Phát hiện loài nhện 'mặt cười' mới tại vùng núi cao Himalaya

Thế giới tự nhiên luôn ẩn chứa những bí ẩn vượt quá sức tưởng tượng của con người. Một nghiên cứu khoa học cho thấy nhân loại mới chỉ khám phá ra khoảng 13% đến 18% các loài sinh vật sống trên Trái Đất. Minh chứng rõ nhất cho điều này là phát hiện tình cờ của các nhà khoa học tại vùng núi cao Uttarakhand (Ấn Độ).

Ban đầu, nhóm nghiên cứu từ Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Khu vực và Viện Nghiên cứu Lâm nghiệp chỉ đến đây để khảo sát về loài kiến. Tuy nhiên, họ vô tình tìm thấy một loài nhện hoàn toàn mới và đặt tên là nhện mặt cười Himalaya (Theridion himalayana). Đây là loài nhện mặt cười thứ hai được biết đến trên thế giới, bên cạnh loài nhện mặt cười nổi tiếng tại Hawaii.

Nhện mặt cười có thân trong suốt, vì vậy chúng có thể trông có màu sắc khác nhau tùy thuộc vào thức ăn chúng ăn. (Ảnh: Wikimedia)

Cái tên đáng yêu của loài nhện này bắt nguồn từ các họa tiết và chấm màu sắc độc đáo trên lưng bụng của chúng, trông giống hệt một khuôn mặt đang cười. Qua quá trình thu thập hơn 60 mẫu vật, các nhà nghiên cứu ghi nhận loài nhện này có tới 32 biến thể màu sắc khác nhau, từ vàng, trắng, đen cho đến xanh lá cây và cam.

Giới khoa học nhận định sự đa dạng về hoa văn này là một cơ chế tự vệ thông minh, khiến các loài săn mồi như chim bị rối loạn thị giác và khó nhận diện chính xác hình dạng của nhện. Dù ngoại hình có phần kỳ dị, cả hai loài nhện mặt cười này đều không có nọc độc và hoàn toàn vô hại đối với con người.

Hình ảnh cận cảnh của Theridion grallator, còn được gọi là nhện mặt cười Hawaii, là một loài nhện thuộc họ Theridiidae sống ở quần đảo Hawaii. (Ảnh: Shutterstock)

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Evolutionary Systematics cũng chỉ ra hiện tượng dị hình giới tính rất rõ rệt ở loài nhện mới này. Trong khi nhện đực có màu sắc đơn giản và rất ít hoa văn, thì nhện cái lại sở hữu vẻ ngoài sặc sỡ. Thống kê cho thấy có đến 75,7% số nhện cái mang kiểu hình “Vòng trắng chấm đỏ”, trong khi tỷ lệ này ở nhện đực là 0%.

Nhà động vật học, Tiến sĩ Devi Priyadarshini cho biết: “Chúng tôi tin rằng sự khác biệt rõ rệt về màu sắc giữa hai giới tính có thể do yếu tố di truyền quyết định. Tuy nhiên, đây mới chỉ là giả thuyết ban đầu. Chúng tôi cần thêm thời gian để quan sát cách chúng sinh sản và cách các biến thể màu sắc này được di truyền qua các thế hệ.”

Tổng cộng có gần 600 loài nhện thuộc chi Theridion. (Ảnh: Sanja565658)

Điều khiến các nhà khoa học kinh ngạc nhất nằm ở kết quả phân tích dấu ấn DNA. Thử nghiệm di truyền cho thấy nhện mặt cười Himalaya có sự khác biệt trình tự gen lên tới 8,5% so với họ hàng ở Hawaii.

Điều này chứng minh hai loài nhện này không chung một gốc gần, mà chúng đã tự tiến hóa để hình thành nên hoa văn mặt cười trên bụng một cách hoàn toàn độc lập từ hàng triệu năm trước. Dù tiến hóa riêng biệt ở hai vùng địa lý xa xôi, hai loài nhện này lại có một điểm chung kỳ lạ là đều thích làm tổ và săn mồi xung quanh cây gừng. Đây sẽ là câu hỏi hóc búa tiếp theo thách thức các nhà nghiên cứu trong tương lai.