Phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, tôn giáo tại TP Hồ Chí Minh

Chiều 12/11, tại Trung tâm Khởi nghiệp Sáng tạo TP Hồ Chí Minh, Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Hồ Chí Minh đã tổ chức Lễ phát động hưởng ứng Chương trình hành động phát triển văn hóa Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh trong lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo giai đoạn 2026 - 2030.

Ông Lê Quốc Phong, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, cùng đại diện cho các tổ chức tôn giáo, người có uy tín và đồng bào các dân tộc thiểu số tại Lễ phát động hưởng ứng Chương trình hành động phát triển văn hóa Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh trong lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo giai đoạn 2026 - 2030.

Lễ phát động nhằm triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Chương trình hành động số 18-CTrHĐ/TU của Thành ủy và Kế hoạch số 123/KH-SDTTG của Sở Dân tộc và Tôn giáo. Điểm cốt lõi của chương trình là đặt cộng đồng ở vị trí chủ thể: các tổ chức tôn giáo, cơ sở tín ngưỡng và cộng đồng các dân tộc là những người trực tiếp chuyển tải giá trị đạo đức, nhân văn, lối sống có văn hóa đến từng tín đồ, từng gia đình.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh, văn hóa phải trở thành nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực quan trọng cho sự phát triển bền vững của Thành phố trong giai đoạn mới.

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, phát biểu tại Lễ phát động hưởng ứng Chương trình hành động phát triển văn hóa Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh trong lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo giai đoạn 2026 - 2030.

Nhắc lại lời Chủ tịch Hồ Chí Minh “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”, ông Nguyễn Mạnh Cường, cho biết Thành phố đang cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó chú trọng bảo tồn di sản, xây dựng con người và phát huy các giá trị văn hóa trong quá trình phát triển đô thị.

Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, TP Hồ Chí Minh có đời sống văn hóa đa dạng với sự đóng góp của nhiều cộng đồng dân tộc, tôn giáo. Đồng bào các dân tộc thiểu số đang gìn giữ kho tàng di sản phong phú, từ tiếng nói, chữ viết, trang phục, lễ hội, đến ẩm thực và các hình thức sinh hoạt truyền thống. Trong khi đó, các tổ chức tôn giáo, chức sắc, chức việc, nhà tu hành và tín đồ tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, hoạt động an sinh xã hội, đồng thời lan tỏa những giá trị đạo đức, nhân ái trong cộng đồng.

Các sản phẩm âm nhạc truyền thống của đồng bào Khmer được giới thiệu tại Lễ phát động.

Để triển khai hiệu quả chương trình hành động, Phó Chủ tịch UBND Thành phố đề nghị các sở, ngành, địa phương tập trung khơi dậy niềm tự hào dân tộc, ý thức tự lực, tự cường trong cộng đồng các dân tộc thiểu số; tiếp tục hỗ trợ bảo tồn tiếng nói, chữ viết, lễ hội truyền thống và duy trì không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng.

Cùng với đó, Thành phố cần phát huy các giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp của các dân tộc, tôn giáo gắn với phong trào thi đua yêu nước và xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại các cơ sở tôn giáo; đặc biệt, cần đề cao vai trò của người có uy tín, các bậc cao niên, chức sắc, chức việc và nhà tu hành trong việc vận động đồng bào, tín đồ tham gia xây dựng đời sống văn hóa tại khu dân cư.

Đồng bào Chơ Ro giới thiệu các sản phẩm truyền thống tại Lễ phát động.

Ông Nguyễn Mạnh Cường cũng đề nghị các đơn vị tăng cường ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn, quảng bá di sản; đẩy mạnh số hóa di tích lịch sử, công trình kiến trúc tín ngưỡng, tôn giáo tiêu biểu và kết nối với hoạt động du lịch văn hóa. Đồng thời, chính quyền địa phương cần tiếp tục chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào các tôn giáo, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và tạo điều kiện để người dân tiếp cận, thụ hưởng các giá trị văn hóa.

Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Hồ Chí Minh, cho biết TP Hồ Chí Minh hiện có đồng bào 53 dân tộc thiểu số sinh sống và làm việc, trong đó đông nhất là người Hoa, Khmer, Chăm và Chơ Ro. Bên cạnh đó, Thành phố cũng có 13 tôn giáo với hơn 2,8 triệu tín đồ, hơn 3.000 cơ sở thờ tự, 9.300 chức sắc, 4.700 chức việc và 1.692 cơ sở tín ngưỡng.

Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Hồ Chí Minh, phát biểu tại Lễ phát động hưởng ứng Chương trình hành động phát triển văn hóa Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh trong lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo giai đoạn 2026 - 2030.

Theo ông Lâm Đình Thắng, Chương trình hành động phát triển văn hóa Việt Nam tại TP Hồ Chí Minh trong lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo giai đoạn 2026 - 2030 sẽ tập trung vào ba nội dung trọng tâm đó là: Gìn giữ bản sắc - Lan tỏa thiện lành - Kết nối phát triển. Trong đó, cộng đồng các dân tộc, tổ chức tôn giáo và cơ sở tín ngưỡng giữ vai trò chủ thể trong việc bảo tồn, trao truyền và phát huy các giá trị văn hóa.

Đối với việc gìn giữ bản sắc, Sở Dân tộc và Tôn giáo sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan phát huy vai trò của người có uy tín, nghệ nhân trong truyền dạy tiếng nói, chữ viết, lễ hội và nghề truyền thống cho thế hệ trẻ. Đồng thời, Thành phố sẽ từng bước số hóa các di sản, tích hợp vào Bản đồ số di sản để phục vụ công tác bảo tồn và quảng bá.

Đối với các cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo, ông Lâm Đình Thắng mong muốn mỗi ngôi chùa, nhà thờ, thánh thất, thánh đường, đình, miếu trở thành một địa chỉ văn hóa của khu dân cư; tiếp tục nhân rộng mô hình “Cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo xanh - văn minh - an toàn”, tích cực tham gia các hoạt động an sinh xã hội và xây dựng cộng đồng không ma túy.

“Chúng ta phát triển văn hóa, du lịch, nhưng giữ trọn sự linh thiêng nơi thờ tự. Thước đo của chương trình chính là những việc làm cụ thể trong từng cộng đồng”, ông Lâm Đình Thắng nhấn mạnh.

Trong khuôn khổ buổi lễ phát động, Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Văn hóa và Thể thao, Sở Du lịch TP Hồ Chí Minh tiến hành ký kết chương trình phối hợp giai đoạn 2026 - 2030. Theo đó, ba đơn vị sẽ phối hợp kiểm kê, lập hồ sơ đề xuất xếp hạng di tích đối với các công trình tín ngưỡng, tôn giáo có giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc; đồng thời xây dựng các tuyến du lịch văn hóa, tâm linh và phát huy giá trị lễ hội truyền thống của đồng bào các dân tộc.

Điểm nhấn đặc biệt của Lễ phát động là sự đồng thuận rộng khắp: tất cả 13 tôn giáo đang hoạt động tại Thành phố đều trao Bảng hưởng ứng, cam kết những phần việc cụ thể, có chỉ tiêu và lộ trình. Cùng hưởng ứng còn có các cơ sở tín ngưỡng, tiêu biểu là năm hội quán lớn nhất của đồng bào Hoa tại Thành phố (Tuệ Thành, Nghĩa An, Nhị Phủ, Sùng Chính, Hải Nam) cùng người có uy tín đại diện cho các cộng đồng dân tộc thiểu số.

Ông Lê Quốc Phong, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, trao tặng cây xanh cho đại diện các cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng tại Lễ phát động.

Nhiều cam kết rất cụ thể như là xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại 60 - 80% tự viện Phật giáo vào năm 2030; duy trì 1.000 suất ăn miễn phí mỗi thứ Năm; giới thiệu việc làm cho 100 người sau cai nghiện; gìn giữ Lễ hội Nguyên Tiêu, ca kịch Quảng Đông, Triều Châu, Quỳnh kịch Hải Nam… Điểm chung là vận động xây dựng gia đình văn hóa, nếp sống văn minh, Thành phố không ma túy.

Theo ông Lâm Đình Thắng, Sở Dân tộc và Tôn giáo sẽ tiếp tục làm đầu mối phối hợp, lắng nghe và tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai; tổ chức sơ kết vào năm 2028 và tổng kết vào năm 2030. Mỗi địa phương, tổ chức tôn giáo và cộng đồng dân tộc cần lựa chọn những hoạt động phù hợp với điều kiện thực tế, qua đó đưa các mục tiêu phát triển văn hóa vào đời sống người dân.