TP.HCM 'mở đường' thu hút 300.000 tỷ đồng vào khu thương mại tự do và logistics

Thành phố đang kỳ vọng phát triển khu thương mại tự do và khu logistics tích hợp để thu hút nhà đầu tư chiến lược, hình thành các trung tâm trung chuyển hàng hóa quy mô lớn. Trong đó, tổng vốn đầu tư hạ tầng khu thương mại tự do dự kiến khoảng 300.000 tỷ đồng trong giai đoạn đầu...

Khu thương mại tự do (FTZ). Ảnh minh họa.

Khu thương mại tự do (FTZ). Ảnh minh họa.

Ủy ban Nhân dân TP.HCM (UBND TP.HCM) vừa giao Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM chủ trì, phối hợp với các sở, ngành tham mưu triển khai Nghị quyết số 74/2026/NQ-HĐND về phát triển Khu thương mại tự do và Khu logistics tích hợp ngay trong tháng 11/2026.

Đây được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược tái cấu trúc không gian công nghiệp, thương mại và logistics của thành phố, đồng thời tạo thêm dư địa thu hút dòng vốn đầu tư trong nước và quốc tế. Theo định hướng của thành phố, các cơ chế ưu đãi sẽ tập trung vào việc thu hút nhà đầu tư chiến lược, phát triển hạ tầng logistics quy mô lớn và mở rộng các ngành công nghệ cao, dịch vụ có giá trị gia tăng lớn.

KỲ VỌNG THU HÚT DÒNG VỐN 300.000 TỶ ĐỒNG

Trước đó theo tờ trình của UBND TP.HCM tại kỳ họp thứ 6 HĐND thành phố diễn ra ngày 29-30/10, việc hình thành Khu thương mại tự do (FTZ) và Khu logistics tích hợp xuất phát từ yêu cầu khai thác hiệu quả hơn các lợi thế về công nghiệp, thương mại, dịch vụ, tài chính và hệ thống cảng biển.

Hiện TP.HCM có quy mô kinh tế khoảng 2,71 triệu tỷ đồng, đóng góp 23,5% GDP cả nước. Thành phố cũng là địa bàn tập trung khoảng 60-70% số doanh nghiệp logistics của Việt Nam, với hơn 15.300 doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực vận tải, kho bãi, kho ngoại quan, cảng biển và dịch vụ liên quan. Tuy nhiên, quy mô hoạt động vẫn chưa tương xứng với hiệu quả khai thác tối ưu. Trong đõ, logistics vẫn là một trong những khâu chịu nhiều áp lực về chi phí, kết nối hạ tầng và tổ chức không gian.

Chi phí logistics của Việt Nam hiện tương đương khoảng 16-17% GDP, trong đó chi phí vận tải có thể chiếm 50-70% tổng chi phí logistics, tùy theo ngành hàng và phương thức vận chuyển. Tuy nhiên hệ thống kho bãi còn phân tán, thiếu các trung tâm phân phối và đầu mối logistics quy mô lớn. Việc vận chuyển hàng hóa phải đi qua nhiều khu vực đô thị cũng làm gia tăng áp lực giao thông và chi phí vận hành.

TP.HCM có quy mô kinh tế khoảng 2,71 triệu tỷ đồng, đóng góp 23,5% GDP cả nước. Thành phố cũng là địa bàn tập trung khoảng 60-70% số doanh nghiệp logistics của Việt Nam, với hơn 15.300 doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực vận tải, kho bãi, kho ngoại quan, cảng biển và dịch vụ liên quan. 

Trong bối cảnh đó, Khu thương mại tự do được kỳ vọng trở thành không gian thu hút đầu tư, sản xuất, xuất nhập khẩu và cung cấp dịch vụ có giá trị gia tăng cao. Còn Khu logistics tích hợp sẽ đảm nhiệm vai trò phát triển hạ tầng lưu kho, phân phối, xử lý và trung chuyển hàng hóa.

Theo tính toán của thành phố, riêng FTZ có thể thu hút khoảng 300.000 tỷ đồng đầu tư hạ tầng trong giai đoạn đầu. Nếu triển khai thành công, dòng vốn từ các nhà đầu tư thứ cấp có thể tạo thêm giá trị tương đương 1,5-2% GDP của TP.HCM. Đây là quy mô nguồn lực đáng kể, nhất là trong bối cảnh thành phố đang tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới từ kinh tế số, dịch vụ chất lượng cao và kinh tế biển.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, TP.HCM xác định ưu tiên thu hút các dự án hạ tầng có quy mô vốn lớn. Cụ thể, dự án xây dựng bến cảng cần có vốn đầu tư từ 75.000 tỷ đồng; dự án hạ tầng Khu logistics tích hợp từ 25.000 tỷ đồng và dự án hạ tầng khu chức năng công nghiệp, đô thị, dịch vụ từ 20.000 tỷ đồng trở lên.

