Phát huy dân chủ ở cơ sở gắn với trách nhiệm của người đứng đầu

Hoạt động giám sát nhằm đánh giá tình hình triển khai dân chủ ở cơ sở, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức thực hiện; qua đó góp phần phát huy quyền làm chủ của nhân dân, nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và tăng cường trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trên địa bàn Thủ đô.

Toàn cảnh buổi làm việc. Ảnh: Hùng Mạnh/TTXVN

Thực hiện dân chủ ở cơ sở là phương thức quản trị quan trọng

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Đỗ Anh Tuấn nhấn mạnh, Hà Nội xác định thực hiện dân chủ ở cơ sở không chỉ là yêu cầu chấp hành pháp luật hay quy trình hành chính thông thường mà là một phương thức quản trị quan trọng của đô thị đặc biệt. Cơ chế "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng" được triển khai thực chất nhằm củng cố đồng thuận xã hội, hạn chế khiếu kiện, điểm nóng và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.

Báo cáo kết quả của UBND thành phố Hà Nội cho thấy, từ ngày 1/7/2025, thành phố vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, sắp xếp từ 526 xã, phường, thị trấn xuống còn 126 xã, phường (gồm 51 phường và 75 xã). Việc chuyển đổi mô hình giúp rút ngắn tầng nấc trung gian, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và đưa chính quyền gần dân hơn. Hiện nay, hệ thống chính quyền cấp xã của Thành phố thực hiện 929 nhiệm vụ (trong đó có 143 nhiệm vụ phân cấp và 18 nhiệm vụ ủy quyền). Song song đó, Hà Nội đã hoàn thành việc tổ chức lại thôn, tổ dân phố, giảm từ 5.473 xuống còn 2.770 đơn vị (giảm 2.703 đơn vị, tương ứng 49,39%). Quá trình sắp xếp được thực hiện nghiêm túc thông qua việc công khai, lấy ý kiến nhân dân, tổng hợp, tiếp thu và giải trình đầy đủ trước khi quyết định.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Đỗ Anh Tuấn phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: Hùng Mạnh/TTXVN

Đẩy mạnh chuyển đổi số và phát huy vai trò của người đứng đầu

Trình bày báo cáo với đoàn giám sát, Phó Giám đốc Sở Nội vụ thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưỡng cho biết, nhằm tạo thuận lợi cho người dân thực hiện quyền dân chủ trong không gian quản trị mới, thành phố đã vận hành Bản đồ số 126 xã, phường trên ứng dụng iHanoi, tích hợp đầu mối liên hệ và hướng dẫn thủ tục hành chính. Đến nay, ứng dụng iHanoi đã có khoảng 6,21 triệu tài khoản đăng ký, tiếp nhận và xử lý hơn 107.000 phản ánh, kiến nghị của công dân. Tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính giải quyết trực tuyến đạt trên 97%, tỷ lệ số hóa đạt trên 98%, với tỷ lệ người dân đánh giá hài lòng đạt trên 98.6%. Đặc biệt, trong công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo, vai trò và trách nhiệm người đứng đầu được thể hiện rõ. Từ ngày 1/7/2025 đến 31/5/2026, toàn thành phố đã thực hiện 69.712 lượt tiếp công dân; riêng Chủ tịch UBND cấp xã trực tiếp tiếp 55.347 lượt. Qua đợt cao điểm rà soát 75 vụ việc phức tạp, kéo dài, thành phố đã giải quyết dứt điểm 40 vụ việc, các vụ việc còn lại đều có lộ trình và thời hạn xử lý cụ thể. Ngoài ra, thành phố Hà Nội đã phối hợp triển khai đồng bộ Nền tảng quản lý công tác khiếu nại, tố cáo quốc gia, cấp hơn 6.500 tài khoản VNeID cho cán bộ thực hiện nhiệm vụ. Vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội tiếp tục được tăng cường. Trong năm 2025, các Ban Thanh tra nhân dân trên địa bàn đã giám sát 1.792 vụ việc, kiến nghị xử lý 78 vụ việc (đã giải quyết 87,17%); Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng giám sát 1.192 công trình, dự án, phát hiện và kiến nghị xử lý 38 vụ việc vi phạm.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Báo cáo của UBND thành phố Hà Nội cũng thẳng thắn chỉ ra một số hạn chế như chất lượng công khai, lấy ý kiến ở một số nơi còn mang tính thủ tục; năng lực của một bộ phận cán bộ cơ sở và thành viên Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư cộng đồng chưa đồng đều; việc kết nối, chia sẻ dữ liệu chuyên ngành có lúc chưa đồng bộ; áp lực công việc tại cấp xã sau sắp xếp là rất lớn do quy mô dân số và địa bàn tăng mạnh.

Tập trung tháo gỡ khó khăn, nâng cao chất lượng phục vụ

Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Hà Thị Nga phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc. Ảnh: Hùng Mạnh/TTXVN

Phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Hà Thị Nga ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực, kết quả nổi bật của thành phố Hà Nội trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và triển khai Luật. Đáng chú ý, thành phố đã thể hiện tinh thần rất chủ động khi sớm ban hành Kế hoạch số 147/KH-UBND ngày 15/7/2023; đồng thời xây dựng cơ chế phát huy dân chủ cơ sở gắn với cụ thể hóa Luật Thủ đô năm 2024. Mặc dù chịu áp lực lớn từ quá trình sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã (giảm 26% số đơn vị), thành phố vẫn duy trì hiệu quả phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng". Thành phố triển khai thành công 11 mô hình điển hình cấp thành phố, 47 mô hình cấp xã/phường; đẩy mạnh chuyển đổi số gắn với cải cách hành chính (đạt 96,9% trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia, xếp thứ 4 cả nước; tỷ lệ người dân hài lòng đạt 98,6%). Sự phối hợp giữa chính quyền với Mặt trận Tổ quốc các cấp ngày càng chặt chẽ, tiêu biểu là mô hình "Tổ xử lý hiện trường" và đợt cao điểm 45 ngày rà soát, giải quyết các vụ việc tồn đọng.

Về nhiệm vụ thời gian tới, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đề nghị thành phố Hà Nội tập trung thực hiện 5 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm. Trong đó, nổi bật là đổi mới phương thức phục vụ nhân dân, tháo gỡ các vướng mắc về hạ tầng và dữ liệu số; đồng thời tập trung giải quyết thấu đáo các vụ việc tồn đọng, tránh phát sinh điểm nóng, góp phần tạo môi trường phát triển lành mạnh cho Thủ đô.

Phát biểu tiếp thu ý kiến kết luận của Đoàn giám sát, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đỗ Anh Tuấn khẳng định Hà Nội sẽ nghiêm túc tiếp thu toàn bộ các đánh giá, kiến nghị của đoàn công tác; giao Sở Nội vụ chủ trì phối hợp với các đơn vị rà soát, phân loại để khắc phục ngay những tồn tại, tiếp tục hoàn thiện quy trình, nâng cao trách nhiệm giải trình của người đứng đầu, quyết tâm xây dựng chính quyền phục vụ, vì lợi ích của nhân dân.

Cũng tại buổi làm việc, đại diện UBND thành phố Hà Nội đề xuất Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các bộ, ngành Trung ương tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về thực hiện dân chủ ở cơ sở; hướng dẫn đồng bộ việc theo dõi, đánh giá; tăng cường tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ cơ sở và hỗ trợ kinh phí, điều kiện hoạt động cho các thiết chế giám sát cộng đồng.