nguoiduatin.vn/phat-hien-hanh-tinh-khong-lo-an-nap-truoc-mat-cac-nha-thien-van-suot-11-nam-20426030804500248.htm