Về cơ chế đầu tư, thành phố đề xuất áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt đối với các dự án trong FTZ. Theo đó, nhà đầu tư nước ngoài thành lập tổ chức kinh tế trong khu vực này có thể được áp dụng cơ chế không phải thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước khi thành lập tổ chức kinh tế.

Các chính sách ưu đãi thuế cũng được thiết kế theo hướng tăng sức cạnh tranh trong thu hút dòng vốn chất lượng cao. Đối với các dự án đầu tư mới thuộc những ngành, lĩnh vực được ưu tiên như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, nghiên cứu và phát triển, vật liệu mới, hạ tầng số và năng lượng, mức thuế thu nhập doanh nghiệp đề xuất là 10% trong 20 năm; miễn thuế 4 năm đầu và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo. Các chính sách dự kiến áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2027.

TỔ CHỨC LẠI MẠNG LƯỚI LOGISTICS, KHAI THÁC LỢI THẾ CẢNG BIỂN VÀ SÂN BAY

Theo ông Bùi Tá Hoàng Vũ, Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, các thủ tục đầu tư và vấn đề thuế quan tại Khu thương mại tự do sẽ được tạo điều kiện thuận lợi hơn. Việc thu hút chuyên gia và người lao động cũng được hỗ trợ thông qua các cơ chế ưu đãi, miễn thuế.

Song song với việc xây dựng cơ chế thu hút đầu tư, TP.HCM đang định hướng hình thành mạng lưới trung tâm logistics có tính liên kết cao, gắn với các đầu mối giao thông và sản xuất trọng điểm.

Theo quy hoạch, thành phố có nhu cầu phát triển các trung tâm logistics hạt nhân tại Cát Lái, Long Bình, Linh Trung, Khu Công nghệ cao, Tân Kiên, Hiệp Phước, Củ Chi, Hóc Môn, Bình Khánh và khu vực Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất. Các trung tâm này sẽ được kết nối với những đầu mối hàng hóa vệ tinh phục vụ hoạt động thu gom, phân phối và trung chuyển.

Điểm khác biệt của mô hình Khu logistics tích hợp là ngoài chức năng kho bãi hoặc trung tâm phân phối đơn lẻ, khu vực này phải đáp ứng yêu cầu kết nối ít nhất hai phương thức vận tải. Đồng thời tích hợp hoạt động logistics với sản xuất, gia công hàng hóa, thương mại số và thương mại điện tử.

Các chức năng dự kiến bao gồm lưu kho, phân phối, vận tải, thương mại điện tử, dịch vụ bưu chính, hỗ trợ sản xuất, dịch vụ hải quan và các hoạt động logistics liên quan.

Hệ thống hạ tầng cũng phải bảo đảm khả năng kết nối đồng bộ với đường bộ, đường thủy, đường sắt, cảng biển, cảng hàng không và các khu vực sản xuất, tiêu dùng lớn. Thành phố định hướng phát triển logistics thông minh, tăng cường quản lý và chia sẻ dữ liệu, tự động hóa, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và thúc đẩy các công trình xanh.

Nhu cầu phát triển mạng lưới này càng rõ nét khi TP.HCM hiện có 105 khu chế xuất, khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 50.288 ha, chiếm khoảng 7,4% diện tích tự nhiên. Quy mô không gian công nghiệp lớn kéo theo nhu cầu vận chuyển nguyên liệu, bán thành phẩm, thành phẩm, lưu kho, đóng gói, kiểm hóa và phân phối hàng hóa ngày càng tăng.

Đặc biệt, sự phát triển của cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất và sân bay Long Thành được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng nhu cầu vận tải liên vùng và quốc tế.

Việc hình thành các trung tâm logistics tích hợp được kỳ vọng giúp nâng cao hiệu quả kết nối giữa khu vực sản xuất với hệ thống cảng biển, cảng hàng không và mạng lưới giao thông đa phương thức. Qua đó, vừa giảm chi phí lưu thông hàng hóa, vừa tăng khả năng thích ứng của nền kinh tế trước những biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Xa hơn, FTZ được kỳ vọng tạo ra một nền tảng thể chế thuận lợi để thu hút các tập đoàn thương mại quốc tế lớn đến TP.HCM, thiết lập các trung tâm điều phối dòng chảy hàng hóa trong khu vực. Từ đó, mô hình này có thể mở rộng dư địa thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài thế hệ mới, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng dịch vụ giá trị gia tăng cao, kinh tế số và kinh tế biển.

Tuy nhiên, hiệu quả của chiến lược sẽ phụ thuộc đáng kể vào tiến độ triển khai hạ tầng, tính đồng bộ của các cơ chế ưu đãi và khả năng kết nối thực chất giữa các trung tâm logistics với mạng lưới giao thông liên vùng và quốc tế.

Hoàng Tùng

Nguồn VnEconomy: https://vneconomy.vn/tphcm-mo-duong-thu-hut-300000-ty-dong-vao-khu-thuong-mai-tu-do-va-logistics.htm