Phát hiện nghịch lý về cách tế bào con người lão hóa

Tự thực bào (autophagy) giúp tế bào thu gom protein hư hỏng và các thành phần không còn hoạt động bình thường, đưa chúng vào những khoang chuyên biệt để phân giải thành nguyên liệu có thể tái sử dụng.

Cơ chế này góp phần duy trì chất lượng tế bào và được xem là một phần quan trọng trong sức khỏe chuyển hóa.

Vận động nhẹ được khảo sát như một yếu tố ảnh hưởng sức khỏe tế bào.

Trong nhiều năm, giới khoa học thường coi sự suy giảm tự thực bào là một đặc điểm phổ biến của lão hóa. Quan điểm này được củng cố bởi nhiều nghiên cứu trên động vật và tế bào, nhưng bằng chứng trực tiếp trên người khỏe mạnh vẫn còn hạn chế.

Nhóm nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Y khoa Sanford Burnham Prebys, do Caroline Kumsta, trợ lý giáo sư tại Trung tâm Bệnh tim mạch và cơ, làm tác giả liên hệ, muốn kiểm tra xem quá trình này thực sự thay đổi như thế nào ở người.

Tự thực bào giúp phân giải thành phần tế bào hư hỏng.

Các nhà khoa học thu thập mẫu máu và da từ những người trong độ tuổi 23–72, những người tự báo cáo không mắc bệnh mạn tính.

Một phần tế bào da được chuyển đổi thành neuron cảm ứng để nhóm có thể so sánh hoạt động của hệ thống tự thực bào trong ba loại tế bào: tế bào máu, nguyên bào sợi da và neuron được tạo trong phòng thí nghiệm.

Nhóm phân tích các bản sao RNA, qua đó đánh giá hoạt động của những gene liên quan đến tự thực bào. Kết quả cho thấy thay đổi theo tuổi không diễn ra theo một chiều đơn giản.

Ở một số loại tế bào, dấu hiệu liên quan đến hệ thống tái chế tăng lên; ở loại khác, chúng giảm hoặc không thay đổi rõ rệt. Sự khác biệt còn liên quan đến giới tính.

Tự thực bào thường được xem là cơ chế bảo vệ tế bào, nhưng mức hoạt động cao không phải lúc nào cũng đồng nghĩa hệ thống hoạt động hiệu quả hơn.

Một tế bào có thể tăng biểu hiện gene liên quan đến dọn dẹp vì đang chịu nhiều áp lực hoặc có nhiều thành phần hư hỏng cần xử lý.

Điều đó tạo ra một nghịch lý: hoạt động của hệ thống tái chế tăng có thể phản ánh nỗ lực bù trừ trước tổn thương, chứ không nhất thiết cho thấy tế bào khỏe mạnh hơn.

Nghiên cứu vì vậy cảnh báo không nên sử dụng một chỉ dấu đơn lẻ để kết luận hệ thống tự thực bào ở mọi người cao tuổi đều đang hoạt động tốt hay xấu.

TS Caroline Kumsta, Viện Nghiên cứu Y học Sanford Burnham Prebys (SBP).

Nhóm nghiên cứu cũng xem xét mối liên hệ giữa vận động và những dấu hiệu liên quan đến tự thực bào ở người lớn tuổi. Kết quả sơ bộ gợi ý hoạt động thể chất nhẹ có thể giúp đưa một số mô hình tái chế tế bào theo hướng gần hơn với người trẻ.

Tuy nhiên, đây chưa phải thử nghiệm lớn chứng minh một chương trình vận động cụ thể sẽ đảo ngược lão hóa tế bào. Cần nhiều nghiên cứu hơn để xác định loại vận động, cường độ, thời lượng và những nhóm người có thể hưởng lợi.

Công trình được công bố trên Aging Cell với ý nghĩa chính là lão hóa ở cấp tế bào phức tạp hơn một quá trình giảm dần đồng loạt.

Tìm hiểu về cơ chế tự thực bào của cơ thể - Nghiên cứu đoạt giải Nobel danh giá.