Phát hiện hệ thống phòng thủ quy mô lớn cổ nhất Bắc Phi

Công trình mới được phát hiện gồm một hào lớn và đê đất, có niên đại từ đầu đến giữa thiên niên kỷ thứ II trước Công nguyên, tức khoảng 3.500-4.000 năm trước. Phát hiện cung cấp bằng chứng về một giai đoạn cư trú thời kỳ Đồ đồng trước đây chưa được ghi nhận tại di chỉ này.

Theo các nhà nghiên cứu, phát hiện có ý nghĩa đặc biệt bởi các nghiên cứu trước đây tại Oued Beht chủ yếu tập trung vào giai đoạn cư trú cuối thời Đồ đá mới. Các cuộc khảo sát và khai quật từ năm 2022 đã cho thấy sự tồn tại của một khu định cư lớn, có niên đại từ giữa hay cuối thiên niên kỷ thứ IV đến đầu thiên niên kỷ thứ III trước Công nguyên.

Kết quả nghiên cứu mới cho thấy khu vực này tiếp tục có người cư trú và được cải tạo nhiều thế kỷ sau đó. Tổng cộng 17 mẫu được xác định niên đại bằng phương pháp đồng vị phóng xạ carbon (C-14) đã giúp xác định hoạt động nào diễn ra trước, hoạt động nào diễn ra sau và vào khoảng thời gian nào, đồng thời xác nhận các hoạt động tại đây trong thiên niên kỷ thứ II trước Công nguyên, trong đó có việc xây dựng hệ thống phòng thủ.

Hào và đê đất được bố trí ở phía Nam khu định cư, tận dụng địa hình tự nhiên của một dải gò. Quy mô đáng kể của các công trình đất cho thấy cộng đồng cư dân thời kỳ đó có khả năng tổ chức lao động tập thể và triển khai các hoạt động xây dựng theo kế hoạch. Theo các nhà nghiên cứu, phát hiện này bổ sung bằng chứng khảo cổ về cách thức các cộng đồng ở Tây Bắc Maroc tổ chức không gian cư trú và cải tạo cảnh quan xung quanh trong thời kỳ Đồ đồng.

Tại đây, trong thời kỳ Trung cổ, một bức tường đá quy mô lớn được xây dựng trên phần công trình phòng thủ cổ hơn. Những bằng chứng khảo cổ tại đây vì vậy phản ánh hoạt động của con người kéo dài khoảng 5.000 năm, từ các cộng đồng nông nghiệp thời Đồ đá mới, cư dân thời Đồ đồng đến các giai đoạn sử dụng di chỉ trong thời Trung cổ và những thời kỳ sau đó.

Dự án nghiên cứu được thực hiện với sự hợp tác giữa Viện Quốc gia Khoa học khảo cổ và Di sản Maroc (INSAP), Hội đồng Nghiên cứu quốc gia Italy (CNR), Viện Nghiên cứu Trung Đông và Viễn Đông Italy (ISMEO) và Đại học Cambridge của Anh. Nghiên cứu dựa trên kết quả khai quật và khảo sát được tiến hành từ năm 2023, tập trung vào các giai đoạn Đồ đá mới, Đồ đồng, Trung cổ và các thời kỳ sau đó tại Oued Beht.

Các nhà khảo cổ dự kiến tiếp tục khai quật tại di chỉ nhằm làm rõ hơn đặc điểm của cộng đồng từng sinh sống tại đây cũng như quá trình họ tổ chức và biến đổi cảnh quan trong thời kỳ tiền sử của Maroc.