Phát hiện xác tàu cổ nhất thế giới dưới biển, niên đại gần 5.000 năm

Ngoài khơi đảo Kekova, tỉnh Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, các nhà khảo cổ phát hiện xác tàu đắm từ thời kỳ Đồ đồng sớm, cùng thời điểm kim tự tháp Giza đang được xây dựng.

Cùng với xác tàu là nhiều bình gốm niên đại khoảng 4.400 - 4.700 năm. Các nhà khảo cổ cho rằng phát hiện có thể cung cấp thông tin quan trọng về lịch sử hàng hải và mạng lưới thương mại cổ đại ở Đông Địa Trung Hải.

Xác tàu có niên đại cùng thời điểm kim tự tháp Giza đang được xây dựng. (Ảnh: Getty Images)

Các nhà khoa học thuộc Đại học Akdeniz phát hiện dấu tích xác tàu ngoài khơi Kekova trong các cuộc khảo sát dưới nước vài năm trước. Xác tàu nằm ở độ sâu khoảng 30 mét dưới mặt nước, với các hiện vật nằm rải rác trên một sườn dốc dưới biển.

Đến năm 2026, hoạt động khai quật chính thức được triển khai dưới sự chủ trì của Bảo tàng Antalya, sau khi được Bộ Văn hóa và Du lịch Thổ Nhĩ Kỳ cấp phép.

Các bình gốm được cho là từng dùng để vận chuyển dầu ô liu hoặc rượu vang. Phân tích thành phần đất sét cho thấy chúng nhiều khả năng được sản xuất tại các xưởng gốm ở thung lũng Jordan, cách nơi phát hiện hàng trăm kilomet.

Đáng chú ý, những chiếc bình có kiểu dáng tương tự từng được tìm thấy gần các kim tự tháp Giza, Saqqara và Abusir ở Ai Cập, cũng như tại thành Troy và đảo Crete.

Điều này cho thấy hàng hóa trên con tàu có thể thuộc một mạng lưới thương mại rộng lớn, kết nối nhiều nền văn minh quanh Địa Trung Hải từ hàng nghìn năm trước.

Các nhà nghiên cứu giả định con tàu đã khởi hành từ một cảng trên bờ biển Levant, phía đông Địa Trung Hải, đang hướng đến thành Troy hoặc đảo Crete trước khi gặp nạn. Tuy nhiên, hành trình cụ thể của con tàu vẫn cần được làm rõ qua những cuộc khai quật tiếp theo.

Một chiếc bình cổ nằm sườn dốc dưới biển, trong khi thợ lặn chuẩn bị công tác đưa các hiện vật lên bờ. (Ảnh: Euronews)

Ngoài giá trị về lịch sử thương mại, các hiện vật còn hé lộ những chi tiết thú vị về cuộc sống của thủy thủ cổ đại.

Trong số những bình gốm được tìm thấy, một chiếc có hai lỗ trên thân cùng chín dấu khắc riêng biệt thu hút sự chú ý của các nhà khảo cổ. Kết quả kiểm tra ban đầu cho thấy đây có thể là loại bình dùng để khuấy sữa, phục vụ quá trình sản xuất phô mai hoặc bơ.

Từ đặc điểm này, nhóm nghiên cứu đặt giả thuyết rằng thủy thủ thời kỳ đó có thể mang theo dê trong những chuyến đi biển dài ngày. Họ vắt sữa ngay trên tàu, sau đó chế biến thành các sản phẩm từ sữa để bổ sung nguồn thực phẩm trong suốt hành trình.

Dù chưa được xác nhận, giả thuyết mở ra hướng nghiên cứu mới về điều kiện sinh hoạt, cách bảo quản thực phẩm và thói quen ăn uống của những người đi biển cách đây gần 5.000 năm.

Bộ trưởng Văn hóa và Du lịch Thổ Nhĩ Kỳ Mehmet Nuri Ersoy cho biết các nhà khoa học sẽ tiếp tục nghiên cứu các dấu tích dưới nước nhằm làm sáng tỏ lịch sử hàng hải của vùng Anatolia, đồng thời bảo tồn những di sản này cho các thế hệ tương lai.

Cuộc khai quật do Phó giáo sư Hakan Öniz phụ trách chuyên môn, được kỳ vọng cung cấp thêm bằng chứng về các tuyến giao thương đường biển và đời sống thủy thủ trong thời kỳ Đồ đồng Sớm.