Phát huy truyền thống nhân nghĩa, giá trị nhân văn cao đẹp

Năm 1969, khi mới 17 tuổi, cũng như bao thanh niên cùng trang lứa, tôi xếp bút nghiên rời ghế nhà trường, lên đường nhập ngũ vào chiến trường Khu 5 rực lửa. Trải qua gần 7 năm chiến đấu, tôi cùng đồng đội đã vượt qua bao gian khổ, hy sinh cho đến ngày đất nước trọn niềm vui thống nhất.

  Cựu chiến binh, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Luận, Hiệu trưởng Trường Đại học Nguyễn Trãi nói chuyện truyền thống với sinh viên. Ảnh: HÀ MINH 

Các cựu chiến binh tham gia giao lưu tại Chương trình "Người lính trở về", do Trung tâm Giáo dục quốc phòng-an ninh (Đại học Quốc gia Hà Nội) phối hợp với Trường Đại học Nguyễn Trãi tổ chức, tháng 5-2025. Ảnh: HÀ MINH

Với hành trang của một người lính từng trải qua khói lửa chiến tranh, tôi tiếp tục nỗ lực phấn đấu học tập và sau này có nhiều năm gắn bó với nhà trường, với công tác giáo dục-đào tạo thế hệ trẻ. Từ trải nghiệm qua những năm tháng nơi chiến trường gian khổ ác liệt và qua tìm hiểu, nghiên cứu về các cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ xâm lược, tôi càng thấu hiểu, trân trọng truyền thống nhân nghĩa, nhân văn cao đẹp của dân tộc Việt Nam, tư tưởng nhân nghĩa của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Truyền thống nhân nghĩa, nhân văn sâu sắc được thể hiện xuyên suốt qua chiều dài lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc, trong đó có Chiến dịch Điện Biên Phủ. Chiến thắng Điện Biên Phủ không chỉ là đỉnh cao nghệ thuật quân sự Việt Nam, mà ở đó tầm vóc tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng đã tỏa sáng một triết lý nhân văn: Chiến thắng bằng trí tuệ và luôn quý trọng, chắt chiu từng giọt máu đào của chiến sĩ.

 Bộ đội ta kéo những khẩu pháo nặng hàng tấn vượt núi, xuyên rừng vào chiến trường Điện Biên Phủ. Ảnh tư liệu: TTXVN 

Một trong những đỉnh cao thể hiện tầm vóc, trí tuệ của Đại tướng chính là quyết định vào ngày 26-1-1954, chỉ ít giờ trước thời điểm dự kiến mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ, đã quyết định chuyển phương châm tác chiến từ "đánh nhanh, giải quyết nhanh" sang "đánh chắc, tiến chắc". Đây được xem là quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời cầm quân của Đại tướng; là sự cụ thể hóa lời căn dặn của Bác: “Trận này quan trọng, phải đánh cho thắng, chắc thắng mới đánh, không chắc thắng không đánh”. Với trách nhiệm lịch sử cao nhất, Đại tướng đã quyết định chuyển phương châm tác chiến của chiến dịch, bảo đảm chắc thắng, đồng thời giảm thấp nhất thương vong của bộ đội, chắt chiu, quý trọng từng giọt máu đào của chiến sĩ...

Các cựu chiến binh và sinh viên tham gia Chương trình “Người lính trở về” do Trung tâm Giáo dục quốc phòng-an ninh (Đại học Quốc gia Hà Nội) phối hợp với Trường Đại học Nguyễn Trãi tổ chức, tháng 5-2025. Ảnh: HÀ MINH 

Tinh thần nhân văn quân sự còn thể hiện ở việc đối xử với tù binh. Khi quân ta bắt sống hàng nghìn tù binh và mặc dù điều kiện chiến trường khi đó muôn vàn khó khăn, các tù binh Pháp vẫn được đối xử tử tế, nhân đạo. Thực tế, tại tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ không chỉ có lính Pháp chính quốc, mà phần lớn là lính Lê dương và lính bản xứ thuộc địa. Việc quân ta mở đường sống, chữa trị cho thương, bệnh binh, đối xử nhân đạo và trao trả tù binh Pháp sau Chiến thắng Điện Biên Phủ theo chính sách khoan hồng, nhân đạo của Chính phủ Việt Nam, đã thể hiện rõ nét chủ nghĩa nhân văn quốc tế: Đánh bại hoàn toàn ý chí xâm lược của thực dân Pháp, nhưng luôn nhân đạo, bao dung với những thân phận người lính bị đẩy vào cuộc chiến tranh phi nghĩa. Chiến thắng Điện Biên Phủ là chiến thắng của chính nghĩa, là sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc, dưới sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Đảng, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, với tư tưởng đại nghĩa, nhân văn sâu sắc của Người.

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng hậu quả và nỗi đau chiến tranh vẫn hiện hữu trong biết bao gia đình Việt Nam, trong tâm khảm những người lính trở về sau chiến tranh. Với tinh thần nhân nghĩa, hòa hiếu, chúng ta sẵn sàng “gác lại quá khứ, hướng tới tương lai”, nhưng không bao giờ được lãng quên lịch sử hào hùng, sự hy sinh anh dũng của biết bao thế hệ đi trước đã ngã xuống vì nền độc lập, tự do của Tổ quốc.

Đối với các nhà trường, việc quan tâm giáo dục tư tưởng nhân nghĩa, giá trị nhân văn cao đẹp, truyền thống lịch sử hào hùng của dân tộc, chính là góp phần tưởng nhớ công lao to lớn của các thế hệ đi trước, đồng thời truyền cảm hứng sống có lý tưởng, trách nhiệm và khát vọng cống hiến cho thế hệ trẻ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.