Phát hiện nhiều ‘lỗ hổng’ tài chính tại TKV
Trích quỹ vượt mức, chậm nộp lợi nhuận vào ngân sách, công nợ lớn tại Tập đoàn công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đã được Thanh tra Chính phủ phát hiện.

Trụ sở TKV) tại Hà Nội. Ảnh: Hoàng Anh
Trích quỹ vượt mức, chậm nộp lợi nhuận vào ngân sách
Một trong những vấn đề đáng chú ý được Thanh tra Chính phủ chỉ ra tại Tập đoàn công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam là việc phân phối lợi nhuận tại một số công ty con chưa được thực hiện đầy đủ.
Theo kết luận thanh tra, trong giai đoạn 2020-2024, có tám công ty con của TKV chưa chia hết cổ tức từ lợi nhuận sau thuế. Lũy kế đến hết năm 2024, tổng lợi nhuận sau thuế chưa được phân phối tại các doanh nghiệp này lên gần 1.988 tỷ đồng.
Tính theo tỷ lệ cổ phần TKV nắm giữ, phần lợi nhuận tương ứng chưa được phân phối cho công ty mẹ là hơn 1.634 tỷ đồng.
Cả tám doanh nghiệp này đều có tỷ lệ vốn góp của nhà nước trên 50%, theo quy định, sau khi trích lập các quỹ, phần lợi nhuận sau thuế còn lại phải được chia hết cho các cổ đông góp vốn.
Thanh tra Chính phủ yêu cầu TKV chỉ đạo người đại diện phần vốn tại các doanh nghiệp rà soát, thực hiện phân phối hết lợi nhuận sau thuế theo quy định, trong đó chuyển phần cổ tức tương ứng với vốn góp của TKV về công ty mẹ để thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.
Một tồn tại khác là có 6 công ty con của TKV trích quỹ đầu tư phát triển vượt tỷ lệ cho phép, với tổng số tiền hơn 96,9 tỷ đồng. Khoản tiền này phải được hoàn nhập vào lợi nhuận sau thuế để chia cổ tức cho các cổ đông. Trong đó, phần cổ tức TKV được nhận thêm tương ứng khoảng 83 tỷ đồng.
Đến cuối năm 2024, số dư quỹ đầu tư phát triển tại 32 công ty con của TKV còn hơn 2.531 tỷ đồng.
Tại công ty mẹ, Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra việc trích lập dự phòng đầu tư tài chính cao hơn quy định, dẫn đến chậm nộp lợi nhuận còn lại vào ngân sách nhà nước.
Cụ thể, thực hiện kết luận trước đó của Thanh tra Bộ Tài chính, Công ty mẹ - TKV phải nộp ngân sách khoảng 129 tỷ đồng lợi nhuận còn lại của năm 2021 sau khi trích lập các quỹ. Khoản lợi nhuận này phát sinh từ việc doanh nghiệp trích lập dự phòng đầu tư tài chính cao hơn quy định.
Tuy nhiên, đến năm 2023, TKV mới kê khai và nộp khoản tiền trên vào ngân sách. Đến thời điểm thanh tra, doanh nghiệp vẫn chưa xác định và nộp tiền chậm nộp phát sinh trong giai đoạn 2021-2022 đối với khoản lợi nhuận này.
Công nợ lớn, chi phí khoán cao hơn thực tế
Tại ngày 31/12/2024, tổng nợ phải thu của Công ty mẹ - TKV đạt hơn 16.256 tỷ đồng. Trong đó, nợ quá hạn từ 6 tháng trở lên là hơn 111,4 tỷ đồng, tương đương 0,7% tổng nợ phải thu.
Đáng chú ý, còn một số khoản nợ khó đòi kéo dài nhiều năm, có nguy cơ không thu hồi được nhưng đến thời điểm thanh tra vẫn chưa được xử lý dứt điểm. Ngoài ra, số nợ phải thu chưa được đối chiếu, xác nhận với khách hàng là hơn 28,4 tỷ đồng.

Khai thác than là lĩnh vực kinh doanh cốt lõi của TKV. Ảnh minh hoạ: Hoàng Anh.
