Phát hiện mới về Thành cổ Châu Sa của người Chăm cổ

Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi vừa hoàn tất đợt khai quật khảo cổ tại khu vực nội thành di tích Thành cổ Châu Sa, xã Tịnh Khê, Quảng Ngãi.

Ngày 10/6/2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ngãi đã ban hành Quyết định số 296/QĐ-SVHTTDL, cho phép Bảo tàng Tổng hợp tỉnh tiến hành khai quật khảo cổ khẩn cấp trên diện tích 100m2, gồm 2 hố ký hiệu H1 và H2 tại xóm Thành, từ ngày 9 - 19/7/2026.

Theo Phó Giám đốc Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi, TS. Đoàn Ngọc Khôi, tại hiện trường, đoàn khảo cổ phát hiện thêm 3 lò nung ngói mới, nâng tổng số lò nung được phát hiện tại khu vực này lên 4 lò. Đặc biệt, bên cạnh loại tường lò dày (trên 20cm) trước đây, phát hiện thêm loại lò mới có tường rất mỏng (chỉ khoảng 4,2cm) nhưng vẫn bảo đảm chức năng nung ngói.

Đoàn khảo cổ cũng phát hiện một bãi thải chứa nhiều ngói, sạn và than nằm xung quanh khu vực các lò nung - nơi người xưa dùng làm mặt bằng để phơi và chế tác sản phẩm. Những dấu tích này khẳng định khu vực nội thành Châu Sa từng là một quần thể công xưởng sản xuất vật liệu ngói quy mô lớn phục vụ các công trình đền đài, cung điện, có niên đại khoảng thế kỷ II - III sau CN, thuộc giai đoạn hậu Sa Huỳnh - tiền Chăm (thời kỳ hình thành các tiểu quốc).

Một trong 3 lò nung mới được phát hiện. Ảnh: Đinh Hương/TTXVN

Một trong 3 lò nung mới được phát hiện. Ảnh: Đinh Hương/TTXVN

Song song với các dấu tích kiến trúc, hàng loạt cổ vật có giá trị cao từ gốm gia dụng, ngói lợp mái cho đến các vật dụng mang tính tôn giáo và giao thương cũng được tìm thấy. Đây là “chìa khóa” giúp các nhà khoa học giải mã cấu trúc đô thị, đời sống sinh hoạt, kỹ nghệ sản xuất của cư dân cổ, làm rõ dòng chảy tiếp biến văn hóa của người Việt sau này.

Thành cổ Châu Sa được xây dựng trước thế kỷ X, là tòa thành đất duy nhất của người Chăm cổ còn tồn tại tương đối nguyên vẹn ở Việt Nam. Thành có quy mô lớn gồm hai vòng thành nội và thành ngoại, tựa vào các dãy núi tự nhiên và kết nối trực tiếp với mạng lưới giao thông đường thủy ra hai cửa biển Sa Kỳ và Đại Cổ Lũy. Di tích này đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa Quốc gia năm 1994.

Nhằm bảo tồn và phát huy bền vững giá trị di sản trước những phát hiện mới mang tính bước ngoặt, TS. Đoàn Ngọc Khôi kiến nghị cơ quan chức năng sớm thực hiện quy hoạch riêng cho di tích Thành cổ Châu Sa, đồng thời lập hồ sơ đề nghị công nhận là Di tích Quốc gia đặc biệt. Sau khi hoàn tất công tác thực địa, toàn bộ di vật, cổ vật thu được sẽ được đăng ký kiểm kê, bảo quản chuyên sâu và lưu giữ tạm thời tại Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi để lên phương án trưng bày, phục vụ công chúng trong thời gian tới.

H. Sen

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân: https://daibieunhandan.vn/phat-hien-moi-ve-thanh-co-chau-sa-cua-nguoi-cham-co-10424440.html