Ở chiều ngược lại, tổng nợ phải trả của công ty mẹ - TKV tại thời điểm cuối năm 2024 lên tới hơn 42.238 tỷ đồng. Tuy nhiên, hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu trong giai đoạn 2020-2024 đều dưới ba lần, nằm trong giới hạn cho phép.
Kết luận thanh tra cũng chỉ ra những bất cập trong quản lý tài sản và hạch toán chi phí tại tập đoàn và các đơn vị thành viên.
Cụ thể, chín chi nhánh và ba công ty con đã trích khấu hao tài sản cố định vượt mức quy định trong giai đoạn 2020-2024, với tổng số tiền khoảng 70 tỷ đồng.
Tại công ty mẹ, TKV còn hạch toán vào chi phí khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp hơn 10,96 tỷ đồng tiền sử dụng đất của hai khu đất chưa được đưa vào sử dụng, không phát sinh hoạt động sản xuất kinh doanh trong giai đoạn 2020-2022.
Đáng chú ý, trong giai đoạn 2020-2024, TKV giao khoán cho các đơn vị một số khoản chi phí cao hơn thực tế phát sinh, với tổng số tiền hơn 290,5 tỷ đồng.
Trong đó, hơn 99,4 tỷ đồng là các khoản tạm ứng cao hơn thực tế thực hiện, gồm chi phí lãi vay dài hạn, đền bù giải phóng mặt bằng và khoan thăm dò nâng cấp trữ lượng. Các đơn vị thuộc TKV chưa kê khai để hoàn trả khoản chênh lệch này. Khoảng 191 tỷ đồng còn lại phát sinh từ việc áp dụng đơn giá khoán một số yếu tố đầu vào như dầu, thép và điện cao hơn thực tế.
Từ những tồn tại trong hạch toán chi phí và thực hiện nghĩa vụ tài chính, Thanh tra Chính phủ kiến nghị TKV nộp bổ sung hơn 129 tỷ đồng thuế, phí vào ngân sách nhà nước.
Khoản tiền này gồm hơn 14 tỷ đồng thuế thu nhập doanh nghiệp do tính sai khấu hao tài sản cố định; gần 3,94 tỷ đồng thuế tài nguyên đối với tinh quặng sắt; hơn 2,19 tỷ đồng thuế thu nhập doanh nghiệp do hạch toán sai chi phí tiền thuê đất; hơn 92,64 tỷ đồng thuế thu nhập doanh nghiệp do tính sai chi phí được trừ liên quan đến tiền cấp quyền khai thác khoáng sản và hơn 16,3 tỷ đồng do áp sai giá tính tiền cấp quyền khai thác khoáng sản.
Đây là khoản kiến nghị xử lý thuế, phí theo kết luận thanh tra, khác với khoản 129,2 tỷ đồng lợi nhuận còn lại của năm 2021 mà TKV đã nộp ngân sách vào năm 2023 nhưng chưa xác định tiền chậm nộp.
Ngoài ra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị giảm trừ hơn 727,8 triệu đồng khi quyết toán hai hợp đồng và giảm tổng dự toán dự án Tân Yên - Đồng Tràng Bạch hơn 9,36 tỷ đồng.
Ở chiều ngược lại, cơ quan thanh tra đánh giá TKV vẫn bảo toàn được vốn chủ sở hữu, hằng năm kinh doanh có lãi và hoàn thành nghĩa vụ thuế, phí với Nhà nước trong giai đoạn 2020-2024.
Tuy nhiên, bên cạnh việc khắc phục các tồn tại về phân phối lợi nhuận, quản lý công nợ và chi phí, TKV còn phải đẩy nhanh tiến độ tái cơ cấu. Theo đề án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, tập đoàn phải thoái vốn tại 19 doanh nghiệp, nhưng đến thời điểm thanh tra mới hoàn thành tại 2 doanh nghiệp, còn 17 doanh nghiệp chưa hoàn tất.
Thanh tra Chính phủ yêu cầu TKV rà soát, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan; tổ chức thu hồi các khoản nợ khó đòi, sử dụng hiệu quả Quỹ đầu tư phát triển và xác định lại các khoản thuế, phí, doanh thu, chi phí, lợi nhuận cũng như việc trích lập các quỹ theo quy định.
Nguồn Nhà Quản Trị: https://theleader.vn/phat-hien-nhieu-lo-hong-tai-chinh-tai-tkv-d48671.html


